Σε παρέμβαση μεγάλης κλίμακας στην αγορά ελαιολάδου προχωρά η Ισπανία, επιχειρώντας να περιορίσει την πτωτική πίεση στις τιμές παραγωγού ενόψει της νέας ελαιοκομικής περιόδου 2026-2027. Η απόφαση προβλέπει την προσωρινή απόσυρση περίπου 188.000 τόνων ελαιολάδου από την εμπορική κυκλοφορία, καθώς οι εκτιμήσεις δείχνουν σημαντική αύξηση της παραγωγής και ενίσχυση των διαθέσιμων αποθεμάτων.
Το μέτρο αφορά μία από τις σημαντικότερες αγορές ελαιολάδου παγκοσμίως και έχει ως βασικό στόχο να αποτρέψει την υπερπροσφορά, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω υποχώρηση των τιμών που εισπράττουν οι ελαιοπαραγωγοί.
Αύξηση παραγωγής και αποθεμάτων στην Ισπανία
Η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης συνδέεται με τις ιδιαίτερα θετικές προβλέψεις για τη φετινή ελαιοκομική περίοδο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ισπανικού υπουργείου Γεωργίας, η παραγωγή ελαιολάδου για την περίοδο 2026-2027 εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 1.602.596 τόνους, καταγράφοντας αύξηση περίπου 23% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.
Στην αυξημένη παραγωγή προστίθενται και τα σημαντικά αρχικά αποθέματα, τα οποία διαμορφώθηκαν σε 357.040 τόνους, αυξημένα κατά 23,3% σε σχέση με την προηγούμενη εμπορική περίοδο.
Ο συνδυασμός υψηλής παραγωγής και αυξημένων αποθεμάτων δημιουργεί συνθήκες υπερπροσφοράς, με αποτέλεσμα να εντείνονται οι πιέσεις στις τιμές του ελαιολάδου.
Η επίδραση στην αγορά είναι ήδη εμφανής. Στις αρχές Νοεμβρίου 2026, η τιμή παραγωγού για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στην Ισπανία διαμορφωνόταν περίπου στα 3 ευρώ το κιλό, έναντι περίπου 4 ευρώ το κιλό την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις προηγούμενες ελαιοκομικές περιόδους, όταν η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες περιόρισαν την παραγωγή και οδήγησαν σε σημαντική άνοδο των τιμών.
Πώς θα εφαρμοστεί η απόσυρση των 188.000 τόνων ελαιολάδου
Με βάση τη σχετική απόφαση, τα ισπανικά ελαιοτριβεία υποχρεούνται να διατηρούν σε αποθηκευτικούς χώρους το 12% της σωρευτικής παραγωγής ελαιολάδου που δηλώνουν κατά τη διάρκεια της εμπορικής περιόδου.
Η εφαρμογή του μέτρου ξεκινά από την παραγωγή του Νοεμβρίου 2026 και δεν αφορά τις ποσότητες που δηλώθηκαν τον Οκτώβριο ή νωρίτερα.
Το ελαιόλαδο που θα δεσμεύεται θα πρέπει να παραμείνει εκτός αγοράς έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, ημερομηνία ολοκλήρωσης της εμπορικής περιόδου 2026-2027.
Τα ελαιοτριβεία μπορούν να επιλέξουν εάν θα αποθηκεύσουν τις δεσμευμένες ποσότητες στις δικές τους εγκαταστάσεις ή σε αποθηκευτικούς χώρους τρίτων. Παράλληλα, έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την κατηγορία ελαιολάδου που θα αποσύρουν, ανεξάρτητα από την ποιότητά του.
Η συνολική ποσότητα που εκτιμάται ότι θα παραμείνει εκτός αγοράς υπολογίζεται σε περίπου 188.000 τόνους.
Πότε μπορεί να παρέμβει η Ισπανία στην αγορά ελαιολάδου
Η ισπανική νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα ενεργοποίησης μηχανισμού περιορισμού της προσφοράς, όταν τα αρχικά αποθέματα και οι εκτιμώμενες ποσότητες παραγωγής υπερβαίνουν κατά τουλάχιστον 20% τον μέσο όρο των αντίστοιχων μεγεθών των έξι προηγούμενων εμπορικών περιόδων.
Για την περίοδο 2026-2027, τα διαθέσιμα στοιχεία πληρούσαν τη συγκεκριμένη προϋπόθεση, οδηγώντας στην ενεργοποίηση του μέτρου.
Η εφαρμογή του θα παρακολουθείται από ειδική τεχνική ομάδα, με τη συμμετοχή του ισπανικού υπουργείου Γεωργίας και των αρμόδιων περιφερειακών αρχών. Επιπλέον, η απόφαση προβλέπει τη δυνατότητα τροποποίησης του ποσοστού απόσυρσης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής.
Επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις στην αγορά και την ποιότητα
Παρά τον στόχο της συγκράτησης των τιμών παραγωγού, η παρέμβαση δεν είναι απαλλαγμένη από προβληματισμούς.
Παράγοντες της ισπανικής αγοράς έχουν εκφράσει επιφυλάξεις σχετικά με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο περιορισμός της διαθέσιμης προσφοράς στον ανταγωνισμό και στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Επιπλέον, τίθεται το ζήτημα της διατήρησης της ποιότητας του ελαιολάδου κατά τη διάρκεια της πολύμηνης αποθήκευσης, καθώς απαιτούνται κατάλληλες συνθήκες συντήρησης για να διασφαλιστούν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος.
Η εξέλιξη στην Ισπανία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τις υπόλοιπες ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου, καθώς η πορεία της ισπανικής παραγωγής και η διαχείριση των αποθεμάτων της επηρεάζουν συνολικά την ευρωπαϊκή αγορά ελαιολάδου.
Πηγή: euronews
