Αποζημιώσεις κτηνοτρόφων: Ποιοι μένουν εκτός και πόσα χρήματα προβλέπονται

Έκτακτη ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος από ζωονόσους – Οι δικαιούχοι, τα ποσά και οι εξαιρέσεις που προκαλούν αντιδράσεις

Σε αναβρασμό βρίσκονται οι κτηνοτρόφοι μετά την ενημέρωση των Περιφερειών για την εφαρμογή της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης που αφορά την απώλεια εισοδήματος εξαιτίας των ζωονόσων.

Η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προβλέπει τη στήριξη παραγωγών των οποίων οι εκμεταλλεύσεις επλήγησαν από ζωονόσους, με αποτέλεσμα να υποχρεωθούν σε θανάτωση ζώων και να μην μπορούν να επαναφέρουν άμεσα το ζωικό τους κεφάλαιο.

Ωστόσο, το ζήτημα που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις είναι ότι οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών εμφανίζονται να εξαιρούνται από τη συγκεκριμένη ενίσχυση.

Πρόκειται για παραγωγούς που, σε αρκετές περιπτώσεις, εξακολουθούν να βρίσκονται χωρίς παραγωγικό κοπάδι και χωρίς τη δυνατότητα άμεσης ανασύστασης της εκμετάλλευσής τους.

Ποιοι περιλαμβάνονται στους δικαιούχους

Με βάση την ενημέρωση που έχει δοθεί στις Περιφέρειες, στους δικαιούχους της ενίσχυσης περιλαμβάνονται οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από την ευλογιά το 2025, καθώς και όσοι υπέστησαν ζημιές κατά την προβλεπόμενη περίοδο του 2026.

Στην ενίσχυση περιλαμβάνονται επίσης οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από τον αφθώδη πυρετό.

Η λογική της ενίσχυσης είναι να καλυφθεί μέρος του εισοδήματος που χάθηκε επειδή η εκμετάλλευση τέθηκε ουσιαστικά εκτός παραγωγής μετά την υποχρεωτική θανάτωση των ζώων.

Δεν πρόκειται, επομένως, για αποζημίωση της αξίας του ζώου ως ζωικού κεφαλαίου. Πρόκειται για ενίσχυση που συνδέεται με την απώλεια παραγωγικού εισοδήματος κατά την περίοδο κατά την οποία ο παραγωγός δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά την εκμετάλλευσή του.

Η εξαίρεση που έχει προκαλέσει αντιδράσεις

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκονται οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από την πανώλη.

Όπως αναφέρεται στην ενημέρωση, οι συγκεκριμένοι παραγωγοί δεν περιλαμβάνονται στους δικαιούχους της συγκεκριμένης πληρωμής.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η οικονομική ζημιά για μια κτηνοτροφική μονάδα δεν τελειώνει με την υποχρεωτική θανάτωση του κοπαδιού.

Όταν δεν επιτρέπεται η άμεση ανασύσταση, ο παραγωγός παραμένει χωρίς την κύρια πηγή εσόδων του, ενώ οι λειτουργικές και οικογενειακές υποχρεώσεις συνεχίζονται.

Έτσι, ένας κτηνοτρόφος μπορεί να έχει αποζημιωθεί για την απώλεια των ζώων του, αλλά να εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μήνες χωρίς παραγωγικό εισόδημα.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την εξαίρεση των πληγέντων από την πανώλη ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα για τον κλάδο.

Εκτός και όσοι αντιμετωπίζουν ποινική δίωξη

Μια δεύτερη κατηγορία παραγωγών που φαίνεται να αποκλείεται από την ενίσχυση αφορά κτηνοτρόφους στους οποίους έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για ζητήματα που σχετίζονται με τα μέτρα βιοασφάλειας και δεν έχει εκδοθεί απαλλακτική δικαστική απόφαση.

Η πρόβλεψη αυτή αναμένεται επίσης να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, καθώς δημιουργεί μια ιδιαίτερα δύσκολη πραγματικότητα για έναν παραγωγό που βρίσκεται αντιμέτωπος με δικαστική διαδικασία και ταυτόχρονα έχει ήδη υποστεί απώλεια του ζωικού του κεφαλαίου.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η διαφορά ανάμεσα στην άσκηση ποινικής δίωξης και στην οριστική δικαστική κρίση.

Για τους παραγωγούς που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, η έκβαση της δικαστικής διαδικασίας μπορεί να αποκτήσει άμεση οικονομική σημασία, εφόσον από αυτήν εξαρτάται η δυνατότητα πρόσβασης στην ενίσχυση.

Πόσα χρήματα προβλέπονται

Η ετήσια ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος υπολογίζεται ανά θανατωμένο ζώο, με διαφορετικό ποσό ανά κατηγορία.

Το συνολικό ποσό προκύπτει από τον αριθμό των θανατωθέντων ζώων επί το αντίστοιχο ποσό ενίσχυσης.

Για το πρώτο εξάμηνο του 2026 προβλέπεται καταβολή ποσού που αντιστοιχεί στο 50% της ετήσιας ενίσχυσης.

Για παράδειγμα, στην περίπτωση 500 ενήλικων αιγοπροβάτων, η ετήσια ενίσχυση αντιστοιχεί σε 35.000 ευρώ. Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, το ποσό ανέρχεται σε 17.500 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Τι σημαίνει πρακτικά η ενίσχυση

Η συγκεκριμένη στήριξη έχει διαφορετική φιλοσοφία από μια κλασική αποζημίωση για την καταστροφή ζωικού κεφαλαίου.

Ο στόχος της είναι να αντισταθμίσει μέρος της απώλειας εισοδήματος που προκαλείται όταν μια κτηνοτροφική μονάδα αναγκάζεται να σταματήσει την παραγωγή της.

Και εδώ βρίσκεται ένα σημαντικό σημείο για τους παραγωγούς: η οικονομική ζημιά μιας ζωονόσου δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των ζώων που θανατώθηκαν.

Μετριέται και με τον χρόνο που απαιτείται μέχρι να επανέλθει η εκμετάλλευση σε κανονικούς παραγωγικούς ρυθμούς.

Η ανασύσταση ενός κοπαδιού απαιτεί αγορά ζώων, κεφάλαιο, χρόνο, αναπαραγωγή και σταδιακή επαναφορά της παραγωγής. Μέχρι να συμβούν όλα αυτά, η εκμετάλλευση μπορεί να έχει ελάχιστο ή μηδενικό εισόδημα.

Αφορολόγητη και ακατάσχετη η ενίσχυση

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το καθεστώς προστασίας της οικονομικής ενίσχυσης.

Το ποσό προβλέπεται να είναι:

• αφορολόγητο,
• ακατάσχετο,
• ανεκχώρητο,
• και να μην υπόκειται σε συμψηφισμό με οφειλές προς το Δημόσιο, ασφαλιστικούς οργανισμούς ή πιστωτικά ιδρύματα.

Παράλληλα, δεν λαμβάνεται υπόψη κατά τον υπολογισμό εισοδηματικών κριτηρίων για τη χορήγηση κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων.

Πρόκειται για σημαντική πρόβλεψη για τους παραγωγούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις αντιμετωπίζουν συσσωρευμένες οικονομικές υποχρεώσεις.

Το μεγάλο ερώτημα για την πανώλη

Το βασικό ερώτημα που πλέον τίθεται από την πλευρά των πληγέντων κτηνοτρόφων είναι γιατί η απώλεια εισοδήματος αντιμετωπίζεται διαφορετικά ανάλογα με τη ζωονόσο που προκάλεσε την υποχρεωτική θανάτωση.

Η λογική της ενίσχυσης είναι να στηρίξει τον παραγωγό όταν δεν μπορεί να ανασυστήσει άμεσα το ζωικό του κεφάλαιο.

Αν ένας κτηνοτρόφος που έχει πληγεί από την πανώλη εξακολουθεί να βρίσκεται στην ίδια οικονομική κατάσταση —δηλαδή χωρίς παραγωγικό κοπάδι και χωρίς δυνατότητα άμεσης επανεκκίνησης— τότε εύλογα τίθεται το ερώτημα εάν χρειάζεται αντίστοιχη οικονομική αντιμετώπιση.

Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το ποσό των 70 ή των 35 ευρώ ανά ζώο.

Αφορά κυρίως το πώς θα μπορέσει ένας παραγωγός που έχασε το κοπάδι του να επιστρέψει στην παραγωγή και να ξαναδημιουργήσει εισόδημα.

Γιατί η πραγματική αποκατάσταση μιας κτηνοτροφικής μονάδας δεν ολοκληρώνεται με την καταβολή μιας αποζημίωσης. Ολοκληρώνεται όταν ο παραγωγός αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να παράγει, να πουλά και να ζει από την εκμετάλλευσή του.

Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας για την ελληνική κτηνοτροφία.