Οι αγροτικές οργανώσεις και οι συνεταιρισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις οικονομικές συνέπειες που ενδέχεται να προκαλέσουν οι νέοι δασμοί στα εισαγόμενα λιπάσματα υψηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Σύμφωνα με την Copa-Cogeca, οι συνολικές απώλειες για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα μπορεί να αγγίξουν τα 39 δις. ευρώ μέσα στην επόμενη επταετία, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% του προϋπολογισμού της ΚΑΠ.
Το μέτρο συνδέεται με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), που εφαρμόζεται από την Ε.Ε. από τις αρχές του έτους. Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι εισαγωγείς προϊόντων με υψηλό ανθρακικό αποτύπωμα, όπως τα λιπάσματα, θα επιβαρύνονται με επιπλέον κόστος για τις εκπομπές CO2 που ενσωματώνονται στην παραγωγή τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει ότι ο στόχος είναι η προστασία των ευρωπαίων παραγωγών λιπασμάτων, οι οποίοι ήδη επιβαρύνονται από το σύστημα εμπορίας ρύπων της Ε.Ε.. Ωστόσο, οι αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του μέτρου θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής για τους αγρότες.
Όπως επισημαίνουν, περίπου το 30% των αζωτούχων λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη προέρχεται από εισαγωγές. Η επιβολή του νέου φόρου αναμένεται να αυξήσει άμεσα τις τιμές, προκαλώντας επιβάρυνση ύψους 820 εκατ. € το 2026, ενώ μέχρι το 2034 το ετήσιο κόστος εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 3,4 δισ. €. Συνολικά, η άμεση επιβάρυνση υπολογίζεται στα 12 δις. € για όλη την περίοδο.
Παράλληλα, οι οργανώσεις φοβούνται και έμμεσες αυξήσεις τιμών, καθώς οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες λιπασμάτων ενδέχεται να ανεβάσουν τις τιμές τους ακολουθώντας την άνοδο στα εισαγόμενα προϊόντα. Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να εκτοξεύσει το συνολικό κόστος για τη γεωργία της ΕΕ έως και τα 39 δισ. €.
Οι αγρότες υπογραμμίζουν ότι, ενώ ο μηχανισμός CBAM συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών, ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος παραγωγής και ενδέχεται να αποδυναμώσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας απέναντι σε παραγωγούς τρίτων χωρών.
Επιπλέον, τονίζουν ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την αγορά λιπασμάτων, καθώς μεγάλο μέρος των πρώτων υλών προέρχεται από την περιοχή. Την ίδια στιγμή, οι τιμές των αγροτικών προϊόντων παραμένουν εξαρτημένες από τις διεθνείς αγορές, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών.
Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι αυτή η κατάσταση δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους τόσο για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας όσο και για την επισιτιστική ασφάλεια της Ε.Ε.. Για τον λόγο αυτό ζητούν την αναστολή εφαρμογής του CBAM στη σημερινή του μορφή, καθώς και τη λήψη μέτρων στήριξης για την αντιστάθμιση του αυξημένου κόστους.
