Η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου ζητά άμεση εξαίρεση της περιοχής από τις ζώνες ανάπτυξης ΑΠΕ – Στο πλευρό της και το Δημοτικό Συμβούλιο Χίου
Έντονη ανησυχία για το μέλλον της μοναδικής στον κόσμο παραγωγής φυσικής μαστίχας Χίου προκαλεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που θεσπίστηκε με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072/14.8.2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ’ 694/19.08.2026.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η περιοχή των Μαστιχοχωρίων, η οποία, σύμφωνα με την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου (ΕΜΧ), εντάσσεται στις ζώνες ανάπτυξης αιολικών σταθμών χωρίς να προβλέπεται ειδική εξαίρεση για τις παραγωγικές εκτάσεις της μαστίχας.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της ΕΜΧ, καθώς η μαστιχοκαλλιέργεια δεν αποτελεί απλώς μία αγροτική δραστηριότητα. Αποτελεί ένα παραγωγικό σύστημα άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία, την κοινωνία, το τοπίο και την οικονομία της νότιας Χίου.
Έως και 8.000 στρέμματα σε ακραίο σενάριο
Όπως επισημαίνει η Ένωση, εφόσον εφαρμοστούν στο ακραίο τους όριο οι προβλεπόμενες δυνατότητες κάλυψης, οι εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας θα μπορούσαν να καταλάβουν έκταση που φτάνει έως και τα 8.000 στρέμματα παραγωγικής γης.
Για τους μαστιχοπαραγωγούς, το ζήτημα δεν αφορά επομένως μόνο τη χωροθέτηση ενεργειακών υποδομών. Αφορά την προστασία μιας παραγωγικής γης που αποτελεί τη βάση του εισοδήματος σχεδόν 2.000 οικογενειών.
Η μαστίχα παράγεται αποκλειστικά στη νότια Χίο, σε ένα ιδιαίτερο γεωγραφικό και οικολογικό περιβάλλον, και η καλλιέργειά της έχει ενταχθεί από το 2014 στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Η ΕΜΧ θεωρεί ότι αυτό το ιδιαίτερο καθεστώς θα έπρεπε να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στον χωροταξικό σχεδιασμό και να οδηγεί σε σαφή προστασία των παραγωγικών μαστιχώνων.
«Δεν υπάρχει ειδική προστασία»
Σύμφωνα με την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν προβλέπει τον αποκλεισμό περιοχών ιδιαίτερης φυσικής αξίας, προστατευόμενων μνημείων ή άλλων ζωνών που συνδέονται με ιδιαίτερα παραγωγικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, παράλληλα, η απουσία ειδικής επιστημονικής ή περιβαλλοντικής μελέτης για τις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν μεγάλης κλίμακας ενεργειακές εγκαταστάσεις στο ιδιαίτερο οικοσύστημα μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η μαστιχοκαλλιέργεια.
Η ΕΜΧ επικαλείται ειδικότερα την ανάγκη προστασίας του φυτικού είδους Pistacia lentiscus var. Chia, από το οποίο προέρχεται η φυσική μαστίχα Χίου, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ιδιαίτερη επιστημονική αντιμετώπιση και όχι υπαγωγή της περιοχής σε γενικές κατηγορίες χρήσεων γης.
Στο τραπέζι και ο κίνδυνος πυρκαγιάς
Στην ανακοίνωσή της η Ένωση θέτει ακόμη το ζήτημα της πυροπροστασίας.
Όπως υποστηρίζει, υπάρχει τεκμηριωμένος κίνδυνος πρόκλησης πυρκαγιών από εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας, παραπέμποντας και σε περιστατικό που έχει καταγραφεί στο παρελθόν στην περιοχή του Μελανειού, στη βορειοδυτική Χίο.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για μια περιοχή όπου η παραγωγική γη αποτελεί ταυτόχρονα στοιχείο ενός ιδιαίτερου αγροτικού τοπίου και της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού.
Η θέση του Δημοτικού Συμβουλίου Χίου
Η αντίδραση της ΕΜΧ δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση.
Ήδη κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο, το Δημοτικό Συμβούλιο Χίου, με την απόφαση 196/2026 της 15ης Ιουλίου 2026, είχε ζητήσει ειδική προστασία των μαστιχώνων.
Στην απόφαση υπογραμμίζεται ότι η μαστιχοκαλλιέργεια δεν αποτελεί μία συνηθισμένη γεωργική δραστηριότητα, αλλά βασικό στοιχείο της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Χίου.
Το Δημοτικό Συμβούλιο ζητά ειδικότερα την προστασία:
- των παραγωγικών μαστιχώνων,
- της ζώνης ΠΟΠ,
- των αναβαθμίδων,
- και του ευρύτερου τοπίου των Μαστιχοχωρίων.
Παράλληλα, θέτει ως προϋπόθεση τη χρήση επίσημων γεωχωρικών δεδομένων, ώστε η χωροθέτηση να μην βασίζεται αποκλειστικά σε γενικές κατηγορίες κάλυψης γης.
Και το ζήτημα της αποθήκευσης ενέργειας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη προστασίας της μαστιχοκαλλιέργειας και από μεγάλης κλίμακας συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Στην απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ζητείται, εντός των σχετικών γεωργικών ζωνών, να απαγορεύεται η ανάπτυξη μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, με εξαίρεση εγκαταστάσεις αυτοπαραγωγής που εξυπηρετούν τις ανάγκες των καλλιεργειών.
Η συγκεκριμένη θέση αποτυπώνει μια ευρύτερη αντίληψη: ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να σχεδιάζεται ανεξάρτητα από την προστασία της παραγωγικής γης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια καλλιέργεια με μοναδικά χαρακτηριστικά.
Το μεγάλο ερώτημα για τη Χίο
Η αντιπαράθεση γύρω από το νέο χωροταξικό πλαίσιο φέρνει στην επιφάνεια ένα κρίσιμο ερώτημα για το μοντέλο ανάπτυξης της Χίου:
Πώς μπορεί η ενεργειακή μετάβαση να προχωρήσει χωρίς να υπονομεύσει έναν παραγωγικό, περιβαλλοντικό και πολιτιστικό πόρο που δεν μπορεί να αναπαραχθεί αλλού;
Η ανάγκη για περισσότερη καθαρή ενέργεια αποτελεί δεδομένο. Το ίδιο όμως ισχύει και για την ανάγκη προστασίας της μαστιχοκαλλιέργειας, η οποία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη γη, το τοπίο και τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες της νότιας Χίου.
Για την ΕΜΧ, η λύση είναι σαφής: άμεση εξαίρεση των Μαστιχοχωρίων από τις ζώνες ανάπτυξης ΑΠΕ.
Για τον σκοπό αυτό έχει ήδη απευθύνει πρόσκληση στους τοπικούς βουλευτές, την Περιφέρεια, τον Δήμο Χίου και τα Επιμελητήρια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί κοινή συνάντηση και να διαμορφωθεί συντονισμένη δράση.
Η συζήτηση, πλέον, μεταφέρεται από τη διαβούλευση στην πράξη.
Και για τη Χίο το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο: δεν αφορά απλώς το πού θα εγκατασταθούν οι επόμενες ενεργειακές υποδομές, αλλά το πώς θα προστατευθεί ένας μοναδικός παραγωγικός και πολιτιστικός πλούτος, που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του νησιού.
