Το θεσμικό πλαίσιο για τα νέα Σχέδια Βελτίωσης του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027 ολοκληρώθηκε, μετά την υπογραφή της σχετικής Κοινής Απόφασης από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, Γιώργο Πιτσιλή.
Η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 4988/6.8.2026, γεγονός που σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του βασικού θεσμικού πλαισίου και ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την έκδοση της πρόσκλησης του προγράμματος.
Για τους παραγωγούς, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα νέα Σχέδια Βελτίωσης δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην αγορά γεωργικών μηχανημάτων. Το νέο πλαίσιο καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα επενδύσεων, από τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων και την αγορά εξοπλισμού έως την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τις εφαρμογές κυκλικής οικονομίας.
Τρεις παρεμβάσεις κάτω από ένα ενιαίο πλαίσιο
Μία από τις βασικές αλλαγές είναι ότι, για πρώτη φορά, οι τρεις σχετικές παρεμβάσεις εντάσσονται σε μία ενιαία Κοινή Απόφαση.
Πρόκειται για:
- Π3-73-2.1 «Σχέδια Βελτίωσης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων που συμβάλλουν στην Ανταγωνιστικότητα»
- Π3-73-2.2 «Επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ύδατος»
- Π3-73-2.6 «Επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις»
Η επιλογή της ενιαίας απόφασης έχει πρακτική σημασία. Αντί να εφαρμόζονται διαφορετικοί κανόνες και διαδικασίες για κάθε κατηγορία επενδύσεων, δημιουργείται ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς.
Αυτό αναμένεται να διευκολύνει τόσο τους παραγωγούς όσο και τους γεωτεχνικούς μελετητές, οι οποίοι θα πρέπει να σχεδιάσουν τα επενδυτικά σχέδια με βάση τις προϋποθέσεις, τα όρια και τις επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Πρόγραμμα 263,5 εκατ. ευρώ – Τι σημαίνει για τους παραγωγούς
Η επικείμενη πρόσκληση των νέων Σχεδίων Βελτίωσης θα διαθέσει συνολική δημόσια δαπάνη ύψους 263,5 εκατ. ευρώ.
Ο βασικός προσανατολισμός του προγράμματος είναι ο παραγωγικός και ενεργειακός εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Οι επενδύσεις που θα χρηματοδοτηθούν συνδέονται με:
- την αύξηση της παραγωγικότητας,
- τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας,
- τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού εξοπλισμού,
- τη μείωση της κατανάλωσης νερού,
- την εξοικονόμηση ενέργειας,
- την αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας,
- την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εκμεταλλεύσεων,
- την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και
- την υιοθέτηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας.
Επομένως, η λογική του νέου προγράμματος είναι ευρύτερη από μια απλή αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού. Η επένδυση θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα συνολικό σχέδιο αναβάθμισης της γεωργικής εκμετάλλευσης.
Κρίσιμο σημείο: επιλέξιμες δαπάνες από 1η Ιουνίου 2026
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νέας απόφασης είναι η ημερομηνία έναρξης επιλεξιμότητας των δαπανών.
Με βάση το πλαίσιο, οι δαπάνες είναι επιλέξιμες από την 1η Ιουνίου 2026.
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο ο ενδιαφερόμενος να περιμένει πρώτα τη δημοσίευση της πρόσκλησης για να ξεκινήσει οποιαδήποτε επενδυτική ενέργεια. Προβλέπεται δυνατότητα πραγματοποίησης δαπανών ακόμη και πριν από την υποβολή της αίτησης στήριξης.
Υπάρχει όμως μία κρίσιμη προϋπόθεση: οι δαπάνες που πραγματοποιούνται πριν από την αίτηση δεν μπορούν να ξεπερνούν συνολικά το 80% των εγκεκριμένων επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην πράξη.
Ο παραγωγός που σκοπεύει να ξεκινήσει επενδύσεις πριν από την υποβολή της αίτησης θα πρέπει να έχει προηγουμένως σαφή εικόνα για το επενδυτικό σχέδιο, τις επιλέξιμες δαπάνες και τα σχετικά παραστατικά. Δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε αγορά πραγματοποιηθεί μετά την 1η Ιουνίου 2026 θα επιδοτηθεί αυτομάτως.
Η επιλεξιμότητα μιας δαπάνης εξακολουθεί να εξαρτάται από τους κανόνες του προγράμματος και από την τελική έγκριση του επενδυτικού σχεδίου.
Γιατί χρειάζεται προσοχή πριν από μια αγορά
Η δυνατότητα έναρξης των επενδύσεων πριν από την πρόσκληση είναι σημαντική, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί μεγαλύτερη ανάγκη για σωστή προετοιμασία.
Ένας παραγωγός που εξετάζει, για παράδειγμα, την αγορά γεωργικού μηχανήματος, την κατασκευή εγκατάστασης ή την εγκατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων εάν η συγκεκριμένη δαπάνη μπορεί να ενταχθεί στο επενδυτικό του σχέδιο και με ποιες προϋποθέσεις.
Η έγκαιρη έναρξη μιας επένδυσης χωρίς σωστό σχεδιασμό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα κατά την αξιολόγηση ή την υλοποίηση. Για τον λόγο αυτό, η ημερομηνία της 1ης Ιουνίου 2026 πρέπει να αντιμετωπιστεί ως δυνατότητα που απαιτεί σωστή τεκμηρίωση και όχι ως γενική άδεια για προκαταβολικές αγορές.
Ποιοι μπορούν να είναι δικαιούχοι
Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετάσχουν, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, διαφορετικές μορφές δικαιούχων.
Συγκεκριμένα, προβλέπονται:
- φυσικά πρόσωπα,
- νομικά πρόσωπα και
- συλλογικά σχήματα.
Η δυνατότητα συμμετοχής διαφορετικών κατηγοριών δικαιούχων επιτρέπει την προσαρμογή των επενδύσεων στις ανάγκες τόσο μεμονωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων όσο και οργανωμένων συλλογικών σχημάτων.
Ωστόσο, η ιδιότητα του αγρότη ή η ύπαρξη μιας γεωργικής εκμετάλλευσης δεν αρκεί από μόνη της για την ένταξη. Οι τελικές προϋποθέσεις συμμετοχής, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και οι λεπτομέρειες της αξιολόγησης θα πρέπει να ελεγχθούν σε συνδυασμό με την πρόσκληση, όταν αυτή δημοσιευθεί.
Ποιες επενδύσεις μπορούν να χρηματοδοτηθούν
Το νέο πλαίσιο καλύπτει σημαντικό αριθμό επενδυτικών κατηγοριών.
Μεταξύ άλλων, επιλέξιμες μπορούν να είναι επενδύσεις που αφορούν:
1. Γεωργικά κτίρια και εγκαταστάσεις
Προβλέπεται η δυνατότητα χρηματοδότησης για ανέγερση, επέκταση και εκσυγχρονισμό γεωργικών κτιρίων και κατασκευών.
Η συγκεκριμένη κατηγορία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος ενός ολοκληρωμένου επενδυτικού σχεδίου, ιδιαίτερα για εκμεταλλεύσεις που χρειάζονται αναβάθμιση των υποδομών τους.
2. Νέο μηχανολογικό και λοιπό εξοπλισμό
Επιλέξιμη είναι η αγορά, μεταφορά και εγκατάσταση καινούργιου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού.
Πρόκειται για μία από τις βασικές κατηγορίες των Σχεδίων Βελτίωσης, καθώς η ανανέωση του εξοπλισμού μπορεί να συνδεθεί άμεσα με την αύξηση της παραγωγικότητας, τη μείωση του λειτουργικού κόστους και τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων ή άλλων εισροών.
3. Αγορά γης και πολυετείς φυτείες
Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης αγορά γης, καθώς και εγκατάσταση πολυετών φυτειών, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους επιλεξιμότητας.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για παραγωγούς που επιδιώκουν να αναδιαρθρώσουν ή να επεκτείνουν τη γεωργική τους δραστηριότητα.
4. Μελισσοκομικά φορτηγά
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για την αγορά μελισσοκομικών φορτηγών, γεγονός που διευρύνει το πεδίο των επενδύσεων που μπορούν να υποστηριχθούν στο πλαίσιο των Σχεδίων Βελτίωσης.
5. Ψηφιακός εξοπλισμός και λογισμικό
Επιλέξιμες είναι επίσης επενδύσεις για ηλεκτρονικούς υπολογιστές και λογισμικό διαχείρισης γεωργικής εκμετάλλευσης.
Η κατηγορία αυτή συνδέεται με την ψηφιοποίηση της αγροτικής παραγωγής και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς επενδύσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της παρακολούθησης, της οργάνωσης και της διαχείρισης της εκμετάλλευσης.
6. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και κυκλική οικονομία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και στην κυκλική οικονομία.
Η κατεύθυνση αυτή αντανακλά τη γενικότερη ανάγκη περιορισμού του ενεργειακού κόστους και καλύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων.
Για μια σύγχρονη γεωργική εκμετάλλευση, η ενεργειακή αυτονομία και η μείωση του λειτουργικού κόστους μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας.
7. Εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση αρδευτικού νερού
Σημαντικό τμήμα του προγράμματος αφορά επενδύσεις που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση του αρδευτικού νερού.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ελληνική γεωργία, καθώς το κόστος άρδευσης, η διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων και η ανάγκη αποδοτικότερης χρήσης του νερού αποτελούν πλέον βασικές παραμέτρους του παραγωγικού σχεδιασμού.
Έως 750.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα
Ο συνολικός μέγιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός για τις τρεις παρεμβάσεις διαμορφώνεται σε:
έως 750.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα
και
έως 1.250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα.
Τα όρια αυτά αφορούν σωρευτικά τις τρεις παρεμβάσεις. Επομένως, ο σχεδιασμός μιας μεγάλης επένδυσης χρειάζεται να γίνει με τρόπο ώστε το σύνολο των δαπανών που εντάσσονται στο πρόγραμμα να παραμένει εντός των προβλεπόμενων ορίων.
Για τον παραγωγό, αυτό σημαίνει ότι πριν από την υποβολή είναι σημαντικό να έχει ξεκαθαριστεί ποιο μέρος της συνολικής επένδυσης θα χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα και ποιο μέρος θα καλυφθεί με ίδια κεφάλαια ή άλλες πηγές χρηματοδότησης.
Επιχορήγηση από 50% έως 70%
Η δημόσια ενίσχυση δεν είναι ίδια για όλες τις επενδύσεις.
Η ένταση της ενίσχυσης κυμαίνεται από 50% έως 70%, ανάλογα με το είδος της επένδυσης, τα χαρακτηριστικά του δικαιούχου και την περιοχή στην οποία πραγματοποιείται.
Αυτό σημαίνει ότι η τελική σχέση μεταξύ επενδυτικού κόστους και δημόσιας χρηματοδότησης θα πρέπει να υπολογίζεται ξεχωριστά για κάθε επενδυτικό σχέδιο.
Ποιοι μπορούν να λάβουν υψηλότερη ενίσχυση
Το πλαίσιο προβλέπει αυξημένα ποσοστά στήριξης για συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ιδιαίτερη μεταχείριση προβλέπεται για:
- γεωργούς νεαρής ηλικίας,
- επενδύσεις που υλοποιούνται στα Μικρά Νησιά του Αιγαίου Πελάγους και
- επενδύσεις στις περιοχές που περιλαμβάνονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης.
Η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά το ύψος της ίδιας συμμετοχής που θα χρειαστεί να καλύψει ο δικαιούχος.
Για παράδειγμα, σε μία επένδυση υψηλού προϋπολογισμού, ακόμη και μια διαφορά μερικών ποσοστιαίων μονάδων στην ένταση ενίσχυσης μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντική μεταβολή της απαιτούμενης ιδιωτικής χρηματοδότησης.
Τι πρέπει να κάνει τώρα ο ενδιαφερόμενος παραγωγός
Με δεδομένο ότι η πρόσκληση αναμένεται το αμέσως επόμενο διάστημα, η περίοδος μέχρι τη δημοσίευσή της είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την προετοιμασία.
Ο ενδιαφερόμενος παραγωγός δεν χρειάζεται να περιμένει την τελευταία στιγμή.
Πρακτικά, είναι σκόπιμο να έχει ήδη ξεκινήσει:
Πρώτον, την καταγραφή των επενδυτικών αναγκών της εκμετάλλευσης.
Δεύτερον, την επιλογή του εξοπλισμού ή των εγκαταστάσεων που πραγματικά χρειάζεται η επιχείρηση και όχι απλώς εκείνων που είναι διαθέσιμα προς αγορά.
Τρίτον, τον έλεγχο των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας των δαπανών.
Τέταρτον, την εκτίμηση του συνολικού κόστους και της ίδιας συμμετοχής.
Πέμπτον, τη συλλογή των απαραίτητων τεχνικών, οικονομικών και δικαιολογητικών στοιχείων.
Έκτον, τον έλεγχο τυχόν αδειών ή εγκρίσεων που απαιτούνται για την υλοποίηση των επενδύσεων.
Ιδιαίτερα για επενδύσεις σε κτίρια, αρδευτικά συστήματα, ενεργειακές εγκαταστάσεις ή άλλες υποδομές, ο έγκαιρος τεχνικός σχεδιασμός μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός.
Η μεγάλη ευκαιρία αλλά και η βασική παγίδα
Το νέο πλαίσιο δίνει στους παραγωγούς τη δυνατότητα να σχεδιάσουν πιο ολοκληρωμένες επενδύσεις. Δεν περιορίζει την ενίσχυση σε μία μόνο κατηγορία εξοπλισμού, αλλά επιτρέπει τον συνδυασμό διαφορετικών επενδυτικών αναγκών, μέσα στα όρια και τους κανόνες του προγράμματος.
Αυτό δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες.
Ένας παραγωγός μπορεί να εξετάσει συνολικά την εκμετάλλευσή του και να συνδυάσει, για παράδειγμα, παραγωγικό εξοπλισμό με υποδομές, ψηφιακά εργαλεία, επενδύσεις εξοικονόμησης νερού ή ενεργειακές παρεμβάσεις.
Η βασική παγίδα, όμως, είναι να αντιμετωπιστεί το πρόγραμμα ως απλή επιδότηση αγοράς εξοπλισμού.
Η επιτυχία ενός επενδυτικού σχεδίου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δαπάνες συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες και τους στόχους της εκμετάλλευσης, αν πληρούν τους κανόνες επιλεξιμότητας και αν μπορούν να τεκμηριωθούν επαρκώς.
Τι σημαίνει η δημοσίευση του ΦΕΚ
Με τη δημοσίευση της Κοινής Απόφασης στο ΦΕΚ Β΄ 4988/6.8.2026, ολοκληρώνεται το βασικό θεσμικό βήμα που απαιτείται πριν από την ενεργοποίηση της πρόσκλησης.
Η δημόσια διαβούλευση έχει προηγηθεί και τα σχόλια που κατατέθηκαν αξιοποιήθηκαν κατά την επεξεργασία του τελικού κειμένου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι πλέον η δημοσίευση της πρόσκλησης, η οποία θα καθορίσει στην πράξη τις λεπτομέρειες της διαδικασίας υποβολής, τα επιμέρους κριτήρια, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τις προθεσμίες και τον τρόπο αξιολόγησης των αιτήσεων.
Γι’ αυτό και το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο έχει πλέον ολοκληρωθεί δεν σημαίνει ότι οι παραγωγοί θα πρέπει να προχωρήσουν σε οποιαδήποτε δαπάνη χωρίς προηγούμενο έλεγχο.
Αντίθετα, το επόμενο διάστημα είναι η κατάλληλη στιγμή για να οργανωθεί σωστά το επενδυτικό σχέδιο, ώστε όταν ανοίξει η πρόσκληση ο ενδιαφερόμενος να είναι σε θέση να κινηθεί άμεσα και με όσο το δυνατόν λιγότερες εκκρεμότητες.
Το επόμενο βήμα για τα Σχέδια Βελτίωσης
Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης ύψους 263,5 εκατ. ευρώ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες χρηματοδοτικές ευκαιρίες της τρέχουσας περιόδου για τον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Το νέο μοντέλο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην παραγωγικότητα, την εξοικονόμηση φυσικών πόρων, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ανθεκτικότητα της γεωργικής δραστηριότητας.
Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για τους παραγωγούς είναι ότι το πλαίσιο έχει πλέον θεσμοθετηθεί και η πρόσκληση βρίσκεται στο επόμενο στάδιο.
Όσοι σχεδιάζουν σημαντική επένδυση σε μηχανήματα, εγκαταστάσεις, άρδευση, ενέργεια, ΑΠΕ, ψηφιακό εξοπλισμό ή άλλες επιλέξιμες παρεμβάσεις έχουν πλέον λόγο να ξεκινήσουν άμεσα την προετοιμασία τους.
Η έγκαιρη προετοιμασία, ωστόσο, θα πρέπει να συνδυαστεί με προσεκτικό έλεγχο της επιλεξιμότητας κάθε δαπάνης και με σωστό οικονομικό σχεδιασμό. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που επιτρέπονται, υπό προϋποθέσεις, δαπάνες πριν από την υποβολή της αίτησης, η σωστή σειρά ενεργειών και η πλήρης τεκμηρίωση αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Με την έκδοση της πρόσκλησης θα αποσαφηνιστούν και οι τελευταίες λεπτομέρειες που θα καθορίσουν ποιοι παραγωγοί θα μπορούν να αξιοποιήσουν τη νέα δράση, ποιες επενδύσεις θα συγκεντρώνουν τα απαιτούμενα κριτήρια και με ποιο ύψος ενίσχυσης θα μπορούν τελικά να χρηματοδοτηθούν
