Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο για τα φυτοφάρμακα, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροτικού τομέα. Ωστόσο, οι προτεινόμενες παρεμβάσεις προκαλούν αντιδράσεις, καθώς περιλαμβάνουν ρυθμίσεις που ενδέχεται να περιορίσουν τις δικλίδες προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί αλλαγές που συμπίπτουν με πάγια αιτήματα μεγάλων εταιρειών χημικών προϊόντων και ευρωπαϊκών αγροτικών οργανώσεων, οι οποίες ζητούν λιγότερες διοικητικές υποχρεώσεις και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Η συζήτηση εντάσσεται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια απλούστευσης της νομοθεσίας και μείωσης του κόστους συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα.
Καταργούνται οι περιοδικοί επανέλεγχοι των δραστικών ουσιών
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά την κατάργηση της υποχρεωτικής περιοδικής επαναξιολόγησης των δραστικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στα φυτοφάρμακα.
Με το σημερινό καθεστώς, οι εγκεκριμένες δραστικές ουσίες πρέπει να επανεξετάζονται ανά 15 χρόνια, προκειμένου να αξιολογείται εκ νέου η ασφάλεια και η καταλληλότητά τους.
Η νέα πρόταση προβλέπει την κατάργηση αυτής της υποχρέωσης, στο πλαίσιο της νομοθετικής πρωτοβουλίας «Food and Feed Safety Omnibus», η οποία αποσκοπεί στην απλούστευση των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών.
Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς οι περιοδικοί έλεγχοι αποτελούν έναν από τους βασικούς μηχανισμούς επανεκτίμησης των κινδύνων από τη χρήση χημικών ουσιών στη γεωργία.
Bayer και Copa-Cogeca ζητούν εγκρίσεις χωρίς χρονικό περιορισμό
Σύμφωνα με έγγραφα που εξασφάλισε η ΜΚΟ Corporate Europe Observatory μέσω αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, η πρόταση για κατάργηση των περιοδικών επανελέγχων συνδέεται με αιτήματα που είχαν διατυπώσει η γερμανική χημική εταιρεία Bayer και η ευρωπαϊκή αγροτική οργάνωση Copa-Cogeca.
Οι δύο πλευρές είχαν ζητήσει τη χορήγηση εγκρίσεων φυτοφαρμάκων χωρίς συγκεκριμένη χρονική διάρκεια, περιορίζοντας έτσι την ανάγκη επαναλαμβανόμενων διαδικασιών ανανέωσης.
Η Bayer, σχολιάζοντας τις συγκεκριμένες προτάσεις, ανέφερε ότι υποστηρίζει τις αλλαγές, θεωρώντας ότι δικαιολογούνται από αγροοικονομική ή επιστημονική άποψη.
Αλλαγές και στις εξαιρέσεις για απαγορευμένες ουσίες
Σημαντικές παρεμβάσεις προτείνονται και στους κανόνες που αφορούν τις εξαιρέσεις από τις απαγορεύσεις χρήσης επιβλαβών φυτοφαρμάκων.
Σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει εξαιρέσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις, κυρίως όταν η απόσυρση μιας ουσίας ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρό κίνδυνο για την υγεία των φυτών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η απειλή εκτεταμένων προσβολών από επιβλαβείς οργανισμούς, χωρίς διαθέσιμη αποτελεσματική εναλλακτική λύση.
Η νέα πρόταση προβλέπει διεύρυνση των περιπτώσεων στις οποίες θα μπορούν να χορηγούνται εξαιρέσεις, όταν η χρήση συγκεκριμένων ουσιών θεωρείται απαραίτητη για τη διατήρηση των γεωργικών αποδόσεων.
Η αλλαγή αυτή αποτελεί ένα από τα σημεία που προκαλούν προβληματισμό στις περιβαλλοντικές οργανώσεις, καθώς ενδέχεται να διευκολύνει τη συνέχιση της χρήσης ουσιών που έχουν χαρακτηριστεί επικίνδυνες.
Παράταση έως και τρία χρόνια στη χρήση απαγορευμένων φυτοφαρμάκων
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη μεταβατική περίοδο που ακολουθεί την απαγόρευση ενός φυτοφαρμάκου.
Με το ισχύον πλαίσιο, η περίοδος κατά την οποία επιτρέπεται να συνεχιστεί η χρήση του πριν από την οριστική απόσυρσή του φτάνει τους 18 μήνες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να παραταθεί έως και τρία χρόνια, εφόσον δεν υπάρχουν οικονομικά βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις για τους παραγωγούς.
Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο έντονων διαβουλεύσεων, καθώς επηρεάζει άμεσα τόσο τις επιλογές των αγροτών όσο και το χρονοδιάγραμμα απόσυρσης συγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Αντιδράσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη χαλάρωση των κανόνων
Οι πιέσεις για αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο έχουν ενταθεί και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου η πρόταση βρίσκεται ακόμη υπό επεξεργασία και πρέπει να περάσει από την προβλεπόμενη νομοθετική διαδικασία.
Ευρωβουλευτές που χειρίζονται τον φάκελο έχουν προτείνει ακόμη μεγαλύτερα περιθώρια εξαιρέσεων από τις απαγορεύσεις, καθώς και πιο ελαστική αντιμετώπιση ορισμένων κατηγοριών καρκινογόνων φυτοφαρμάκων.
Οι προτάσεις αυτές προκαλούν αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η Nina Holland, ερευνήτρια της Corporate Europe Observatory, υποστηρίζει ότι οι αλλαγές συνιστούν ουσιαστική ανατροπή του υφιστάμενου πλαισίου υπό την επιρροή της βιομηχανίας.
Όπως επισημαίνει, η χαλάρωση των περιορισμών ενδέχεται να μειώσει τα κίνητρα για την ανάπτυξη και υιοθέτηση εναλλακτικών λύσεων στη φυτοπροστασία.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους Ευρωπαίους αγρότες
Η συζήτηση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας έχει άμεσο ενδιαφέρον για τους παραγωγούς, καθώς αφορά το κόστος παραγωγής, τη διαθεσιμότητα φυτοπροστατευτικών προϊόντων και τις δυνατότητες αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών των καλλιεργειών.
Από τη μία πλευρά, η απλούστευση των διαδικασιών μπορεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να διευκολύνει την πρόσβαση των αγροτών σε διαθέσιμα μέσα φυτοπροστασίας. Από την άλλη, η κατάργηση των περιοδικών επανελέγχων και η διεύρυνση των εξαιρέσεων επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της προστασίας της ανθρώπινης υγείας, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό για τη διαμόρφωση του τελικού ευρωπαϊκού πλαισίου, καθώς οι προτάσεις θα κριθούν μέσα από τις διαπραγματεύσεις και τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών θεσμών.