Ρύζι: Οριακή η καλλιέργεια στα 32 λεπτά – Πού φτάνει το κόστος και τι μένει στον παραγωγό

Η ρυζοκαλλιέργεια παραμένει μία από τις σημαντικές αροτραίες καλλιέργειες της χώρας, όμως τα οικονομικά δεδομένα δείχνουν πόσο στενά είναι πλέον τα περιθώρια για τον παραγωγό. Με ένα ενδεικτικό κόστος που μπορεί να φτάσει τα 320 ευρώ ανά στρέμμα, τιμή παραγωγού στα 0,32 ευρώ το κιλό και στρεμματική απόδοση κοντά στον 1 τόνο, ο παραγωγός ουσιαστικά φτάνει μόλις στο σημείο ισορροπίας.

Το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής παραγωγής ρυζιού συγκεντρώνεται στη Μακεδονία και ιδιαίτερα στην Κεντρική Μακεδονία, η οποία αποτελεί την καρδιά της εγχώριας ρυζοκαλλιέργειας. Σημαντικές εκτάσεις βρίσκονται στις περιοχές των ποταμών Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα, αλλά και στον κάμπο των Σερρών, ενώ αξιόλογη παρουσία έχει η καλλιέργεια και στη Φθιώτιδα.

Για το 2026 έχουν αναφερθεί περίπου 240.000 στρέμματα στην Κεντρική Μακεδονία, σε σύνολο περίπου 308.000 στρεμμάτων πανελλαδικά, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν το 80% της καλλιέργειας συγκεντρώνεται στη συγκεκριμένη Περιφέρεια.

Σε ό,τι αφορά τη στρεμματική απόδοση, ως ενδεικτικό σενάριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μία παραγωγή της τάξης των 1.000 κιλών ανά στρέμμα. Η πραγματική εικόνα, βέβαια, διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή, το χωράφι, την ποικιλία, τις καιρικές συνθήκες και τις καλλιεργητικές πρακτικές.

Σε αρκετές περιπτώσεις η μέση απόδοση μπορεί να κινείται κοντά στα 900 κιλά ανά στρέμμα, ενώ σε παραγωγικά χωράφια και υπό ευνοϊκές συνθήκες μπορεί να ξεπεραστεί ο 1 τόνος.

Με τιμή παραγωγού στα 0,32 ευρώ το κιλό και παραγωγή 1.000 κιλών ανά στρέμμα, το ακαθάριστο έσοδο φτάνει τα 320 ευρώ ανά στρέμμα.

1.000 κιλά × 0,32 ευρώ = 320 ευρώ ανά στρέμμα

Το ποσό αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συγκριθεί με το κόστος παραγωγής.

Ενδεικτικό κόστος καλλιέργειας ανά στρέμμα

Με βάση το συγκεκριμένο παράδειγμα, το συνολικό άμεσο κόστος διαμορφώνεται περίπου στα 320 ευρώ ανά στρέμμα. Αυτό σημαίνει ότι στα 32 λεπτά το κιλό, με απόδοση 1.000 κιλών, ο παραγωγός ουσιαστικά καλύπτει μόνο τα συγκεκριμένα έξοδα του παραδείγματος.

Η εικόνα αλλάζει αισθητά αν η απόδοση υποχωρήσει ή αυξηθεί.

Τι μένει στον παραγωγό στα 32 λεπτά

Με άλλα λόγια, στα 900 κιλά ανά στρέμμα η ίδια τιμή οδηγεί σε ζημιά περίπου 32 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ στα 1.100 κιλά προκύπτει ένα θεωρητικό περιθώριο περίπου 32 ευρώ ανά στρέμμα, πριν όμως υπολογιστούν άλλες πιθανές επιβαρύνσεις.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το σημείο ισορροπίας. Με κόστος 320 ευρώ ανά στρέμμα και παραγωγή 1.000 κιλών, απαιτείται τιμή περίπου 0,32 ευρώ το κιλό μόνο για να καλυφθεί το συγκεκριμένο κόστος. Αν η απόδοση πέσει στα 900 κιλά, η απαιτούμενη τιμή ανεβαίνει περίπου στα 35,6 λεπτά το κιλό.

Στους παραπάνω υπολογισμούς δεν έχουν συμπεριληφθεί οι αγροτικές ενισχύσεις που μπορεί να λαμβάνει μία εκμετάλλευση, όπως η βασική εισοδηματική στήριξη, η συνδεδεμένη ενίσχυση ή άλλες ενισχύσεις που σχετίζονται με το κόστος εισροών, όπως για παράδειγμα ενισχύσεις για λιπάσματα.

Παράλληλα, δεν έχουν συνυπολογιστεί εισφορές και πιθανές αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ούτε άλλες επιβαρύνσεις ή έσοδα που διαφέρουν από παραγωγό σε παραγωγό.

Τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν ένα ενδεικτικό οικονομικό σενάριο και όχι μία σταθερή εικόνα που ισχύει για όλες τις εκμεταλλεύσεις. Το τελικό κόστος και η απόδοση εξαρτώνται από την περιοχή, την ποιότητα και τον τύπο του εδάφους, την ποικιλία, το κόστος του σπόρου, το πρόγραμμα λίπανσης και φυτοπροστασίας, την πίεση από ζιζάνια, το κόστος καυσίμων και άρδευσης, τον μηχανολογικό εξοπλισμό και τις καιρικές συνθήκες κάθε χρονιάς.

Σε κάθε περίπτωση, οι αριθμοί δείχνουν ότι η οικονομικότητα της ρυζοκαλλιέργειας κρίνεται πλέον σε πολύ λεπτές ισορροπίες. Ακόμη και λίγα λεπτά διαφορά στην τιμή ή 100 κιλά διαφορά στη στρεμματική απόδοση μπορούν να καθορίσουν αν ο παραγωγός θα καλύψει το κόστος ή θα μπει μέσα.