Σοβαρά προβλήματα σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας οίνου καταγράφουν ΕΘΕΑΣ και ΚΕΟΣΟΕ, προειδοποιώντας για απώλεια εισοδήματος των αμπελουργών και εγκατάλειψη αμπελώνων. Στο τραπέζι η ενίσχυση de minimis για το 2026, η καθιέρωση συνδεδεμένης ενίσχυσης και η εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά.
Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται ο ελληνικός αμπελοοινικός τομέας, καθώς η σημαντική υποχώρηση των τιμών παραγωγού, η αύξηση του κόστους καλλιέργειας και οι στρεβλώσεις στην αγορά οίνου δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τους αμπελουργούς και τα οινοποιεία.
Η δύσκολη κατάσταση αναδείχθηκε κατά την τελευταία συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΘΕΑΣ, με πρωτοβουλία της ΚΕΟΣΟΕ και τη συμμετοχή των μελών της. Όπως επισημάνθηκε, η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής, αλλά επηρεάζει το σύνολο της αλυσίδας, από τον αμπελουργό και τη μεταποίηση έως την εμπορία και τον τελικό καταναλωτή.
Μάλιστα, η πτωτική πορεία της αγοράς οίνου αποτελεί διεθνές φαινόμενο, όπως αποτυπώνεται στους αρνητικούς δείκτες του Διεθνούς Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου (OIV), τόσο στις παγκόσμιες εξαγωγές και εμπορικές συναλλαγές όσο και στην καλλιεργούμενη έκταση και την παραγωγή.
Με έγγραφό της προς τα υπουργεία Ανάπτυξης και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και προς την ΑΑΔΕ, η ΕΘΕΑΣ παρουσιάζει τα βασικά προβλήματα του κλάδου και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπισή τους.
Αμπελουργία: Μείωση έως 60% στις τιμές των οινοποιήσιμων σταφυλιών
Το πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα εντοπίζεται στην πρωτογενή παραγωγή. Οι αμπελουργοί καλούνται να αντιμετωπίσουν αφενός την αυξανόμενη αστάθεια της παραγωγής εξαιτίας των κλιματικών συνθηκών και αφετέρου τη δραματική επιδείνωση του γεωργικού εισοδήματός τους.
Σύμφωνα με την ΕΘΕΑΣ, στις μεγάλες αμπελουργικές περιοχές της χώρας οι τιμές των οινοποιήσιμων σταφυλιών κατέγραψαν φέτος πτώση που κυμαίνεται από 30% έως 60%, την ώρα που το κόστος καλλιέργειας έχει αυξηθεί σημαντικά.
Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα πολλοί παραγωγοί να διαθέτουν την παραγωγή τους σε τιμές χαμηλότερες από το πραγματικό κόστος καλλιέργειας, με συνέπεια να καταγράφουν ζημιές.
Παράλληλα, η αβεβαιότητα ως προς τις τιμές πώλησης δυσκολεύει τον προγραμματισμό της επόμενης καλλιεργητικής περιόδου. Όλο και περισσότεροι αμπελουργοί αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, ενώ ενισχύεται ο κίνδυνος εγκατάλειψης αμπελουργικών εκτάσεων.
Ελληνοποιήσεις οίνων και αθέμιτος ανταγωνισμός στην αγορά
Σημαντικές στρεβλώσεις καταγράφονται και στην εμπορική δραστηριότητα, με την ΕΘΕΑΣ να θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων στις εισαγωγές και στη διακίνηση κρασιού.
Ειδικότερα, γίνεται λόγος για ανεπαρκείς ελέγχους ποιότητας κατά την εισαγωγή οίνων, καθώς και για πρακτικές ανάμειξης εισαγόμενων προϊόντων με ελληνικούς οίνους και μεταγενέστερης ελληνοποίησής τους. Σύμφωνα με την οργάνωση, τέτοιες πρακτικές δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού σε βάρος των νόμιμων ελληνικών οινοποιείων.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τη μαζική εισαγωγή επιτραπέζιων ποικιλιών σταφυλιών κατά τη φετινή περίοδο, οι οποίες, σύμφωνα με τις καταγγελίες που περιλαμβάνονται στο έγγραφο, οδηγήθηκαν παράτυπα στην οινοποίηση.
Την ίδια στιγμή, προβληματισμό προκαλεί και η τιμολογιακή πολιτική στην εστίαση. Οι υψηλές τιμές των εμφιαλωμένων κρασιών, αλλά και των οίνων που σερβίρονται σε καράφα, λειτουργούν αποτρεπτικά για τους καταναλωτές και περιορίζουν περαιτέρω τη ζήτηση.
Η επίδραση των αυστηρότερων μέτρων για την οδήγηση και το αλκοόλ
Στα προβλήματα του αμπελοοινικού τομέα η ΕΘΕΑΣ εντάσσει και τη μείωση της κατανάλωσης οίνου, συνδέοντάς την, μεταξύ άλλων, με την αυστηροποίηση των μέτρων οδικής ασφάλειας κατά τα τελευταία δύο χρόνια.
Όπως επισημαίνεται, τα υψηλά πρόστιμα και τα αυστηρά όρια επιτρεπόμενης συγκέντρωσης αλκοόλ στο αίμα των οδηγών έχουν ενισχύσει μια περισσότερο αποτρεπτική στάση απέναντι στην κατανάλωση αλκοόλ.
Η οργάνωση υπογραμμίζει την ανάγκη καλλιέργειας ουσιαστικής οδηγικής παιδείας και πρόληψης, χωρίς να παραγνωρίζεται η σημασία της οδικής ασφάλειας.
Οι προτάσεις ΕΘΕΑΣ και ΚΕΟΣΟΕ για τη στήριξη των αμπελουργών
Με στόχο να ανακοπεί η εγκατάλειψη των αμπελώνων και να μπορέσουν οι παραγωγοί να προχωρήσουν στις απαραίτητες καλλιεργητικές εργασίες για την επόμενη χρονιά, η ΕΘΕΑΣ και η ΚΕΟΣΟΕ ζητούν την άμεση λήψη μέτρων.
Στο επίκεντρο των προτάσεών τους βρίσκονται η ενίσχυση των ελέγχων, η οικονομική στήριξη των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων και η θέσπιση σταθερότερων μηχανισμών ενίσχυσης του κλάδου.
Ειδικότερα, ζητούν:
- Εντατικοποίηση των ελέγχων στη διακίνηση οίνων, με στόχο τον περιορισμό της παράνομης εμπορίας και της διακίνησης προϊόντων χωρίς τα απαραίτητα παραστατικά.
- Αυστηρότερους ελέγχους στα οινοποιεία που εισάγουν οίνους, κυρίως ως προς την ορθή επισήμανση των προϊόντων που διατίθενται στην ελληνική αγορά.
- Ελέγχους στα οινοποιεία που προχωρούν σε παράτυπη οινοποίηση επιτραπέζιων σταφυλιών, ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού.
Ενιαίο Κέντρο Ελέγχου για την παραγωγή και τη διακίνηση αγροτικών προϊόντων
Μία από τις βασικές θεσμικές προτάσεις αφορά τη δημιουργία Ενιαίου Κέντρου Ελέγχου Παραγωγής και Διακίνησης Αγροτικών Προϊόντων.
Το προτεινόμενο όργανο θα έχει ως αποστολή τον συντονισμό και τη διενέργεια συστηματικών ελέγχων, αξιοποιώντας δεδομένα από διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες και φορείς.
Συγκεκριμένα, προτείνεται να αξιοποιούνται:
- Τα στοιχεία παραγωγής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
- Τα δεδομένα του ΟΣΔΕ.
- Τα στοιχεία του ΕΦΕΤ.
- Τα φορολογικά δεδομένα διακίνησης της ΑΑΔΕ.
- Οι πληροφορίες του Υπουργείου Ανάπτυξης για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Στόχος είναι να εντοπίζονται αποτελεσματικότερα οι παρατυπίες, να περιορίζονται οι στρεβλώσεις στην αγορά και να προστατεύονται οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα.
Ενίσχυση de minimis το 2026 ή 150 ευρώ ανά στρέμμα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ανάγκη άμεσης οικονομικής ενίσχυσης των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων εντός του 2026.
Η ΕΘΕΑΣ ζητά τη χορήγηση ενίσχυσης μέσω του καθεστώτος ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis), με δύο εναλλακτικές προσεγγίσεις:
- Η ενίσχυση να υπολογιστεί με βάση τη διαφορά ανάμεσα στις φετινές και τις περσινές τιμές των οινοποιήσιμων σταφυλιών.
- Να χορηγηθεί κατ’ αποκοπή οικονομική στήριξη ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα, ακολουθώντας το παράδειγμα της Πορτογαλίας.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται αναγκαία για να καλυφθεί μέρος των απωλειών εισοδήματος και να μπορέσουν οι αμπελουργοί να συνεχίσουν την καλλιεργητική τους δραστηριότητα.
Συνδεδεμένη ενίσχυση για τα οινοποιήσιμα σταφύλια
Πέρα από την έκτακτη οικονομική στήριξη, ΕΘΕΑΣ και ΚΕΟΣΟΕ ζητούν και μια πιο μόνιμη παρέμβαση στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Συγκεκριμένα, προτείνουν την ένταξη της αμπελοκαλλιέργειας οινοποιήσιμων σταφυλιών στο καθεστώς των συνδεδεμένων ενισχύσεων.
Η πρόταση αποσκοπεί στη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων και στην ανάσχεση της εγκατάλειψης αμπελώνων, η οποία απειλεί ιδιαίτερα τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Όπως υπογραμμίζεται, η αμπελουργία αποτελεί σημαντικό πυλώνα της οικονομίας της υπαίθρου και η διατήρησή της συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών, την αγροτική παραγωγή και τη μεταποίηση.
