Με τη χρήση ωφέλιμων εντόμων και όχι με εκτεταμένους ψεκασμούς επιλέγει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να αντιμετωπίσει τον μαύρο ακανθώδη αλευρώδη που απειλεί τις καλλιέργειες εσπεριδοειδών. Το πρόγραμμα βιολογικής καταπολέμησης έχει ήδη εφαρμοστεί σε περιοχές της Άρτας, της Θεσπρωτίας και της Πρέβεζας, ενώ σχεδιάζεται η συνέχισή του για την περίοδο 2027-2029.
Σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργείου σε κοινοβουλευτική ερώτηση της βουλευτού Όλγας Γεροβασίλη, το πρόγραμμα αναμένεται να συνεχιστεί κατά την τριετία 2027-2029, προκειμένου να ενισχυθεί η εγκατάσταση και η εξάπλωση των ωφέλιμων εντόμων στις προσβεβλημένες περιοχές.
Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης (Aleurocanthus spiniferus) αποτελεί επιβλαβή οργανισμό καραντίνας για την Ευρωπαϊκή Ένωση και μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές στις καλλιέργειες εσπεριδοειδών. Η Άρτα συγκαταλέγεται στις οριοθετημένες περιοχές όπου έχουν εντοπιστεί προσβολές και εφαρμόζονται ειδικά φυτοϋγειονομικά μέτρα.
Για την εφαρμογή των μέτρων στην περιοχή αρμόδια είναι η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας, σε συνεργασία, όπου απαιτείται, με το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ιωαννίνων.
Γιατί η αντιμετώπιση του μαύρου αλευρώδη βασίζεται στη βιολογική καταπολέμηση
Η καταπολέμηση του μαύρου ακανθώδους αλευρώδη παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες, καθώς τα διαθέσιμα εντομοκτόνα δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Παράλληλα, η αλόγιστη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στο αγροτικό οικοσύστημα. Η καταστροφή των φυσικών εχθρών του εντόμου ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση των πληθυσμών άλλων ειδών αλευρωδών, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις καλλιέργειες.
Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο προκρίνει την κλασική βιολογική καταπολέμηση, αξιοποιώντας παρασιτοειδή έντομα που περιορίζουν φυσικά τον πληθυσμό του επιβλαβούς οργανισμού.
Το σχετικό πρόγραμμα εγκρίθηκε το 2022, διαθέτει προϋπολογισμό 228.000 ευρώ και η αρχική περίοδος εφαρμογής του ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026.
Ποια ωφέλιμα έντομα χρησιμοποιούνται κατά του αλευρώδη
Βασικό εργαλείο του προγράμματος είναι το παρασιτοειδές έντομο Encarsia smithi, το οποίο αξιοποιείται για τον φυσικό περιορισμό του μαύρου ακανθώδους αλευρώδη.
Οι πρώτες δοκιμαστικές εξαπολύσεις ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2023 σε περιοχές της Κέρκυρας και της Άρτας. Από τον Απρίλιο του 2024 οι παρεμβάσεις επεκτάθηκαν στην Αιτωλοακαρνανία, την Άρτα, τη Θεσπρωτία, την Πρέβεζα και την Αργολίδα.
Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί εξαπολύσεις παρασιτοειδών σε 16 διαφορετικά σημεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Υπουργείο, το Encarsia smithi έχει εγκατασταθεί στις περιοχές όπου απελευθερώθηκε και έχει ξεκινήσει να εξαπλώνεται.
Επιπλέον, για το 2026 προβλέπονται νέες εξαπολύσεις, αυτή τη φορά και με το παρασιτοειδές Amitus hesperidum, το οποίο αποτελεί έναν ακόμη φυσικό εχθρό του μαύρου ακανθώδους αλευρώδη.
Η συνέχιση των παρεμβάσεων κατά την περίοδο 2027-2029 αναμένεται να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση της βιολογικής αντιμετώπισης στις περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Πόσος χρόνος χρειάζεται για να περιοριστεί το έντομο
Οι παραγωγοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η βιολογική καταπολέμηση δεν έχει άμεσα αποτελέσματα. Η εγκατάσταση των ωφέλιμων εντόμων είναι μόνο το πρώτο βήμα, καθώς απαιτείται χρόνος για τον πολλαπλασιασμό τους και την ανάπτυξη ικανοποιητικών επιπέδων παρασιτισμού.
Ειδικότερα, από τη στιγμή που διαπιστώνεται η εγκατάσταση του ωφέλιμου εντόμου, μπορεί να χρειαστούν από ένα έως τρία χρόνια μέχρι να επιτευχθεί αποτελεσματικός περιορισμός του πληθυσμού του αλευρώδη.
Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί σταθερή εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων και συνεργασία μεταξύ παραγωγών και αρμόδιων γεωπονικών υπηρεσιών.
Τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί εσπεριδοειδών
Η εφαρμογή των φυτοϋγειονομικών μέτρων στις προσβεβλημένες και οριοθετημένες ζώνες αποτελεί ευθύνη των παραγωγών, υπό την καθοδήγηση και τον έλεγχο των αρμόδιων υπηρεσιών. Στα βασικά μέτρα αντιμετώπισης περιλαμβάνονται:
- Βιολογική καταπολέμηση: Προστασία και αξιοποίηση των ωφέλιμων εντόμων που περιορίζουν φυσικά τον πληθυσμό του αλευρώδη.
- Κατάλληλες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις: Εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων γεωπόνων.
- Κλάδεμα προσβεβλημένων τμημάτων: Αφαίρεση των τμημάτων των φυτών που έχουν προσβληθεί.
- Καταστροφή προσβεβλημένου φυτικού υλικού: Διαχείριση των αφαιρεθέντων τμημάτων σύμφωνα με τις οδηγίες των φυτοϋγειονομικών αρχών.
Οι παραγωγοί που καλλιεργούν εσπεριδοειδή σε Άρτα, Θεσπρωτία και Πρέβεζα και διαπιστώνουν συμπτώματα προσβολής ή χρειάζονται διευκρινίσεις για τα υποχρεωτικά μέτρα προστασίας των καλλιεργειών τους, μπορούν να απευθύνονται στην αρμόδια Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της περιοχής τους.
