Εντατικοί έλεγχοι σε όλα τα στάδια διακίνησης τροφίμων και αγροτικών προϊόντων πραγματοποιούνται μέσα στο 2026, με στόχο την προστασία των καταναλωτών, την τήρηση της νομοθεσίας και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Τα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποτυπώνουν χιλιάδες ελέγχους σε λιανική, χονδρική, συσκευαστήρια, οδικό δίκτυο και σημεία εξόδου από τη χώρα.
Συνολικά, μέσα στο 2026 έχουν πραγματοποιηθεί 4.663 έκτακτοι έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ. Οι έλεγχοι δεν περιορίστηκαν στα καταστήματα όπου καταλήγουν τα προϊόντα, αλλά επεκτάθηκαν σε διαφορετικά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, προκειμένου να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές παραβάσεις και περιπτώσεις μη συμμόρφωσης.
Από το σύνολο των ελέγχων καταγράφηκαν 869 περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, ποσοστό 18,63%. Οι περισσότερες διαπιστώσεις αφορούσαν θέματα σήμανσης, απαιτούμενων εγγράφων, ιχνηλασιμότητας και άλλων υποχρεώσεων που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Πού πραγματοποιήθηκαν οι περισσότεροι έλεγχοι του ΥΠΑΑΤ
Η λιανική πώληση συγκέντρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ελεγκτικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν 3.388 έλεγχοι σε σημεία λιανικής, ενώ στη χονδρική αγορά έγιναν ακόμη 502 έλεγχοι.
Παράλληλα, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του ΥΠΑΑΤ προχώρησαν σε:
- 545 ελέγχους σε σημεία εξόδου από τη χώρα
- 113 ελέγχους σε συσκευαστήρια
- 62 ελέγχους στο οδικό δίκτυο
Η κατανομή των ελέγχων δείχνει ότι η εποπτεία επιχειρεί να καλύψει ολόκληρη τη διαδρομή ενός προϊόντος, από τη διακίνηση και τη συσκευασία έως τη χονδρική και τη λιανική πώληση.
Για την αγορά τροφίμων, η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ζητήματα όπως η προέλευση, η σωστή σήμανση και η δυνατότητα ιχνηλάτησης ενός προϊόντος δεν αφορούν μόνο το τελικό σημείο πώλησης. Η συμμόρφωση πρέπει να διασφαλίζεται σε κάθε κρίκο της αλυσίδας.
Στο επίκεντρο οι έλεγχοι στα νωπά οπωροκηπευτικά
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται από το ΥΠΑΑΤ στα νωπά οπωροκηπευτικά, έναν από τους σημαντικότερους τομείς της αγοράς τροφίμων.
Στα βασικά προϊόντα της κατηγορίας πραγματοποιήθηκαν συνολικά 3.942 έλεγχοι. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, όπως πατάτες, τομάτες, μήλα, πορτοκάλια, κρεμμύδια, φράουλες, καρπούζια, λεμόνια, ροδάκινα, νεκταρίνια και κεράσια.
Η αυξημένη εποπτεία στον συγκεκριμένο τομέα συνδέεται με τη μεγάλη διακίνηση φρέσκων προϊόντων και την ανάγκη να τηρούνται οι κανόνες που αφορούν την εμπορία, τη σήμανση, την προέλευση και την ιχνηλασιμότητα.
Για τον καταναλωτή, η δυνατότητα να γνωρίζει τι αγοράζει, από πού προέρχεται και αν οι πληροφορίες που αναγράφονται στη συσκευασία ή στο σημείο πώλησης ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο εμπιστοσύνης στην αγορά.
Έλεγχοι για υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων
Παράλληλα με τους ελέγχους στην αγορά, το ΥΠΑΑΤ συνεχίζει το πρόγραμμα εργαστηριακής παρακολούθησης για την παρουσία υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 αναλύθηκαν 1.320 δείγματα. Από αυτά, τα 850 αφορούσαν εγχώρια προϊόντα, ενώ τα 470 ήταν εισαγόμενα. Επιπλέον, 202 δείγματα είχαν ληφθεί στο πλαίσιο ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν στους Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι 1.279 δείγματα, ποσοστό 96,9%, βρίσκονταν εντός των ανώτατων νόμιμων ορίων υπολειμμάτων (MRLs).
Αντίθετα, 41 δείγματα παρουσίασαν υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων και αποτέλεσαν αντικείμενο περαιτέρω αξιολόγησης από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τι σημαίνει το 96,9% για τον καταναλωτή
Το ποσοστό 96,9% αφορά δείγματα που βρέθηκαν εντός των θεσμοθετημένων ανώτατων ορίων υπολειμμάτων. Η συγκεκριμένη μέτρηση δεν πρέπει να συγχέεται με έναν γενικό δείκτη «ασφάλειας όλων των τροφίμων», καθώς αφορά τα συγκεκριμένα δείγματα που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχου.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι μια υπέρβαση MRL δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υγεία. Κάθε εύρημα αξιολογείται με βάση τα προβλεπόμενα επιστημονικά και κανονιστικά κριτήρια.
Στα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου, από τα 41 μη συμμορφούμενα δείγματα, 18 αξιολογήθηκαν ως περιπτώσεις πιθανής επικινδυνότητας για τους καταναλωτές.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να αξιολογούν κάθε περίπτωση ανάλογα με τη σοβαρότητά της και να λαμβάνουν τα αντίστοιχα μέτρα.
Πού γίνονται οι εργαστηριακές αναλύσεις
Οι εργαστηριακοί έλεγχοι για τα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων πραγματοποιούνται στα επίσημα εργαστήρια ελέγχου.
Στο σύστημα συμμετέχουν το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, καθώς και το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Θεσσαλονίκης.
Η εργαστηριακή εξέταση συμπληρώνει τους ελέγχους που πραγματοποιούνται στην αγορά και παρέχει στις αρμόδιες υπηρεσίες τη δυνατότητα να διαπιστώνουν με αναλυτικό τρόπο εάν ένα προϊόν ανταποκρίνεται στα προβλεπόμενα όρια.
Έτσι, η εποπτεία της αγοράς δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε ελέγχους εγγράφων, σήμανσης ή διαδικασιών, αλλά συνδυάζεται με επιστημονική εργαστηριακή τεκμηρίωση.
Το μήνυμα του ΥΠΑΑΤ: σημασία έχει το αποτέλεσμα
Στη σημασία της αποτελεσματικότητας των ελέγχων αναφέρθηκε ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, επισημαίνοντας ότι ο αριθμός των ελέγχων από μόνος του δεν αποτελεί τον τελικό στόχο.
Όπως υπογραμμίζει, οι 4.663 έκτακτοι έλεγχοι στην αγορά και οι 1.320 εργαστηριακές αναλύσεις παρέχουν στις αρμόδιες υπηρεσίες συγκεκριμένη εικόνα για τα σημεία όπου υπάρχουν αποκλίσεις και για τις περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται παρέμβαση.
Η λογική αυτή μεταφέρει το βάρος από την απλή καταγραφή των παραβάσεων στην αποτελεσματική αντιμετώπισή τους. Κάθε εύρημα χρειάζεται να αξιολογείται, να τεκμηριώνεται και να ακολουθείται από τις ενέργειες που προβλέπει η νομοθεσία.
Τι σημαίνουν οι έλεγχοι για την αγορά και τους καταναλωτές
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ δείχνει ένα σύστημα ελέγχων που επιχειρεί να λειτουργήσει σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι έλεγχοι στην αγορά, με έμφαση στη λιανική, τη χονδρική, τα συσκευαστήρια και τα σημεία διακίνησης. Από την άλλη, υπάρχει η εργαστηριακή επιτήρηση των τροφίμων, με έμφαση στα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Οι δύο αυτοί άξονες λειτουργούν συμπληρωματικά. Οι έλεγχοι μπορούν να αποκαλύψουν προβλήματα στη σήμανση, στην ιχνηλασιμότητα ή στα συνοδευτικά έγγραφα, ενώ οι εργαστηριακές αναλύσεις μπορούν να εντοπίσουν μη συμμορφώσεις που δεν είναι δυνατό να διαπιστωθούν μόνο με έναν έλεγχο στο σημείο πώλησης.
Το ζητούμενο για την αγορά τροφίμων είναι επομένως όχι μόνο η αύξηση του αριθμού των ελέγχων, αλλά η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων τους. Η έγκαιρη αναγνώριση μιας απόκλισης, η αξιολόγηση της σοβαρότητάς της και η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων αποτελούν τα στοιχεία που μετατρέπουν τον έλεγχο σε ουσιαστικό εργαλείο προστασίας του καταναλωτή.
Με 4.663 έκτακτους ελέγχους και 1.320 εργαστηριακές αναλύσεις μέσα στο 2026, το ΥΠΑΑΤ επιχειρεί να διατηρήσει αυξημένη την εποπτεία της αγοράς. Παράλληλα, το γεγονός ότι το 96,9% των εξεταζόμενων δειγμάτων βρέθηκε εντός των νόμιμων ορίων υπολειμμάτων αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο της συνολικής εικόνας, χωρίς να αναιρεί την ανάγκη για συνεχή και στοχευμένη επιτήρηση.
Τελικά, η αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού κρίνεται από το αν οι έλεγχοι οδηγούν σε πραγματική συμμόρφωση, περιορίζουν τις αποκλίσεις και ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στα τρόφιμα που φτάνουν καθημερινά στο τραπέζι τους.
