Τι αλλάζει, ποιο Υπόδειγμα χρειάζεται, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και πού πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή
Η μεταβίβαση δικαιωμάτων ενίσχυσης δεν είναι μία απλή διαδικασία «μεταφοράς» από έναν αγρότη σε έναν άλλο. Η αίτηση περνά από συγκεκριμένα στάδια, απαιτεί σωστή επιλογή κατηγορίας και, ανάλογα με την περίπτωση, συνοδεύεται από συμβόλαια, πιστοποιητικά, δηλώσεις και λοιπά δικαιολογητικά.
Η νέα αναλυτική εγκύκλιος της ΑΑΔΕ συγκεντρώνει τις βασικές οδηγίες για τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων και αποσαφηνίζει τη διαδικασία για οριστικές μεταβιβάσεις, μισθώσεις, κληρονομιές, λύσεις μίσθωσης και αλλαγές στοιχείων.
Πριν ξεκινήσετε: βρείτε πρώτα τη σωστή περίπτωση
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να προσδιοριστεί τι ακριβώς θέλει να κάνει ο κάτοχος των δικαιωμάτων.
| Τι θέλετε να κάνετε | Υπόδειγμα |
|---|---|
| Οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων μαζί με επιλέξιμη γη | 1 |
| Οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων χωρίς γη | 2 |
| Κληρονομιά δικαιωμάτων | 5 |
| Μίσθωση δικαιωμάτων μαζί με γη | 6 |
| Αλλαγή προσωπικών στοιχείων ή νομικής μορφής | 7 |
| Λύση υφιστάμενης μίσθωσης δικαιωμάτων | 8 |
| Μίσθωση δικαιωμάτων χωρίς γη | 9 |
| Κληρονομιά και άμεση περαιτέρω μεταβίβαση | 11 |
| Λύση μίσθωσης και ταυτόχρονη μεταβίβαση | 12 |
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς ορισμένες σύνθετες περιπτώσεις δεν αντιμετωπίζονται με ένα μόνο απλό υπόδειγμα αλλά με συνδυασμό διαδικασιών.
Το βασικό «κλειδί»: τα δικαιώματα είναι άυλοι τίτλοι
Τα δικαιώματα ενίσχυσης αποτελούν άυλους τίτλους που συνδέονται με επιλέξιμη έκταση. Κατά κανόνα, ένα δικαίωμα αντιστοιχεί σε ένα εκτάριο επιλέξιμης έκτασης.
Μπορούν να ενεργοποιούνται σε επιλέξιμη γη που έχει στη διάθεσή του ο γεωργός, ανεξάρτητα από το αν είναι ιδιόκτητη ή μισθωμένη, υπό την προϋπόθεση ότι βρίσκεται στην ίδια περιφέρεια με εκείνη για την οποία έχουν χορηγηθεί τα δικαιώματα. Μετά τη χορήγησή τους, τα δικαιώματα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ανεξάρτητης μεταβίβασης.
Με μια ματιά
Δικαίωμα ενίσχυσης → επιλέξιμη έκταση → ίδια περιφέρεια
Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία που πρέπει να ελεγχθούν πριν από οποιαδήποτε αίτηση.
Πώς ολοκληρώνεται η αίτηση
Η διαδικασία πραγματοποιείται κατά κανόνα ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής διαδικτυακής εφαρμογής της ΑΑΔΕ.
Η αίτηση ξεκινά από τον μεταβιβαστή, δηλαδή τον κάτοχο των δικαιωμάτων, και ολοκληρώνεται από τον αποδέκτη.
Η διαδρομή της αίτησης
1. Επιλογή υποδείγματος
↓
2. Συμπλήρωση στοιχείων
↓
3. Επιλογή δικαιωμάτων και, όπου απαιτείται, γης
↓
4. Επισύναψη δικαιολογητικών
↓
5. Υποβολή από τον μεταβιβαστή
↓
6. Αποδοχή από τον αποδέκτη
↓
7. Οριστικοποίηση – αριθμός και ημερομηνία πρωτοκόλλου
Η αίτηση παραμένει σε πρόχειρη κατάσταση όσο συμπληρώνεται. Με την υποβολή του μεταβιβαστή μεταφέρεται σε κατάσταση «ΠΡΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗ» και δεν μπορεί πλέον να τροποποιηθεί από αυτόν. Η διαδικασία ολοκληρώνεται όταν ο αποδέκτης την αποδεχθεί.
Προσοχή: η αποθήκευση μιας αίτησης δεν σημαίνει ότι αυτή έχει υποβληθεί.
Για να θεωρηθεί εμπρόθεσμη και οριστική, πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και τα δύο βήματα — υποβολή από τον μεταβιβαστή και αποδοχή από τον αποδέκτη — μέχρι την καταληκτική ημερομηνία.
Το e-mail δεν είναι τυπική λεπτομέρεια
Η έγκυρη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των συμβαλλομένων αποτελεί βασικό στοιχείο της διαδικασίας.
Μέσω του e-mail πραγματοποιείται η επικοινωνία σχετικά με τον διοικητικό έλεγχο, ενώ τα μηνύματα και οι επιστολές που αποστέλλονται στη δηλωμένη διεύθυνση αντιμετωπίζονται ως επίσημη επικοινωνία σύμφωνα με την εγκύκλιο.
Ακόμη σημαντικότερο: οι ίδιοι οι συμβαλλόμενοι έχουν την ευθύνη για τον τακτικό έλεγχο του e-mail και για την έγκαιρη ανταπόκριση σε τυχόν αίτημα συμπληρωματικών δικαιολογητικών.
Αν ζητηθούν επιπλέον δικαιολογητικά
Η ειδοποίηση θεωρείται νομίμως κοινοποιηθείσα μετά την παρέλευση 5 ημερολογιακών ημερών από την αποστολή της.
Στη συνέχεια, τα ζητούμενα δικαιολογητικά πρέπει να υποβληθούν ηλεκτρονικά εντός 15 εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία η ειδοποίηση θεωρείται κοινοποιηθείσα.
Υπόδειγμα 1 — Οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων με γη
Η συγκεκριμένη διαδικασία αφορά την οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων μαζί με αντίστοιχη επιλέξιμη γη.
Η έκταση που μεταβιβάζεται πρέπει να είναι ίση ή μεγαλύτερη από τον αριθμό των δικαιωμάτων που μεταβιβάζονται και να ανήκει στην αντίστοιχη περιφέρεια.
Βασικά δικαιολογητικά
- Υπόδειγμα 1.
- Συμβολαιογραφική πράξη μεταβίβασης γης.
- Πιστοποιητικό μεταγραφής στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή στο Εθνικό Κτηματολόγιο.
- Όπου εμπλέκεται νομικό πρόσωπο, τα απαιτούμενα νομιμοποιητικά έγγραφα.
- Το προβλεπόμενο υπόδειγμα, υπογεγραμμένο και με βεβαίωση γνησίου υπογραφής.
Η σχετική συμβολαιογραφική πράξη πρέπει να εμπίπτει στο χρονικό διάστημα που προβλέπει η εγκύκλιος, από 01/06 του έτους Ν-1 έως 31/05 του έτους Ν.
Υπόδειγμα 2 — Οριστική μεταβίβαση χωρίς γη
Εδώ τα δικαιώματα μεταβιβάζονται χωρίς ταυτόχρονη μεταβίβαση επιλέξιμης έκτασης.
Το σημαντικότερο οικονομικό σημείο
Στην οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων χωρίς γη προβλέπεται κατά κανόνα παρακράτηση 25% του αριθμού των μεταβιβαζόμενων δικαιωμάτων υπέρ των περιφερειακών αποθεμάτων.
Η παρακράτηση δεν μειώνει τη μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων· αφορά τον αριθμό των δικαιωμάτων που μεταβιβάζονται.
Πότε δεν εφαρμόζεται η παρακράτηση
Μεταξύ άλλων, δεν εφαρμόζεται:
- σε μεταβίβαση χωρίς γη μεταξύ συγγενών α’ βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή μεταξύ συζύγων,
- στη μίσθωση δικαιωμάτων χωρίς γη,
- στη μεταβίβαση λόγω κληρονομιάς,
- σε συγκεκριμένες συνδυασμένες περιπτώσεις κληρονομιάς και μεταβίβασης,
- σε συγκεκριμένες περιπτώσεις λύσης μίσθωσης και ταυτόχρονης μεταβίβασης.
Για την απόδειξη της συγγένειας ή της συζυγικής σχέσης απαιτείται πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης σε ισχύ κατά την υποβολή και οριστικοποίηση της αίτησης.
Κληρονομιά δικαιωμάτων — Υπόδειγμα 5
Τα δικαιώματα ενίσχυσης περιλαμβάνονται στην κινητή περιουσία του θανόντος. Για τον λόγο αυτό η μεταβίβαση λόγω κληρονομιάς ακολουθεί ειδική διαδικασία και απαιτεί διαφορετικό φάκελο δικαιολογητικών.
Ο βασικός φάκελος
Απαιτούνται:
- Υπόδειγμα 5.
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου.
- Επιπλέον δικαιολογητικά ανάλογα με το αν υπάρχει διαθήκη, εξ αδιαθέτου διαδοχή ή μικτή κληρονομιά.
Αν υπάρχει διαθήκη
Ο φάκελος μπορεί να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
- αντίγραφο της διαθήκης και το πρακτικό δημοσίευσής της,
- πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης,
- πιστοποιητικό περί μη άσκησης αγωγής για ακύρωση ή διάρρηξη της διαθήκης,
- και, όπου απαιτείται, δήλωση κατανομής των δικαιωμάτων μεταξύ των κληρονόμων.
Αν δεν υπάρχει διαθήκη
Προβλέπονται επιπλέον πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών και υπεύθυνη δήλωση κατανομής των δικαιωμάτων μεταξύ των κληρονόμων.
Υπόδειγμα 6 — Μίσθωση δικαιωμάτων μαζί με γη
Η μίσθωση δικαιωμάτων μαζί με γη προϋποθέτει αντίστοιχη μίσθωση επιλέξιμης γης.
Ο αριθμός των δικαιωμάτων που μισθώνονται πρέπει να συνοδεύεται από ίσο ή μεγαλύτερο αριθμό επιλέξιμων εκταρίων αντίστοιχης περιφέρειας.
Η μίσθωση δικαιωμάτων και η μίσθωση της γης έχουν την ίδια χρονική περίοδο. Με τη λήξη της μίσθωσης, τα δικαιώματα επιστρέφουν αυτοματοποιημένα στον κάτοχό τους και η επιστροφή αυτή δεν θεωρείται νέα μεταβίβαση.
Υπόδειγμα 7 — Αλλαγή προσωπικών στοιχείων
Το Υπόδειγμα 7 χρησιμοποιείται όταν αλλάζουν στοιχεία του κατόχου των δικαιωμάτων σε σχέση με την ΕΑΕ.
Πριν από την υποβολή πρέπει να έχουν ενημερωθεί τα στοιχεία στην ΑΑΔΕ και στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, όπως ΑΦΜ, ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, e-mail, στοιχεία ταυτότητας ή διαβατηρίου και κινητό τηλέφωνο.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην αλλαγή ΑΦΜ, καθώς η εγκύκλιος θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις και χρονικούς περιορισμούς.
Υπόδειγμα 8 — Λύση μίσθωσης
Η λύση μίσθωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από την αρχικά δηλωθείσα ημερομηνία λήξης, εφόσον υπάρχει συμφωνία των συμβαλλομένων.
Αν η μίσθωση περιλάμβανε και γη
Χρειάζεται και συμφωνητικό λύσης της μίσθωσης της γης, υπογεγραμμένο από τους συμβαλλόμενους και με το απαιτούμενο γνήσιο υπογραφής.
Αν υπάρχει θάνατος συμβαλλόμενου
Η μίσθωση δεν λύνεται αυτομάτως. Απαιτείται ειδική διαδικασία με τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά και, όπου απαιτείται, τα δικαιολογητικά της κληρονομιάς.
Υπόδειγμα 9 — Μίσθωση δικαιωμάτων χωρίς γη
Για τη μίσθωση χωρίς γη απαιτείται το αντίστοιχο Υπόδειγμα 9 και, όπου εμπλέκεται νομικό πρόσωπο, τα προβλεπόμενα νομιμοποιητικά έγγραφα.
Ο μισθωτής θεωρείται ότι κατέχει τα δικαιώματα όσο η μίσθωση βρίσκεται σε ισχύ κατά την κρίσιμη ημερομηνία της ενιαίας αίτησης ενίσχυσης. Με τη λήξη της μίσθωσης, τα δικαιώματα επιστρέφουν αυτοματοποιημένα στον κάτοχό τους.
Οι δύο «σύνθετες» περιπτώσεις που θέλουν ιδιαίτερη προσοχή
Υπόδειγμα 11 — Κληρονομιά και άμεση μεταβίβαση
Όταν ο κληρονόμος θέλει να κληρονομήσει τα δικαιώματα και στο ίδιο έτος να τα μεταβιβάσει ή να τα εκμισθώσει περαιτέρω, χρησιμοποιείται το Υπόδειγμα 11.
Η δεύτερη πράξη μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να είναι:
- Υπόδειγμα 1 — μεταβίβαση με γη,
- Υπόδειγμα 2 — μεταβίβαση χωρίς γη,
- Υπόδειγμα 6 — μίσθωση με γη,
- Υπόδειγμα 9 — μίσθωση χωρίς γη.
Κρίσιμο: αν ο κληρονόμος θέλει παράλληλα να μεταβιβάσει άλλα, δικά του δικαιώματα, διαφορετικά από εκείνα που κληρονόμησε, δεν χρησιμοποιεί το Υπόδειγμα 11 για όλα. Χρειάζονται ξεχωριστές αιτήσεις.
Υπόδειγμα 12 — Λύση μίσθωσης και ταυτόχρονη μεταβίβαση
Το Υπόδειγμα 12 αφορά την περίπτωση όπου λύνεται μίσθωση και τα δικαιώματα που επιστρέφουν στον κάτοχο μεταβιβάζονται ή εκμισθώνονται σε άλλον γεωργό το ίδιο έτος.
Ουσιαστικά αποτελεί συνδυασμό δύο πράξεων:
Υπόδειγμα 8 → λύση μίσθωσης
και στη συνέχεια:
Υπόδειγμα 1 / 2 / 5 / 6 / 9 → νέα μεταβίβαση ή μίσθωση, ανάλογα με την περίπτωση.
Αν όμως ο γεωργός θέλει να μεταβιβάσει άλλα ιδιόκτητα δικαιώματα, διαφορετικά από εκείνα της μίσθωσης που λύνεται, δεν χρησιμοποιεί το Υπόδειγμα 12 για όλα. Υποβάλλει χωριστές αιτήσεις.
Τρεις έλεγχοι πριν πατήσετε «Υποβολή»
1. Είναι σωστό το Υπόδειγμα;
Η λάθος κατηγορία μπορεί να οδηγήσει σε λάθος διαδικασία και ελλιπή φάκελο.
2. Είναι σωστά τα δικαιώματα;
Η αίτηση λαμβάνει υπόψη τον αριθμό και τη μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων όπως εμφανίζονται στην εφαρμογή για το έτος της μεταβίβασης.
3. Έχει ολοκληρώσει και ο αποδέκτης την αποδοχή;
Μια αίτηση που έχει καταχωρηθεί ή ακόμη και έχει υποβληθεί από τον μεταβιβαστή αλλά δεν έχει γίνει αποδεκτή από τον αποδέκτη, δεν θεωρείται ολοκληρωμένη.
Τι μπορεί να πάει στραβά
Η εγκύκλιος καθιστά σαφές ότι η ακρίβεια των στοιχείων αποτελεί ευθύνη των συμβαλλομένων.
Εάν από μεταγενέστερο έλεγχο προκύψει ότι ο μεταβιβαστής δεν ήταν νόμιμος κάτοχος των δικαιωμάτων, η αίτηση μπορεί να θεωρηθεί άκυρη. Εφόσον έχουν ήδη καταβληθεί ενισχύσεις στον αποδέκτη, τα ποσά μπορεί να θεωρηθούν αχρεωστήτως καταβληθέντα και να ανακτηθούν.
Παράλληλα, ψευδή στοιχεία μπορούν να οδηγήσουν στις προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες.
Μην αφήσετε την αίτηση «μισή»
Ένα από τα πιο κρίσιμα πρακτικά σημεία της εγκυκλίου είναι η προθεσμία.
Η αίτηση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέσα στην προβλεπόμενη καταληκτική ημερομηνία. Αίτηση που παραμένει σε πρόχειρη κατάσταση ή έχει υποβληθεί από τον μεταβιβαστή αλλά δεν έχει γίνει αποδεκτή από τον αποδέκτη έως την προθεσμία θεωρείται μη υποβληθείσα για το συγκεκριμένο έτος.
Οι συγκεκριμένες ημερομηνίες υποβολής, τροποποίησης και ακύρωσης παρατίθενται στο παράρτημα της εγκυκλίου.
Η τελική checklist του αγρότη
Πριν ολοκληρώσετε τη διαδικασία, ελέγξτε:
- Έχω επιλέξει το σωστό Υπόδειγμα.
- Έχω ελέγξει τον αριθμό και το είδος των δικαιωμάτων.
- Έχω ελέγξει την αντίστοιχη περιφέρεια.
- Όπου απαιτείται, η επιλέξιμη γη καλύπτει τον απαιτούμενο αριθμό δικαιωμάτων.
- Τα προσωπικά μου στοιχεία είναι ενημερωμένα.
- Έχω δηλώσει έγκυρο e-mail.
- Έχω επισυνάψει όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
- Έχω ελέγξει αν απαιτείται γνήσιο υπογραφής.
- Ο μεταβιβαστής έχει ολοκληρώσει την υποβολή.
- Ο αποδέκτης έχει ολοκληρώσει την αποδοχή.
- Έχω κρατήσει την οριστικοποιημένη αίτηση και τα πρωτότυπα δικαιολογητικά.
Η οριστικοποιημένη αίτηση πρέπει να φυλάσσεται στο προσωπικό αρχείο των συμβαλλομένων για τουλάχιστον πέντε έτη, μαζί με τα πρωτότυπα δικαιολογητικά, τα οποία πρέπει να είναι διαθέσιμα εφόσον ζητηθούν σε έλεγχο.
