Στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης για τη νέα ΚΑΠ 2028-2034 βρίσκεται ο ορισμός του «ενεργού αγρότη», καθώς από τα τελικά κριτήρια θα εξαρτηθεί ποιοι παραγωγοί θα συνεχίσουν να λαμβάνουν αγροτικές ενισχύσεις μετά το 2027.
Με τη διαπραγμάτευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη νέα ΚΑΠ της περιόδου 2028-2034 να βρίσκεται σε εξέλιξη, ένα από τα βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοικτά είναι ο ορισμός του «ενεργού αγρότη».
Η κατεύθυνση που διαμορφώνεται μεταξύ αρκετών κρατών-μελών είναι υπέρ ενός σχετικά ευρέος ορισμού, ώστε να μη μένουν εκτός ενισχύσεων παραγωγοί που ασκούν πραγματική γεωργική δραστηριότητα αλλά έχουν παράλληλα και άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες.
Στις ενισχύσεις και οι ετεροεπαγγελματίες
Η ιρλανδική προεδρία έχει καταθέσει πρόταση σύμφωνα με την οποία ενεργός αγρότης θα μπορεί να θεωρείται όποιος ασκεί τουλάχιστον ένα ελάχιστο επίπεδο γεωργικής δραστηριότητας.
Με βάση αυτή την προσέγγιση, στον ορισμό μπορούν να περιλαμβάνονται και αγρότες μερικής απασχόλησης, καθώς και ετεροεπαγγελματίες ή παραγωγοί που έχουν περισσότερες από μία οικονομικές δραστηριότητες.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν θα είναι απαραίτητα αν η γεωργία αποτελεί τη μοναδική επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά αν αποδεικνύεται ότι υπάρχει πραγματική και ουσιαστική γεωργική δραστηριότητα.
Ποια κριτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν
Τα κράτη-μέλη αναμένεται να έχουν σημαντικό περιθώριο για να καθορίζουν τα επιμέρους κριτήρια βάσει των οποίων θα αποδεικνύεται η ιδιότητα του ενεργού αγρότη.
Μεταξύ των κριτηρίων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
- το γεωργικό εισόδημα,
- η εργασία που παρέχεται στην εκμετάλλευση,
- ο σκοπός και το αντικείμενο δραστηριότητας μιας επιχείρησης,
- η καταχώριση γεωργικών δραστηριοτήτων στα αντίστοιχα μητρώα.
Η δυνατότητα αυτή δίνει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά ταυτόχρονα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να υπάρχουν διαφορετικά κριτήρια από χώρα σε χώρα.
Αυτόματα ενεργοί αγρότες όσοι λαμβάνουν έως 5.000 ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τους μικρούς παραγωγούς.
Σύμφωνα με την πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση, όσοι λαμβάνουν έως 5.000 ευρώ από συγκεκριμένες ενισχύσεις της ΚΑΠ κατά το προηγούμενο έτος θα μπορούν να θεωρούνται αυτομάτως ενεργοί αγρότες.
Στην περίπτωση αυτή δεν θα απαιτείται να υποβάλλονται στο σύνολο των αναλυτικών ελέγχων που προβλέπονται για τους υπόλοιπους δικαιούχους. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσκοπεί κυρίως στη μείωση της γραφειοκρατίας για τις μικρότερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Τι εξετάζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει και το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας λίστας προσώπων ή επιχειρηματικών οντοτήτων που δεν θα είναι επιλέξιμα για ενισχύσεις στο πλαίσιο της ΚΑΠ.
Στόχος είναι να περιοριστεί η πρόσβαση στις ενισχύσεις όταν η γεωργική δραστηριότητα είναι περιθωριακή ή δεν αποτελεί ουσιαστική οικονομική δραστηριότητα.
Ωστόσο, το τελικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών συνεχίζονται.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Με το σημερινό καθεστώς, για τον έλεγχο του κριτηρίου του ενεργού γεωργού λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένα φορολογικά και διοικητικά στοιχεία.
Ειδικότερα εξετάζονται:
α) η δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγούμενου φορολογικού έτους,
β) οι κύριοι και δευτερεύοντες Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ) που έχουν δηλώσει οι γεωργοί,
γ) η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης του προηγούμενου έτους, όσον αφορά το ποσό των άμεσων ενισχύσεων που δικαιούνταν να λάβει ο γεωργός.
Το τελικό πλαίσιο για τη νέα ΚΑΠ θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν αυτά τα κριτήρια θα διατηρηθούν, θα διευρυνθούν ή θα αντικατασταθούν από ένα νέο σύστημα ελέγχου.
