Νέα ευρωπαϊκή συμμαχία για την επιτραπέζια ελιά με φόντο τους αμερικανικούς δασμούς και τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur – Στο επίκεντρο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής και οι εξαγωγές
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι εμπορικές εντάσεις επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την παγκόσμια αγροδιατροφική αγορά, Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία ενώνουν τις δυνάμεις τους για την προστασία της ευρωπαϊκής επιτραπέζιας ελιάς.
Οι τρεις χώρες προχωρούν στη δημιουργία της EFOI (European Federation of Olive Industry – Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Βιομηχανίας Ελιάς), μιας νέας συμμαχίας που φιλοδοξεί να αποκτήσει ισχυρή παρουσία στις Βρυξέλλες και να εκπροσωπήσει ενιαία τα συμφέροντα του κλάδου απέναντι στις εξελίξεις στο διεθνές εμπόριο.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν η ισπανική Asemesa, η ιταλική Assom και η ελληνική ΠΕΜΕΤΕ, ενώ η έδρα της νέας ομοσπονδίας θα βρίσκεται στη Ρώμη. Πρόεδρος της EFOI αναλαμβάνει ο Ισπανός Francisco Torrent Cruz, ο οποίος είναι και πρόεδρος της Asemesa.
Στο επίκεντρο οι δασμοί των ΗΠΑ και η Mercosur
Η νέα ευρωπαϊκή ομοσπονδία δημιουργείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς.
Οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, οι αμερικανικοί δασμοί στις ισπανικές μαύρες ελιές και η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αποτελούν πλέον βασικά ζητήματα για την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων παραγωγών και μεταποιητών.
Οι τρεις οργανώσεις υποστηρίζουν ότι ο ευρωπαϊκός κλάδος πρέπει να αποκτήσει ισχυρότερη και ενιαία εκπροσώπηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε οι ανάγκες της επιτραπέζιας ελιάς να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαμόρφωση της εμπορικής πολιτικής.
Το μήνυμα των ιδρυτών είναι σαφές: «Να ενώσουμε τις δυνάμεις μας στις Βρυξέλλες» και να ενισχυθεί ένας κλάδος που, όπως υποστηρίζουν, έχει μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό αγνοηθεί από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία απέναντι στις νέες εμπορικές πιέσεις
Η δημιουργία της EFOI έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η χώρα αποτελεί έναν από τους βασικούς ευρωπαϊκούς παραγωγούς επιτραπέζιας ελιάς.
Η ελληνική παραγωγή, μαζί με την ισπανική και την ιταλική, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ολοένα πιο σύνθετο διεθνές περιβάλλον. Οι παραγωγοί και οι μεταποιητικές επιχειρήσεις της Ευρώπης καλούνται να ανταγωνιστούν σε αγορές όπου οι εμπορικοί κανόνες, το κόστος παραγωγής και οι απαιτήσεις συμμόρφωσης δεν είναι πάντοτε ίδιοι.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά επιχειρήματα πίσω από τη δημιουργία της νέας ομοσπονδίας: η προστασία της ευρωπαϊκής επιτραπέζιας ελιάς δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται μόνο σε εθνικό επίπεδο.
Η κοινή εκπροσώπηση Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας επιχειρεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ανησυχία για τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον κλάδο η συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur.
Η Asemesa υποστηρίζει ότι η συμφωνία ενδέχεται να δημιουργήσει νέα ανταγωνιστική πίεση για την ευρωπαϊκή επιτραπέζια ελιά, καθώς προβλέπεται σταδιακή απελευθέρωση των εισαγωγών ελιών από την Αργεντινή στην ευρωπαϊκή αγορά.
Με βάση τα στοιχεία που επικαλείται η ισπανική ένωση, ο σημερινός δασμός ανέρχεται σε 12,8%, ενώ προβλέπεται η πλήρης κατάργησή του σε διάστημα επτά ετών.
Για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος των δασμών.
Η βασική ανησυχία αφορά την ισοδυναμία των κανόνων παραγωγής. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί υποχρεούνται να λειτουργούν μέσα σε ένα αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, ενώ ο κλάδος ζητά οι εμπορικές συμφωνίες να διασφαλίζουν πραγματική αμοιβαιότητα ως προς τα πρότυπα και τις τεχνικές παραγωγής.
Ο κίνδυνος για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές
Σύμφωνα με την Asemesa, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur δημιουργεί ένα διπλό πρόβλημα.
Από τη μία πλευρά, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο ανταγωνισμό στην ίδια την ευρωπαϊκή αγορά από προϊόντα τρίτων χωρών.
Από την άλλη, η ευρωπαϊκή επιτραπέζια ελιά μπορεί να χάσει εξαγωγικές ευκαιρίες σε σημαντικές αγορές, όπως η Βραζιλία, εάν οι εμπορικοί όροι δεν εξασφαλίζουν ισόρροπη πρόσβαση.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον κλάδο, μπορεί να είναι η δημιουργία μιας αγοράς στην οποία οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυστηρότερες απαιτήσεις στο εσωτερικό της ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα βρίσκουν εμπόδια στις αγορές του εξωτερικού.
Ένας κλάδος με παραγωγή άνω των 3 εκατ. τόνων παγκοσμίως
Η σημασία της επιτραπέζιας ελιάς για την ευρωπαϊκή αγροδιατροφική οικονομία αποτυπώνεται και στους αριθμούς.
Τα τελευταία πέντε χρόνια, η παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς αυξήθηκε κατά περίπου 7% στην Ευρώπη και κατά 8% παγκοσμίως.
Για την περίοδο 2024–2025, η παραγωγή στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στους 858.000 τόνους, ενώ η παγκόσμια αγορά επεξεργάζεται κατά μέσο όρο περισσότερους από 3 εκατ. τόνους επιτραπέζιας ελιάς ετησίως.
Παράλληλα, περίπου 80.000 αγροτικές εκμεταλλεύσεις στην Ευρώπη συνδέονται με την παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας.
Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για έναν σημαντικό κλάδο τροφίμων. Η επιτραπέζια ελιά αποτελεί βασικό οικονομικό και κοινωνικό πυλώνα για πολλές αγροτικές περιοχές της Μεσογείου.
Η ευρωπαϊκή κατανάλωση φτάνει τους 600.000 τόνους
Η ζήτηση για επιτραπέζιες ελιές παραμένει ισχυρή, τόσο στις παραδοσιακές αγορές της Μεσογείου όσο και σε χώρες όπου η μεσογειακή διατροφή κερδίζει διαρκώς έδαφος.
Η ευρωπαϊκή κατανάλωση επιτραπέζιας ελιάς ανέρχεται σε περίπου 600.000 τόνους, ενώ σημαντικές αγορές βρίσκονται εκτός Ευρώπης.
Οι ΗΠΑ, η Βραζιλία και ο Καναδάς συγκαταλέγονται στις αγορές με υψηλή ζήτηση, γεγονός που καθιστά την πρόσβαση σε αυτές στρατηγικής σημασίας για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Η αυξανόμενη δημοτικότητα της μεσογειακής διατροφής, αλλά και η στροφή των καταναλωτών προς πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές, δημιουργούν παράλληλα σημαντικές προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη της αγοράς.
Από την παραγωγή στην πολιτική ισχύ
Η ίδρυση της EFOI σηματοδοτεί μια προσπάθεια του κλάδου να περάσει από την απλή διεκδίκηση εθνικών αιτημάτων σε μια ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική για την επιτραπέζια ελιά.
Το μεγάλο στοίχημα για Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία είναι πλέον να μετατρέψουν το παραγωγικό τους βάρος σε πολιτική και διαπραγματευτική ισχύ.
Για την Ελλάδα, ειδικότερα, η εξέλιξη μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική επιτραπέζια ελιά, την Καλαμάτα και τις εξαγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προστασία από τους δασμούς ή η αποτροπή αθέμιτου ανταγωνισμού. Είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εμπορικού πλαισίου που θα επιτρέπει στην ευρωπαϊκή επιτραπέζια ελιά να ανταγωνίζεται διεθνώς με βάση την ποιότητα, την ασφάλεια, την προέλευση και την προστιθέμενη αξία.
Η EFOI επιχειρεί, ουσιαστικά, να κάνει την επιτραπέζια ελιά πιο δυνατή στις Βρυξέλλες. Το αν η νέα συμμαχία θα καταφέρει να επηρεάσει τις ευρωπαϊκές εμπορικές αποφάσεις θα αποτελέσει το επόμενο μεγάλο τεστ για έναν κλάδο που διεκδικεί πλέον πιο ισχυρή θέση στην ευρωπαϊκή αγροδιατροφική πολιτική.
