Με τη συγκομιδή της νέας σοδειάς να βρίσκεται προ των πυλών και την αγορά να αναμένει τους πρώτους επίσημους τιμοκαταλόγους, το μεγάλο ερώτημα για τους παραγωγούς βρώσιμης ελιάς είναι σε ποια επίπεδα θα ανοίξουν φέτος οι τιμές. Οι πρώτες πληροφορίες και συζητήσεις δημιουργούν προβληματισμό, ιδιαίτερα σε μια χρονιά κατά την οποία το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό.
Πόσο πρέπει τελικά να πληρωθεί η βρώσιμη ελιά ώστε, μετά την κάλυψη των καλλιεργητικών δαπανών, να παραμένει ένα ικανοποιητικό εισόδημα στον παραγωγό;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για κάθε εκμετάλλευση. Ένα ενδεικτικό κοστολόγιο, ωστόσο, αποτυπώνει με αρκετή σαφήνεια την οικονομική εξίσωση που έχει μπροστά του ο ελαιοπαραγωγός.
Σε έναν ελαιώνα με περίπου 25 δέντρα ανά στρέμμα και μια καλή απόδοση της τάξης των 1.300 κιλών ανά στρέμμα, ακόμη και λίγα λεπτά διαφορά στην τιμή του κιλού μεταφράζονται σε σημαντική μεταβολή του τελικού εσόδου.
Στα 850 ευρώ το στρέμμα οι βασικές δαπάνες
Με βάση το ενδεικτικό κοστολόγιο που εξετάζουμε, για φυτοφάρμακα και λιπάσματα απαιτούνται περίπου 350 ευρώ ανά στρέμμα.
Τα εργατικά υπολογίζονται περίπου στα 330 ευρώ ανά στρέμμα, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις της καλλιέργειας.
Οι κατεργασίες του εδάφους και οι ψεκασμοί προσθέτουν ακόμη περίπου 150 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ για το νερό άρδευσης υπολογίζεται ένα επιπλέον κόστος περίπου 20 ευρώ ανά στρέμμα.
Έτσι, το ενδεικτικό βασικό κόστος διαμορφώνεται στα:
350 + 330 + 150 + 20 = 850 ευρώ ανά στρέμμα.
Πρόκειται, όμως, μόνο για τις συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών και όχι για το συνολικό πραγματικό κόστος μιας αγροτικής εκμετάλλευσης.
Τα 850 ευρώ δεν είναι όλος ο λογαριασμός
Στο συγκεκριμένο ποσό δεν έχουν συμπεριληφθεί όλες οι επιβαρύνσεις που μπορεί να αντιμετωπίζει ο παραγωγός.
Δεν υπολογίζονται, μεταξύ άλλων, εισφορές ΕΛΓΑ και λοιπές ασφαλιστικές υποχρεώσεις, αποσβέσεις και συντήρηση γεωργικών μηχανημάτων και εξοπλισμού, μεταφορές και έκτακτες δαπάνες.
Επιπλέον, το κόστος μπορεί να αυξηθεί σημαντικά σε περίπτωση εντομολογικών προσβολών ή ασθενειών, καθώς μπορεί να απαιτηθούν πρόσθετες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις.
Μια προσβολή μπορεί παράλληλα να μειώσει την εμπορεύσιμη παραγωγή ή να επηρεάσει την ποιότητα και το μέγεθος του καρπού. Και στη βρώσιμη ελιά το μέγεθος είναι καθοριστικό, καθώς η τιμή διαφοροποιείται ανάλογα με τον αριθμό των τεμαχίων στο κιλό.
Για τον λόγο αυτό, οποιοδήποτε ποσό προκύπτει εάν αφαιρεθούν τα 850 ευρώ από τα ακαθάριστα έσοδα δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται καθαρό κέρδος, αλλά υπόλοιπο μετά την αφαίρεση των συγκεκριμένων βασικών δαπανών.
Τι αφήνει κάθε τιμή στον παραγωγό
Αν θεωρήσουμε μια παραγωγή 1.300 κιλών ανά στρέμμα, η εικόνα αλλάζει αισθητά ανάλογα με την τιμή παραγωγού.
Στο 1,20 ευρώ/κιλό, η ακαθάριστη πρόσοδος φτάνει τα 1.560 ευρώ/στρέμμα και μετά τις συγκεκριμένες βασικές δαπάνες των 850 ευρώ απομένουν 710 ευρώ.
Στο 1,40 ευρώ/κιλό, τα ακαθάριστα έσοδα ανεβαίνουν στα 1.820 ευρώ και η διαφορά μετά τα 850 ευρώ διαμορφώνεται στα 970 ευρώ/στρέμμα.
Στο 1,50 ευρώ/κιλό, η αξία της παραγωγής φτάνει τα 1.950 ευρώ, αφήνοντας διαφορά 1.100 ευρώ/στρέμμαπριν από τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Στο 1,60 ευρώ/κιλό, η ακαθάριστη πρόσοδος φτάνει τα 2.080 ευρώ και το αντίστοιχο υπόλοιπο τα 1.230 ευρώ/στρέμμα.
Και στα 1,80 ευρώ/κιλό, επίπεδο στο οποίο κινήθηκαν την προηγούμενη περίοδο τα μεγάλα μεγέθη, η ίδια παραγωγή αποκτά ακαθάριστη αξία 2.340 ευρώ/στρέμμα, αφήνοντας 1.490 ευρώ μετά τις συγκεκριμένες βασικές δαπάνες.
Η σύγκριση δείχνει πόσο μεγάλη σημασία έχουν ακόμη και 10 ή 20 λεπτά στο κιλό. Στα 1.300 κιλά παραγωγής, κάθε διαφορά 10 λεπτών/κιλό μεταφράζεται σε 130 ευρώ ανά στρέμμα.
Πέρυσι η τιμή έδωσε «ανάσα»
Η προηγούμενη εμπορική περίοδος αποτελεί ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς.
Για τα μεγάλα μεγέθη και ειδικότερα για την κατηγορία των περίπου 110 τεμαχίων ανά κιλό, οι τιμές παραγωγού κινήθηκαν σε επίπεδα που έφτασαν περίπου τα 1,80–1,90 ευρώ/κιλό.
Με αυτά τα επίπεδα τιμών και εφόσον υπήρχε ικανοποιητική παραγωγή και εμπορική ποιότητα, η οικονομική εικόνα για τον παραγωγό ήταν σαφώς καλύτερη. Η φετινή αφετηρία, όμως, φαίνεται πιο σύνθετη.
Τι ακούγεται για τις πρώτες τιμές
Πριν ακόμη διαμορφωθεί πλήρως η αγορά και ανακοινωθούν οι τιμές, στην αγορά κυκλοφορούν διαφορετικά σενάρια και πληροφορίες για το πού μπορεί να τοποθετηθούν οι αρχικές τιμές αγοράς.
Το γεγονός αυτό χρειάζεται προσοχή. Οι πρώτες συζητήσεις δεν αποτελούν επίσημη τιμή παραγωγού και η πραγματική εικόνα θα διαμορφωθεί μέσα από τις συμφωνίες παραγωγών και αγοραστών, την ποιότητα και τα μεγέθη της νέας σοδειάς.
Ωστόσο, η πίεση στην αγορά δεν περνά απαρατήρητη. Σημαντικός παράγοντας είναι η ύπαρξη αυξημένων αποθεμάτων από την προηγούμενη εμπορική περίοδο, ιδιαίτερα στην πράσινη ελιά Χαλκιδικής.
Από την άλλη πλευρά, οι παραγωγοί μπαίνουν στη συγκομιδή έχοντας ήδη επωμιστεί ένα σημαντικό μέρος του κόστους της χρονιάς και επιδιώκουν επίπεδα τιμών που δεν θα περιορίζονται απλώς στην κάλυψη των εξόδων.
Πού αρχίζει να αλλάζει η εικόνα
Το ενδεικτικό παράδειγμα είναι αποκαλυπτικό.
Με βασικές δαπάνες 850 ευρώ/στρέμμα, παραγωγή 1.300 κιλών και χωρίς να υπολογίζονται όλες οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις, η τιμή δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένη από την απόδοση.
Μια τιμή 1,20 ευρώ/κιλό δημιουργεί ακαθάριστο έσοδο 1.560 ευρώ/στρέμμα. Στα 1,50 ευρώ, το έσοδο αυξάνεται κατά 390 ευρώ, στα 1.950 ευρώ/στρέμμα. Στα 1,80 ευρώ, η διαφορά σε σχέση με το 1,20 φτάνει τα 780 ευρώ ανά στρέμμα.
Σε μια εκμετάλλευση 50 στρεμμάτων, αυτή η διαφορά των 60 λεπτών στο κιλό αντιστοιχεί θεωρητικά σε 39.000 ευρώ διαφορά στην ακαθάριστη αξία της παραγωγής, εφόσον διατηρηθούν η ίδια απόδοση και η ίδια εμπορική κατηγορία.
Το μέγεθος του καρπού κρίνει το τελικό ταμείο
Βέβαια, ο παραγωγός δεν θα διαθέσει κατ’ ανάγκη το σύνολο της παραγωγής του στην ανώτερη εμπορική κατηγορία.
Στη βρώσιμη ελιά η διαλογή είναι καθοριστική. Η ποσότητα που θα καταταχθεί στα 110 τεμάχια, αλλά και εκείνη που θα οδηγηθεί στις επόμενες κατηγορίες, θα καθορίσουν τη μέση σταθμισμένη τιμή που τελικά θα εισπράξει η εκμετάλλευση.
Για τον λόγο αυτό, η τιμή της πρώτης κατηγορίας αποτελεί σημαντική ένδειξη για την αγορά, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να υπολογιστεί το πραγματικό εισόδημα του παραγωγού.
Η αγορά περιμένει τις πρώτες επίσημες κινήσεις
Οι επόμενες κινήσεις της μεταποίησης και του εμπορίου αποκτούν πλέον ιδιαίτερη σημασία.
Για τον παραγωγό, η αριθμητική είναι συγκεκριμένη: κάθε 10 λεπτά χαμηλότερης τιμής σημαίνουν, σε μια παραγωγή 1.300 κιλών, 130 ευρώ λιγότερα ανά στρέμμα.
Και αυτό εξηγεί γιατί η ανακοίνωση των πρώτων επίσημων τιμοκαταλόγων αναμένεται με τόσο μεγάλο ενδιαφέρον από τον κόσμο της παραγωγής.
