Σε νέο διεθνή ηλεκτρονικό ανοικτό διαγωνισμό προχωρά ο ΕΛΓΑ για την εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Χαλαζικής Προστασίας με εναέρια μέσα, με στόχο την προστασία της αγροτικής παραγωγής από τις χαλαζοπτώσεις κατά τις χαλαζικές περιόδους των ετών 2027, 2028 και 2029.
Η νέα σύμβαση προβλέπει κάλυψη συνολικής έκτασης περίπου 6.440 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δηλαδή 6,44 εκατ. στρεμμάτων, στις δύο βασικές ζώνες προστασίας της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας και της Κεντρικής Ελλάδας.
Ο σχεδιασμός του ΕΛΓΑ περιλαμβάνει, παράλληλα, δικαίωμα προαίρεσης για ένα ακόμη έτος, το 2030, γεγονός που σημαίνει ότι, εφόσον ενεργοποιηθεί, το πρόγραμμα θα μπορεί να συνεχιστεί χωρίς την ανάγκη νέας διαγωνιστικής διαδικασίας για τη συγκεκριμένη πρόσθετη περίοδο.
Σύμβαση έως 16,4 εκατ. ευρώ
Το οικονομικό αντικείμενο του διαγωνισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης για την τριετία 2027-2029, μαζί με το προβλεπόμενο δικαίωμα προαίρεσης για το 2030, ανέρχεται σε:
- 16.400.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ
- 20.336.000 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%
Σε ετήσια βάση, η εκτιμώμενη δαπάνη ανέρχεται σε 4.100.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, ή 5.084.000 ευρώ με ΦΠΑ.
Με άλλα λόγια, ο ΕΛΓΑ σχεδιάζει μια πολυετή επιχειρησιακή δαπάνη άνω των 5 εκατ. ευρώ ετησίως, προκειμένου να διατηρεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα το σύστημα εναέριας αντιχαλαζικής προστασίας στις προβλεπόμενες γεωργικές ζώνες.
Ποιες περιοχές θα καλύπτονται
Η συμβατική περιοχή χωρίζεται σε δύο βασικές ζώνες προστασίας.
1. Κεντρική και Δυτική Μακεδονία
Η Περιοχή Προστασίας 1 περιλαμβάνει τμήματα των Περιφερειακών Ενοτήτων:
- Πέλλας
- Ημαθίας
- Πιερίας
- Θεσσαλονίκης
- Κιλκίς
Η συνολική καλυπτόμενη έκταση ανέρχεται σε περίπου 3.680 km², δηλαδή 3.680.000 στρέμματα.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αγροτικές ζώνες της χώρας, με έντονη παρουσία δενδρωδών καλλιεργειών και παραγωγικές δραστηριότητες οι οποίες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε ζημιές από ισχυρές χαλαζοπτώσεις.
2. Κεντρική Ελλάδα
Η Περιοχή Προστασίας 3 περιλαμβάνει τμήματα των Περιφερειακών Ενοτήτων:
- Λάρισας
- Καρδίτσας
- Τρικάλων
- Φθιώτιδας
Η συνολική καλυπτόμενη έκταση ανέρχεται σε περίπου 2.760 km², δηλαδή 2.760.000 στρέμματα.
Η συγκεκριμένη ζώνη περιλαμβάνει σημαντικό τμήμα της γεωργικής παραγωγής της Θεσσαλίας και της ευρύτερης Κεντρικής Ελλάδας, όπου οι χαλαζοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές και σε ορισμένες περιπτώσεις ολοκληρωτικές ζημιές σε καλλιέργειες.
6,44 εκατ. στρέμματα σε καθεστώς προστασίας
Το συνολικό μέγεθος του προγράμματος αποτυπώνει και τη σημασία του για την ελληνική γεωργία.
| Περιοχή προστασίας | Περιφερειακές Ενότητες | Έκταση |
| Κεντρική & Δυτική Μακεδονία | Πέλλα, Ημαθία, Πιερία, Θεσσαλονίκη, Κιλκίς | 3.680.000 στρ. |
| Κεντρική Ελλάδα | Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα, Φθιώτιδα | 2.760.000 στρ. |
| Σύνολο | — | 6.440.000 στρ. |
Έτσι, το πρόγραμμα καλύπτει συνολικά 6,44 εκατ. στρέμματα, δηλαδή περίπου 6.440 km² γεωργικής γης.
Πώς λειτουργεί η αντιχαλαζική προστασία
Το Εθνικό Πρόγραμμα Χαλαζικής Προστασίας του ΕΛΓΑ βασίζεται στη σπορά νεφών με αεροσκάφη, με σκοπό τον περιορισμό της δημιουργίας και της έντασης των χαλαζοπτώσεων. Ο ίδιος ο ΕΛΓΑ περιγράφει το πρόγραμμα ως δράση ενεργητικής προστασίας της αγροτικής παραγωγής, η οποία εφαρμόζεται στις αγροτικές περιοχές της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας.
Η επιχειρησιακή λειτουργία δεν περιορίζεται απλώς στη διάθεση αεροσκαφών. Το σύστημα απαιτεί συνδυασμό πτητικού και μετεωρολογικού εξοπλισμού, υλικών σποράς και διαδικασιών παρακολούθησης των καιρικών συστημάτων, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι καταιγίδες που μπορούν να προκαλέσουν χαλάζι.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι σχετικές συμβάσεις έχουν σύνθετο τεχνικό και επιχειρησιακό αντικείμενο.
Η διάρκεια της σύμβασης
Η βασική διάρκεια ορίζεται σε τρεις ετήσιες χαλαζικές περιόδους, για τα έτη 2027 έως και 2029.
Στον σχεδιασμό του ΕΛΓΑ προβλέπεται επίσης δικαίωμα προαίρεσης για το 2030. Η πρόβλεψη αυτή παρέχει στον Οργανισμό μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό της αντιχαλαζικής προστασίας και, εφόσον ενεργοποιηθεί, επιτρέπει τη συνέχιση της υπηρεσίας για μία ακόμη χαλαζική περίοδο.
Σε προηγούμενη επίσημη διακήρυξη του ΕΛΓΑ, η χαλαζική περίοδος προσδιορίζεται από 20 Μαρτίου έως 30 Σεπτεμβρίου, στοιχείο που αποτυπώνει και το χρονικό παράθυρο κατά το οποίο πρέπει να βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα το σύστημα.
Τι σημαίνει ο νέος διαγωνισμός για τους παραγωγούς
Η αντιχαλαζική προστασία έχει ιδιαίτερη σημασία για περιοχές με υψηλή συγκέντρωση παραγωγής, καθώς μία ισχυρή χαλαζόπτωση μπορεί να προκαλέσει ζημιές μέσα σε λίγα λεπτά σε καλλιέργειες που χρειάστηκαν μήνες για να αναπτυχθούν.
Για τον ΕΛΓΑ, επομένως, η ενεργητική προστασία λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον ασφαλιστικό του ρόλο. Ο Οργανισμός ασφαλίζει τη φυτική παραγωγή από φυσικούς κινδύνους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και το χαλάζι.
Η πρόληψη των ζημιών έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία, καθώς περιορίζει δυνητικά την έκταση των καταστροφών και, κατ’ επέκταση, τις ασφαλιστικές επιβαρύνσεις που συνδέονται με τις ζημιές στις καλλιέργειες.
Η οικονομική εικόνα ανά στρέμμα
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο προκύπτει εάν συσχετιστεί ο ετήσιος προϋπολογισμός με την έκταση που καλύπτεται.
Με ετήσια εκτιμώμενη δαπάνη 4,1 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και συνολική έκταση 6,44 εκατ. στρεμμάτων, αντιστοιχεί θεωρητικά σε περίπου:
0,64 ευρώ ανά προστατευόμενο στρέμμα ετησίως, χωρίς ΦΠΑ.
Με τον ΦΠΑ, το αντίστοιχο μέγεθος διαμορφώνεται περίπου στα:
0,79 ευρώ ανά στρέμμα ετησίως.
Πρόκειται βεβαίως για έναν απλό αναλογικό υπολογισμό και όχι για τιμή που καταβάλλεται ανά στρέμμα, καθώς η σύμβαση αφορά ένα ολοκληρωμένο σύστημα υπηρεσιών εναέριας αντιχαλαζικής προστασίας και όχι την αγορά προστασίας μεμονωμένα για κάθε αγροτεμάχιο.
Το κρίσιμο στοίχημα είναι η επιχειρησιακή ετοιμότητα
Για την αποτελεσματικότητα του προγράμματος, καθοριστικός παράγοντας δεν είναι μόνο ο συνολικός προϋπολογισμός αλλά η δυνατότητα του αναδόχου να παρέχει συνεχή και αξιόπιστη επιχειρησιακή ετοιμότητα κατά τη διάρκεια των χαλαζικών περιόδων.
Η έγκαιρη ανίχνευση των επικίνδυνων νεφών, η σωστή μετεωρολογική εκτίμηση, η διαθεσιμότητα των αεροσκαφών και του εξοπλισμού και η δυνατότητα άμεσης επέμβασης αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας.
Ο ΕΛΓΑ έχει ήδη περιγράψει το Εθνικό Πρόγραμμα ως σύστημα που βασίζεται σε ειδικά μετεωρολογικά και γεωργοασφαλιστικά δεδομένα για τον καθορισμό των περιοχών εφαρμογής.
Μια επένδυση πρόληψης με ορίζοντα έως το 2030
Ο νέος διαγωνισμός δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη προμήθεια υπηρεσιών. Πρόκειται για τον σχεδιασμό της αντιχαλαζικής προστασίας σε δύο από τις σημαντικότερες γεωργικές ζώνες της χώρας για μια πολυετή περίοδο.
Με βασικό ορίζοντα τα έτη 2027-2029, προϋπολογισμό 16,4 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, κάλυψη 6,44 εκατ. στρεμμάτων και δυνατότητα επέκτασης έως το 2030, ο ΕΛΓΑ επιχειρεί να εξασφαλίσει συνέχεια στο Εθνικό Πρόγραμμα Χαλαζικής Προστασίας.
Για τους παραγωγούς της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας και της Κεντρικής Ελλάδας, το ζητούμενο πλέον είναι η ομαλή ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας και κυρίως η διασφάλιση ότι, από την έναρξη της χαλαζικής περιόδου του 2027, το σύστημα θα βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
