Κοινό μέτωπο για την προστασία των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής συγκροτούν 17 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, στέλνοντας σαφές μήνυμα κατά νέων περικοπών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034.
Οι 17 χώρες διαφοροποιούνται από τη γραμμή της Γερμανίας και ακόμη πέντε κρατών-μελών, τα οποία πιέζουν για σημαντική μείωση των δαπανών στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Με κοινή επιστολή προς τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, η χώρα του οποίου ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, οι 17 ηγέτες ζητούν να διατηρηθεί η συνολική χρηματοδότηση τόσο της ΚΑΠ όσο και της Πολιτικής Συνοχής.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για τις διαπραγματεύσεις του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) 2028-2034, καθώς η ιρλανδική προεδρία προετοιμάζει την επόμενη φάση του διαπραγματευτικού κειμένου ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.
Ποιες είναι οι 17 χώρες
Την κοινή επιστολή υπογράφουν:
Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ισπανία.
Στην πρώτη γραμμή της πρωτοβουλίας βρίσκονται η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν.
Οι χώρες αυτές αναμένεται να συντονίσουν περαιτέρω τις θέσεις τους στο περιθώριο του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
«Να διατηρηθούν τα κονδύλια για ΚΑΠ και Συνοχή»
Στην επιστολή τους οι 17 ηγέτες υπογραμμίζουν ότι οι νέες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης –όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η ενεργειακή ανθεκτικότητα και οι ευρωπαϊκές διασυνδέσεις– δεν πρέπει να χρηματοδοτηθούν εις βάρος παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, η οποία αποτελεί βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο για εκατομμύρια Ευρωπαίους γεωργούς, αλλά και στην Πολιτική Συνοχής, που κατευθύνει σημαντικούς πόρους στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες.
Όπως επισημαίνουν, οι δύο πολιτικές συμβάλλουν στη σύγκλιση μεταξύ κρατών και περιφερειών, ενισχύουν την ενιαία αγορά, στηρίζουν την ύπαιθρο και συνεισφέρουν άμεσα στην επισιτιστική ασφάλεια και στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Οι 17 χώρες τονίζουν ότι η χρηματοδότηση των συγκεκριμένων πολιτικών αντιμετωπίζει ήδη μείωση σε πραγματικούς όρους στο πλαίσιο της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά το γεγονός ότι ο συνολικός προϋπολογισμός της ΕΕ αυξάνεται.
Προειδοποιούν, μάλιστα, ότι νέες περικοπές δεν θα αποτελούσαν «εκσυγχρονισμό» του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, αλλά θα αποδυνάμωναν τις συγκεκριμένες πολιτικές και θα μπορούσαν να πλήξουν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Στον αντίποδα Γερμανία και άλλες πέντε χώρες
Το μέτωπο των 17 έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με ομάδα έξι χωρών υπό τη Γερμανία.
Η Γερμανία, μαζί με την Ολλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία, την Αυστρία και τη Φινλανδία, ζητά σημαντική περιστολή του συνολικού ύψους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει για την περίοδο 2028-2034 προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχεί περίπου στο 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ.
Το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο δίνει σαφώς μεγαλύτερη έμφαση σε τομείς όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα, γεγονός που έχει εντείνει τις ανησυχίες στις χώρες που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τα κονδύλια της γεωργίας και της συνοχής.
Ζητούν άλλους τρόπους χρηματοδότησης των νέων αναγκών
Οι 17 ηγέτες ξεκαθαρίζουν ότι αναγνωρίζουν τις νέες στρατηγικές ανάγκες της Ευρώπης, υποστηρίζουν όμως ότι πρέπει να αναζητηθούν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, χωρίς να θιγούν η ΚΑΠ και η Συνοχή.
Μεταξύ των επιλογών που θέτουν στο τραπέζι είναι η πιο σταδιακή αποπληρωμή του χρέους που δημιουργήθηκε μέσω του NextGenerationEU, ώστε να απελευθερωθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Παράλληλα, εμφανίζονται ανοικτοί στη συζήτηση για τη δημιουργία νέων ιδίων πόρων της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί θα είναι δίκαιοι, απλοί και δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τους πολίτες με χαμηλότερα εισοδήματα.
Αφήνουν ακόμη ανοικτό το ενδεχόμενο χρήσης περιορισμένων ευρωπαϊκών δανειακών εργαλείων για συγκεκριμένες στρατηγικές επενδύσεις.
Στο στόχαστρο και τα ευρωπαϊκά rebates
Ιδιαίτερη αναφορά κάνουν οι 17 χώρες και στο σύστημα των λεγόμενων rebates, δηλαδή των μειώσεων ή επιστροφών στις εθνικές συνεισφορές ορισμένων κρατών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Οι υπογράφοντες ζητούν το σημερινό σύστημα να καταργηθεί στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικές και πολιτικές συνθήκες που οδήγησαν αρχικά στη δημιουργία του έχουν πλέον μεταβληθεί.
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η οικονομική επιβάρυνση κάθε κράτους θα πρέπει να αξιολογείται και σε σχέση με το επίπεδο ευημερίας και τις πραγματικές δημοσιονομικές δυνατότητές του.
Κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής στις 15-16 Οκτωβρίου
Η αντιπαράθεση μπαίνει πλέον στην πιο κρίσιμη φάση της.
Οι ηγέτες των κρατών-μελών θα συζητήσουν το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες στις 15 και 16 Οκτωβρίου 2026.
Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της προεδρίας του Συμβουλίου, γνωστό ως Negotiating Box ή «negobox», θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα αναζητηθούν οι αναγκαίοι συμβιβασμοί.
Η προηγούμενη κυπριακή προεδρία είχε ήδη παρουσιάσει διαπραγματευτικό πλαίσιο, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν ζητήσει από την επόμενη, ιρλανδική προεδρία να προχωρήσει περαιτέρω τις συνομιλίες έως τη Σύνοδο του Οκτωβρίου.
Στόχος παραμένει να υπάρξει εγκαίρως πολιτική συμφωνία για το ΠΔΠ 2028-2034, ώστε να ακολουθήσει η απαραίτητη νομοθετική διαδικασία και τα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα να μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Για τον αγροτικό κόσμο, η έκβαση της διαπραγμάτευσης είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς το τελικό ύψος και η αρχιτεκτονική των πόρων της ΚΑΠ θα προσδιορίσουν το οικονομικό πλαίσιο των άμεσων ενισχύσεων και των αγροτικών επενδύσεων για ολόκληρη την περίοδο 2028-2034.
