Σε εξέλιξη βρίσκεται η ενεργοποίηση του προγράμματος LEADER 2023-2027 για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων στην ελληνική περιφέρεια, με τις πρώτες Αναπτυξιακές Εταιρείες να έχουν ήδη δημοσιεύσει τις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων. Το πρόγραμμα προσφέρει σημαντικές δυνατότητες χρηματοδότησης σε επιχειρήσεις, επαγγελματίες και συνεργατικά σχήματα, με ποσοστά επιχορήγησης που φτάνουν έως και το 100% και προϋπολογισμούς επενδυτικών σχεδίων έως 400.000 ευρώ.
Μέχρι σήμερα, έχουν δημοσιευτεί προσκλήσεις από οκτώ Αναπτυξιακές Εταιρείες, οι οποίες καλύπτουν εννέα περιοχές παρέμβασης, ενώ έχει ανακοινωθεί και νέα πρόσκληση για την περιοχή του Πηλίου, με τις αιτήσεις να ξεκινούν σε μεταγενέστερη ημερομηνία.
LEADER 2023-2027: Σε ποιες περιοχές έχουν ανοίξει οι προσκλήσεις
Η πρώτη πρόσκληση δημοσιεύτηκε στις 15 Σεπτεμβρίου από την Αναπτυξιακή Καρδίτσας (ΑΝΚΑ ΑΕ). Στη συνέχεια ακολούθησαν οι προσκλήσεις και άλλων Αναπτυξιακών Εταιρειών, καλύπτοντας τις παρακάτω περιοχές:
Καρδίτσα, συμπεριλαμβανομένου του Δομοκού, Καβάλα, Πέλλα, Ημαθία, Νησιά Νοτίου Αττικής, Ιωάννινα, Θεσπρωτία, Λάρισα, Ρέθυμνο.
Παράλληλα, δημοσιεύτηκε η ένατη πρόσκληση από την Αναπτυξιακή Πηλίου, η οποία αφορά την περιοχή της Μαγνησίας, με εξαίρεση την πόλη του Βόλου. Η περίοδος υποβολής αιτήσεων για τη συγκεκριμένη περιοχή έχει οριστεί από τις 17 Νοεμβρίου 2026 έως τις 17 Φεβρουαρίου 2027. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν την πρόσκληση της Αναπτυξιακής Πηλίου εδώ.
Πόσα χρήματα δίνει το LEADER και ποιο είναι το ποσοστό επιδότησης
Το νέο πρόγραμμα LEADER προβλέπει σημαντική οικονομική ενίσχυση για ιδιωτικές επενδύσεις, με τον επιλέξιμο προϋπολογισμό να διαφοροποιείται ανάλογα με την υπο-παρέμβαση και το είδος της δραστηριότητας.
Συγκεκριμένα:
- Προϋπολογισμός επένδυσης: Από 20.000 έως 300.000 ή 400.000 ευρώ, ανάλογα με τη δράση.
- Ποσοστό επιχορήγησης: Από 65% έως 100%.
- Περιοχές εφαρμογής: Ορεινές και πεδινές περιοχές, σύμφωνα με τα όρια και τους όρους κάθε πρόσκλησης.
Το ύψος της επιδότησης εξαρτάται από την περιοχή υλοποίησης της επένδυσης, το είδος της δραστηριότητας και την αντίστοιχη υπο-παρέμβαση.
Επομένως, πριν από την προετοιμασία ενός επενδυτικού σχεδίου, είναι απαραίτητο να εξετάζονται οι ειδικοί όροι της πρόσκλησης που αφορά τη συγκεκριμένη περιοχή.
Ποιες επενδύσεις επιδοτούνται μέσω του LEADER 2023-2027
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων, καλύπτοντας επενδύσεις στη μεταποίηση, τη βιοτεχνία, τον τουρισμό, τις υπηρεσίες, την εκπαίδευση, την εξοικονόμηση πόρων και τη συνεργασία τοπικών φορέων. Οι βασικές υπο-παρεμβάσεις διαμορφώνονται ως εξής:
1. Ενίσχυση επιχειρήσεων και ιδιωτικών επενδύσεων
- Π3-77-4.1-1.1: Ενίσχυση μεταποιητικών μονάδων για την παραγωγή γεωργικών προϊόντων.
- Π3-77-4.1-1.2: Ενίσχυση μεταποιητικών μονάδων για την παραγωγή μη γεωργικών προϊόντων.
- Π3-77-4.1-1.3: Ενίσχυση μονάδων του δασοκομικού τομέα.
- Π3-77-4.1-1.4: Ενίσχυση επιχειρήσεων βιοτεχνίας, χειροτεχνίας και παραγωγής ειδών μετά την πρώτη μεταποίηση.
- Π3-77-4.1-1.5: Ενίσχυση επιχειρήσεων του τουριστικού κλάδου.
- Π3-77-4.1-1.6: Ενίσχυση επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών.
- Π3-77-4.1-1.7: Εξοικονόμηση ενέργειας και νερού, ανάπτυξη της βιοοικονομίας και της κυκλικής οικονομίας.
2. Εκπαίδευση και κατάρτιση τοπικού πληθυσμού
- Π3-77-4.1-2.1: Εκπαίδευση τοπικού πληθυσμού στον πρωτογενή τομέα.
- Π3-77-4.1-2.2: Εκπαίδευση τοπικού πληθυσμού στον δευτερογενή τομέα.
- Π3-77-4.1-2.3: Εκπαίδευση τοπικού πληθυσμού στον τριτογενή τομέα.
3. Συνεργασίες και ανάπτυξη τοπικών κοινοτήτων
- Π3-77-4.1-7.1: Συνεργασία μεταξύ μικρών τοπικών επιχειρήσεων.
- Π3-77-4.1-7.2: Συνεργασία τοπικών δημόσιων ή ιδιωτικών φορέων και ΜΚΟ για την κοινωνική, πολιτιστική και περιβαλλοντική προστασία και αναβάθμιση της περιοχής, την προώθηση της υγιεινής διατροφής και τη μείωση της σπατάλης τροφίμων.
- Π3-77-4.1-7.3: Έξυπνα Χωριά, με συνεργασίες για την ολιστική και καινοτόμο ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων.
Προσοχή: Δεν περιλαμβάνουν όλες οι Αναπτυξιακές Εταιρείες το σύνολο των παραπάνω δράσεων στις προσκλήσεις τους. Κάθε Αναπτυξιακή έχει επιλέξει τις υπο-παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της περιοχής ευθύνης της. Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ελέγχουν την αντίστοιχη τοπική πρόσκληση πριν προχωρήσουν στην υποβολή αίτησης.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι του προγράμματος LEADER
Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα μπορούν να έχουν διαφορετικές κατηγορίες φυσικών και νομικών προσώπων, ανάλογα με τη δράση και το είδος της επένδυσης.
Ειδικότερα, δυνητικοί δικαιούχοι είναι:
- Φυσικά πρόσωπα.
- Υφιστάμενα νομικά πρόσωπα.
- Υπό ίδρυση νομικά πρόσωπα.
- Ιδιωτικοί φορείς με καταστατικό σκοπό την υλοποίηση αντίστοιχων έργων.
- Φορείς του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα.
- Τοπικοί σύλλογοι και οργανώσεις.
Για τις υπό ίδρυση εταιρείες και τους φορείς απαιτείται η προσκόμιση σχεδίου καταστατικού, καθώς και η ύπαρξη ΑΦΜ από έναν τουλάχιστον συμμετέχοντα στο εταιρικό σχήμα, με την έγγραφη συγκατάθεση των υπόλοιπων μελών.
Δικαιούχος μπορεί επίσης να είναι το νομικό πρόσωπο που έχει συστήσει την Αναπτυξιακή Εταιρεία, όπως για παράδειγμα ένας δήμος, ή κάποιο από τα μέλη που συμμετέχουν σε αυτή.
Ειδικοί όροι για τις επενδύσεις στον δασοκομικό τομέα
Στην υπο-παρέμβαση Π3-77-4.1-1.3, η οποία αφορά την ενίσχυση μονάδων του δασοκομικού τομέα, δικαιούχοι μπορούν να είναι:
- Φυσικά πρόσωπα.
- Νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου.
- Νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.
- Διαχειριστές δασικής γης.
Προϋποθέσεις για τις δράσεις εκπαίδευσης
Για τις υπο-παρεμβάσεις Π3-77-4.1-2.1, Π3-77-4.1-2.2 και Π3-77-4.1-2.3, οι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει να διαθέτουν εγκατάσταση, είτε έδρα είτε παράρτημα, εντός της οικείας Περιφέρειας της περιοχής παρέμβασης.
Επιπλέον, απαιτείται να δραστηριοποιούνται εντός της συγκεκριμένης περιοχής εφαρμογής.
Τι ισχύει για τις συνεργασίες επιχειρήσεων και τα «Έξυπνα Χωριά»
Ιδιαίτερη κατηγορία του προγράμματος αποτελούν οι υπο-παρεμβάσεις συνεργασίας, οι οποίες αφορούν τη δημιουργία κοινών πρωτοβουλιών από επιχειρήσεις, συλλόγους, εκπαιδευτικά ιδρύματα και άλλους τοπικούς φορείς.
Για τις δράσεις Π3-77-4.1-7.1, Π3-77-4.1-7.2 και Π3-77-4.1-7.3, προβλέπεται η συμμετοχή συνεργατικών σχημάτων με τουλάχιστον τρεις ενδιαφερόμενους φορείς.
Στα σχήματα αυτά μπορούν να συμμετέχουν:
- Τοπικοί σύλλογοι και οργανώσεις.
- Επιχειρήσεις.
- Ερευνητές.
- Εκπαιδευτικά ιδρύματα.
- Δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς.
- Περιβαλλοντικές οργανώσεις και ΜΚΟ.
Επιλέξιμα μπορούν να είναι τόσο νέα συνεργατικά σχήματα που βρίσκονται υπό ίδρυση όσο και συνεργασίες που έχουν συσταθεί μετά την 1η Ιανουαρίου 2023.
Για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα απαιτούνται δύο βασικές προϋποθέσεις:
- Η ύπαρξη εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας ή συμφώνου συνεργασίας.
- Ο ορισμός επικεφαλής εταίρου, ο οποίος θα αναλάβει τον ρόλο του Συντονιστή Φορέα.
Διαφορές μεταξύ τυπικών και άτυπων συνεργατικών σχημάτων
Για την υπο-παρέμβαση Π3-77-4.1-7.1, που αφορά τη συνεργασία μικρών τοπικών επιχειρήσεων, οι δικαιούχοι πρέπει να αποτελούν τυπικές επιχειρηματικές μορφές, με τα μέλη τους να δραστηριοποιούνται εντός της περιοχής εφαρμογής. Επιπλέον, το συνεργατικό σχήμα που θα δημιουργηθεί πρέπει υποχρεωτικά να έχει έδρα εντός της συγκεκριμένης περιοχής.
Αντίθετα, στις υπο-παρεμβάσεις Π3-77-4.1-7.2 και Π3-77-4.1-7.3 μπορούν να συμμετέχουν και άτυπες συνεργατικές μορφές. Σε αυτή την περίπτωση, η αίτηση στήριξης υποβάλλεται με την καταχώριση πολλαπλών ΑΦΜ, δηλαδή των ΑΦΜ όλων των φορέων που συμμετέχουν στο άτυπο συνεργατικό σχήμα.
Κάθε συμμετέχων φορέας διατηρεί την πλήρη ευθύνη για το τμήμα του έργου που αναλαμβάνει να υλοποιήσει, σύμφωνα με το σχετικό συμφωνητικό σύμπραξης ή συνεργασίας.
Τέλος, το αντικείμενο της συνεργασίας πρέπει να αφορά αποκλειστικά δράσεις τοπικού χαρακτήρα στην περιοχή εφαρμογής ή σε συγκεκριμένο τμήμα της. Θα πρέπει, δηλαδή, να τεκμηριώνεται με σαφήνεια η σύνδεση της προτεινόμενης πράξης με τις ανάγκες και την ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ενδιαφερόμενοι πριν υποβάλουν αίτηση
Το πρόγραμμα LEADER 2023-2027 δημιουργεί ευκαιρίες χρηματοδότησης για νέες και υφιστάμενες επιχειρήσεις, επενδυτές, επαγγελματίες και τοπικούς φορείς. Ωστόσο, η δυνατότητα ένταξης δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές.
Πριν από την υποβολή ενός επενδυτικού σχεδίου, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ελέγξουν:
- Αν η περιοχή εγκατάστασης της επένδυσης περιλαμβάνεται στην τοπική στρατηγική LEADER.
- Αν η συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι επιλέξιμη.
- Ποιος είναι ο ελάχιστος και ο μέγιστος επιλέξιμος προϋπολογισμός.
- Ποιο είναι το ποσοστό επιχορήγησης.
- Ποια είναι η καταληκτική ημερομηνία υποβολής.
- Ποιες είναι οι ειδικές προϋποθέσεις για τον δικαιούχο και την επένδυση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μελέτη της πρόσκλησης της αρμόδιας Αναπτυξιακής Εταιρείας, καθώς εκεί καθορίζονται οι τελικοί όροι συμμετοχής, οι επιλέξιμες δαπάνες και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
