Υπογράφηκαν οι συμβάσεις και ξεκίνησαν οι πρώτες παραδόσεις – Πολυετής προγραμματισμός, ταχύτερες διαδικασίες και δυνατότητα δημιουργίας αποθέματος για έκτακτες ανάγκες
Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και υλοποιείται το Πρόγραμμα Δακοκτονίας σηματοδοτεί η ολοκλήρωση της διαδικασίας προμήθειας των απαραίτητων υλικών για την περίοδο 2026–2028. Οι σχετικές συμβάσεις έχουν ήδη υπογραφεί και οι πρώτες παραδόσεις έχουν ξεκινήσει, δημιουργώντας ένα διαφορετικό πλαίσιο προγραμματισμού για τα επόμενα χρόνια.
Το νέο μοντέλο βασίζεται, για πρώτη φορά, σε πολυετή σχεδιασμό μέσω συμφωνίας-πλαίσιο, με στόχο να περιοριστούν οι καθυστερήσεις που προκαλούσε η επανάληψη των διαγωνιστικών διαδικασιών κάθε χρόνο και να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις πραγματικές ανάγκες των ελαιοκομικών περιοχών.
Από τον ετήσιο στον πολυετή προγραμματισμό
Ο ηλεκτρονικός ανοικτός διεθνής διαγωνισμός προκηρύχθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 9 Απριλίου 2026, με συνολικό προϋπολογισμό 42.993.699,20 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Η βασική καινοτομία βρίσκεται στη διάρκεια του σχεδιασμού. Η προμήθεια οργανώθηκε για να καλύψει τις ανάγκες του Προγράμματος έως και το 2028, μέσω συμφωνίας-πλαίσιο αρχικής διάρκειας δύο ετών, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη ένα έτος.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το Υπουργείο αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής των ποσοτήτων που θα απαιτούνται κάθε χρονιά, ανάλογα με την εξέλιξη του Προγράμματος, τα δεδομένα από την επιτήρηση του δάκου και τις πραγματικές ανάγκες των ελαιοπαραγωγικών περιοχών.
Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για μια αλλαγή στη διαδικασία των προμηθειών. Πρόκειται για μια προσπάθεια να συνδεθεί ο εφοδιασμός των υπηρεσιών με τις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες της δακοκτονίας.
Οι πρώτες παραδόσεις ξεκίνησαν ήδη
Με την ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας και του προβλεπόμενου προσυμβατικού ελέγχου, υπεγράφησαν μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου οι συμφωνίες-πλαίσιο και οι αντίστοιχες εκτελεστικές συμβάσεις.
Ακολούθησε η έναρξη των πρώτων παραδόσεων των δακοκτόνων υλικών.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την επιχειρησιακή ετοιμότητα του Προγράμματος, καθώς η αποτελεσματικότητα της δακοκτονίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο τα διαθέσιμα μέσα και υλικά βρίσκονται στη σωστή χρονική στιγμή στο σωστό σημείο.
Ένας καθυστερημένος εφοδιασμός μπορεί να περιορίσει στην πράξη την αποτελεσματικότητα ακόμη και ενός σωστά σχεδιασμένου προγράμματος. Αντίθετα, η έγκαιρη διαθεσιμότητα επιτρέπει στις αρμόδιες υπηρεσίες να κινηθούν με μεγαλύτερη ευελιξία όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη ταχύτητα
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της συμφωνίας-πλαίσιο είναι ότι τα επόμενα έτη δεν θα χρειάζεται να ξεκινά εκ νέου από μηδενική βάση ολόκληρη η διεθνής διαγωνιστική διαδικασία.
Οι εκτελεστικές συμβάσεις μπορούν να προχωρούν ταχύτερα, γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι παραδόσεις να ξεκινούν νωρίτερα μέσα στη χρονιά.
Παράλληλα, μειώνεται το διοικητικό βάρος για τις υπηρεσίες του Υπουργείου και βελτιώνεται ο δημοσιονομικός προγραμματισμός.
Το νέο πλαίσιο δίνει επίσης μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους αναδόχους. Η δυνατότητα έγκαιρου προγραμματισμού παραγωγής και παραδόσεων μπορεί να συμβάλει σε καλύτερη οργάνωση της εφοδιαστικής αλυσίδας και σε ταχύτερη εξόφληση.
Στόχος η εξόφληση μέσα στο ίδιο οικονομικό έτος
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη δημοσιονομική διάσταση της αλλαγής.
Ο σχεδιασμός αποσκοπεί στην έγκαιρη παραλαβή των υλικών και στην εξόφληση των αναδόχων πριν από τη λήξη του οικονομικού έτους. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η δημιουργία υποχρεώσεων που θα μπορούσαν να μεταφερθούν στην επόμενη οικονομική χρήση.
Για το Δημόσιο αυτό σημαίνει καλύτερη εικόνα των οικονομικών υποχρεώσεων και μεγαλύτερη δυνατότητα προγραμματισμού. Για τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην προμήθεια, σημαίνει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις πληρωμές και καλύτερη διαχείριση της ταμειακής τους ρευστότητας.
Το απόθεμα μπορεί να λειτουργήσει ως «δίχτυ ασφαλείας»
Ένα ακόμη στοιχείο του νέου σχεδιασμού είναι η δυνατότητα διατήρησης αποθέματος υλικών για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη αξία σε ένα πρόγραμμα που επηρεάζεται από παράγοντες οι οποίοι δεν μπορούν πάντοτε να προβλεφθούν με ακρίβεια.
Οι πληθυσμοί του δάκου, οι καιρικές συνθήκες και η εξέλιξη της ελαιοπαραγωγικής περιόδου μπορούν να διαφοροποιήσουν τις ανάγκες από περιοχή σε περιοχή και από χρονιά σε χρονιά.
Η ύπαρξη διαθέσιμου αποθέματος μπορεί, συνεπώς, να λειτουργήσει ως ένα πρόσθετο επίπεδο επιχειρησιακής ασφάλειας, όταν προκύπτουν ανάγκες που απαιτούν γρήγορη αντίδραση.
Στο επίκεντρο ο ελαιοπαραγωγός
Πίσω από τις διαδικασίες, τους διαγωνισμούς και τις συμβάσεις βρίσκεται ο βασικός στόχος του Προγράμματος: η προστασία της ελαιοπαραγωγής.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση του δάκου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προστασία τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητας της παραγωγής. Η ζημιά που μπορεί να προκαλέσει ο δάκος δεν αφορά μόνο τη φετινή συγκομιδή, αλλά συνδέεται άμεσα με την ποιότητα του παραγόμενου ελαιοκάρπου και, κατ’ επέκταση, του ελληνικού ελαιολάδου.
Για τον παραγωγό, επομένως, η έγκαιρη προμήθεια των υλικών δεν είναι μια απλή διοικητική λεπτομέρεια. Είναι κρίκος μιας αλυσίδας που ξεκινά από την παρακολούθηση του ελαιώνα και καταλήγει στην προστασία του προϊόντος και του εισοδήματός του.
Η δακοκτονία δεν κρίνεται μόνο στις αποθήκες
Η εξασφάλιση των υλικών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.
Η αποτελεσματικότητα του Προγράμματος απαιτεί συντονισμό σε όλα τα επίπεδα: έγκαιρη εξασφάλιση των απαιτούμενων πιστώσεων, στελέχωση των υπηρεσιών, συνεχή παρακολούθηση των δακοπαγίδων, ορθή εκτίμηση των δεδομένων και έγκαιρη πραγματοποίηση των ψεκασμών.
Απαιτείται, επίσης, συνεχής συνεργασία ανάμεσα στο Υπουργείο, τις Περιφέρειες, τις αρμόδιες υπηρεσίες, την επιστημονική κοινότητα και τους ίδιους τους παραγωγούς.
Η επιτυχία της δακοκτονίας είναι, τελικά, αποτέλεσμα πολλών επιμέρους ενεργειών που πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα και χωρίς καθυστερήσεις.
Το επόμενο βήμα: τεχνολογία και ψηφιακή παρακολούθηση
Παράλληλα με τον νέο τρόπο προμήθειας, ο σχεδιασμός του Προγράμματος κινείται προς την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται λύσεις όπως οι ηλεκτρονικές παγίδες, η χρήση συστημάτων GPS στα ψεκαστικά μέσα και ο αυτοματοποιημένος έλεγχος των δολωματικών ψεκασμών.
Η αξιοποίηση αυτών των εργαλείων μπορεί να προσφέρει ακριβέστερη εικόνα της κατάστασης στο πεδίο, καλύτερη καταγραφή των παρεμβάσεων και μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου της εφαρμογής του Προγράμματος.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: από ένα μοντέλο που βασίζεται κυρίως σε επαναλαμβανόμενες διοικητικές διαδικασίες προς ένα περισσότερο προληπτικό, δεδομενοκεντρικό και τεχνολογικά υποστηριζόμενο σύστημα διαχείρισης.
Η δήλωση Ανδριανού
Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, υπογράμμισε ότι βασική επιδίωξη ήταν να ολοκληρώνονται οι διαδικασίες προμήθειας αρκετά νωρίτερα από το παρελθόν και να εγκαταλειφθεί ο ετήσιος προγραμματισμός υπέρ ενός σταθερού πολυετούς μοντέλου.
Όπως σημείωσε, η υπογραφή των συμβάσεων μέσα στο καλοκαίρι και η έναρξη των πρώτων παραδόσεων αποτελούν έμπρακτη εφαρμογή αυτού του στόχου.
Ο ίδιος ανέδειξε ως βασικά οφέλη την έγκαιρη παραλαβή των υλικών, την επιδίωξη εξόφλησης των αναδόχων εντός του οικονομικού έτους, τη μείωση του διοικητικού φόρτου, τη βελτίωση του δημοσιονομικού προγραμματισμού και τη δυνατότητα δημιουργίας αποθέματος για έκτακτες ανάγκες.
Μια αλλαγή που θα κριθεί στην πράξη
Η συμφωνία για την περίοδο 2026–2028 δημιουργεί ένα διαφορετικό πλαίσιο για την οργάνωση των προμηθειών της δακοκτονίας. Το μεγάλο στοίχημα, πλέον, είναι η επιχειρησιακή εφαρμογή του.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν τα υλικά θα υπάρχουν εγκαίρως στις αποθήκες. Είναι αν ολόκληρη η αλυσίδα — από την πρόβλεψη των αναγκών και την παρακολούθηση του πληθυσμού του δάκου έως την απόφαση και την εκτέλεση κάθε επέμβασης — θα μπορεί να λειτουργεί με την ίδια ταχύτητα και ακρίβεια.
Εφόσον ο πολυετής προγραμματισμός συνδυαστεί με έγκαιρες προσλήψεις, επαρκή χρηματοδότηση, επιστημονική παρακολούθηση, αποτελεσματικό συντονισμό και αξιοποίηση της τεχνολογίας, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού του Προγράμματος.
Και τελικά, αυτό είναι το πραγματικό ζητούμενο: η δακοκτονία να μην λειτουργεί ως μια αλληλουχία διοικητικών διαδικασιών, αλλά ως ένας έγκαιρος και ευέλικτος μηχανισμός προστασίας της ελαιοπαραγωγής, ικανός να ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες που διαμορφώνονται κάθε καλλιεργητική περίοδο.
Για τον ελαιοπαραγωγό, η επιτυχία αυτού του νέου μοντέλου θα αποτυπωθεί εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία: στον ελαιώνα, στην ποιότητα του καρπού, στην ποσότητα της παραγωγής και τελικά στην αξία του ελληνικού ελαιολάδου.
