Σημαντική οικονομική στήριξη, ενίσχυση των κτηνιατρικών ελέγχων και σταδιακή αποκατάσταση της εμπορικής δραστηριότητας συνθέτουν το επιχειρησιακό σχέδιο του ΥΠΑΑΤ για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Σε εξέλιξη παραμένει η προσπάθεια περιορισμού των συνεπειών από τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να έχει ενεργοποιήσει ένα ευρύ πλέγμα οικονομικών, κτηνιατρικών και διοικητικών μέτρων.

Από την έναρξη της επιζωοτίας, η οικονομική ενίσχυση προς τους πληγέντες κτηνοτρόφους και τις τυροκομικές επιχειρήσεις του νησιού ξεπερνά τα 7 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα έχει ενισχυθεί σημαντικά η κτηνιατρική παρουσία στο πεδίο.

Αποζημιώσεις 3,5 εκατ. ευρώ για τα θανατωμένα ζώα

Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα αφθώδους πυρετού στη Λέσβο καταγράφηκε στις 15 Μαρτίου 2026.

Μέχρι σήμερα έχουν καταβληθεί περίπου 3,5 εκατ. ευρώ σε κτηνοτρόφους, ως αποζημίωση για την υποχρεωτική θανάτωση ζώων λόγω της νόσου. Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, η πρώτη φάση των πληρωμών ξεκίνησε ήδη από τον Απρίλιο, περίπου ενάμιση μήνα μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος.

Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 1,3 εκατ. ευρώ, η οποία αφορά την αναπλήρωση εισοδήματος των παραγωγών που επηρεάστηκαν από τα περιοριστικά μέτρα.

Στήριξη και στις τυροκομικές επιχειρήσεις

Σημαντική είναι και η στήριξη προς τον μεταποιητικό κλάδο. Μέχρι σήμερα έχουν καταβληθεί 2,6 εκατ. ευρώ σε 15 τυροκομικές επιχειρήσεις της Λέσβου, οι οποίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με σοβαρούς περιορισμούς στη λειτουργία και στη διακίνηση των προϊόντων τους.

Συνολικά, οι παρεμβάσεις οικονομικής στήριξης για τον πρωτογενή και μεταποιητικό τομέα ξεπερνούν τα 7 εκατ. ευρώ μέσα σε διάστημα πέντε μηνών.

Ελεύθερη πλέον η διακίνηση των τυροκομικών προϊόντων

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις για την τοπική οικονομία αφορά την ομαλοποίηση της διακίνησης των τυροκομικών προϊόντων από τη Λέσβο.

Η μεταφορά τους είχε αρχικά περιοριστεί στο πλαίσιο των μέτρων βιοασφάλειας που εφαρμόστηκαν για να ανακοπεί η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού. Με την εφαρμογή αυστηρών υγειονομικών πρωτοκόλλων, η διακίνηση αποκαταστάθηκε σταδιακά.

Μέχρι σήμερα έχουν απομακρυνθεί από το νησί περισσότεροι από 3.200 τόνοι τυριών, εξέλιξη που προσφέρει σημαντική οικονομική ανάσα στις επιχειρήσεις, στους παραγωγούς και στην ευρύτερη αγορά της Λέσβου.

Πλέον, η διακίνηση των τυροκομικών προϊόντων από το νησί πραγματοποιείται χωρίς τους προηγούμενους γενικούς περιορισμούς, υπό την προϋπόθεση τήρησης των προβλεπόμενων κανόνων βιοασφάλειας.

Ενισχύθηκε η κτηνιατρική παρουσία στη Λέσβο

Κρίσιμο σκέλος της επιχείρησης αντιμετώπισης της νόσου αποτελεί η ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών.

Με νομοθετική παρέμβαση δόθηκε η δυνατότητα άμεσης μετακίνησης κτηνιατρικού προσωπικού όπου υπήρχαν αυξημένες ανάγκες. Στο επιχειρησιακό σχήμα συμμετέχουν στελέχη του ΥΠΑΑΤ, του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και του ΓΕΕΘΑ.

Συνολικά, 35 κτηνίατροι έχουν συμμετάσχει στην ενίσχυση της Λέσβου από την έναρξη της επιζωοτίας, με την κατανομή του προσωπικού να προσαρμόζεται στις ανάγκες της επιτήρησης και στις δυνατότητες των υπηρεσιών.

Παράλληλα, 15 στρατιωτικοί κτηνίατροι βρίσκονται στο νησί και συμβάλλουν στους ελέγχους και στην επιδημιολογική επιτήρηση.

Κλιμάκια του ΥΠΑΑΤ μεταβαίνουν επίσης στη Λέσβο σε κυλιόμενη βάση, ενώ στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής παρακολουθούν από κοντά την εξέλιξη της κατάστασης και την εφαρμογή των μέτρων.

Έκτακτο προσωπικό και συνεργασία με ιδιώτες κτηνιάτρους

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των διαθέσιμων πόρων, θεσπίστηκε επίσης η δυνατότητα στελέχωσης των υπηρεσιών με έκτακτο προσωπικό, καθώς και η αξιοποίηση συνεργασιών με ιδιώτες.

Παράλληλα, μέτρα που είχαν εφαρμοστεί για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων επεκτάθηκαν, όπου κρίθηκε απαραίτητο, και στην περίπτωση του αφθώδους πυρετού.

Στόχος είναι να αυξηθεί η επιχειρησιακή δυνατότητα των κτηνιατρικών υπηρεσιών και να επιταχυνθούν οι κλινικοί έλεγχοι, οι δειγματοληψίες και η ιχνηλάτηση.

Νέα μέτρα για γάλα και ζωοτροφές

Στο πακέτο στήριξης των πληγέντων προβλέπεται επίσης αποζημίωση για γάλα που καταστράφηκε ή δεν κατέστη δυνατό να διατεθεί στην αγορά κατά την περίοδο εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων.

Παράλληλα, έχει θεσμοθετηθεί αποζημίωση των κτηνοτρόφων για το επιπλέον κόστος ζωοτροφών που προέκυψε λόγω της κρίσης.

Οι σχετικές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις αναμένεται να δημοσιευθούν το επόμενο διάστημα, ώστε να ενεργοποιηθεί και τυπικά η συγκεκριμένη μορφή οικονομικής ενίσχυσης.

Επιπλέον, για τους πληγέντες κτηνοτρόφους, τυροκόμους και σφαγεία έχουν προβλεφθεί αναστολές φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, καθώς και απαλλαγές από δημοτικά τέλη.

Αφθώδης πυρετός: Πάνω από 3.100 εκτροφές έχουν ελεγχθεί

Ιδιαίτερα εκτεταμένη είναι η επιδημιολογική επιτήρηση στη Λέσβο.

Έως τις 26 Αυγούστου 2026 έχουν ελεγχθεί 3.115 εκτροφές, στις οποίες περιλαμβάνονται:

• 2.800 εκτροφές προβάτων,
• 187 μικτές εκτροφές,
• 77 εκτροφές βοοειδών,
• 51 εκτροφές χοίρων.

Οι έλεγχοι έχουν καλύψει συνολικά 128.838 ζώα.

Στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς έχουν εξεταστεί συνολικά 177.986 δείγματα, ενώ από τον ορολογικό έλεγχο έχουν προκύψει 5.136 θετικά δείγματα αίματος ζώων.

Συνολικά έχουν καταγραφεί 184 κρούσματα/εστίες, ενώ θετικές έχουν βρεθεί 291 εκτροφές.

Το ποσοστό των θετικών εκτροφών στο δείγμα της επιτήρησης ανέρχεται σε 9,34%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των θετικών ζώων διαμορφώνεται σε 3,99%.

81.060 ζώα έχουν θανατωθεί

Το κόστος της επιζωοτίας αποτυπώνεται με ιδιαίτερα έντονο τρόπο και στον αριθμό των ζώων που χρειάστηκε να θανατωθούν.

Έως τις 21 Αυγούστου 2026, έχουν θανατωθεί συνολικά 81.060 ζώα.

Από αυτά:

• 80.151 είναι αιγοπρόβατα,
• 828 είναι βοοειδή,
• 81 είναι χοίροι.

Η μεγάλη πλειονότητα αφορά, επομένως, το ζωικό κεφάλαιο των αιγοπροβατοτροφικών μονάδων, γεγονός που εξηγεί και τη μεγάλη οικονομική πίεση που έχει δημιουργηθεί στον κτηνοτροφικό τομέα του νησιού.

Πάνω από 80% η κάλυψη της επιτήρησης

Η κάλυψη της επιδημιολογικής επιτήρησης έχει πλέον ξεπεράσει το 80%, με ιδιαίτερη έμφαση στις περιοχές που χαρακτηρίζονται ως υψηλότερου κινδύνου.

Παράλληλα, σχεδόν 700 εκτροφές έχουν ελεγχθεί περισσότερες από δύο φορές, στο πλαίσιο των διαδοχικών κύκλων κλινικής επιτήρησης και δειγματοληψίας.

Το επόμενο επιχειρησιακό στάδιο επικεντρώνεται στην ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου ελέγχων, στην αύξηση των επανελέγχων και στην ενίσχυση της επιτήρησης σε μονάδες βοοειδών και χοίρων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ολοκλήρωση της ιχνηλάτησης, ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα για τις πιθανές διαδρομές μετάδοσης της νόσου.

Εξοπλισμός μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας

Για την ταχύτερη και ασφαλέστερη διενέργεια των ελέγχων έχει ενισχυθεί και η υλικοτεχνική υποδομή των συνεργείων.

Με πρωτοβουλία του ΥΠΑΑΤ ενεργοποιήθηκε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας, μέσω του οποίου εξασφαλίστηκε κρίσιμος εξοπλισμός για την αντιμετώπιση της επιζωοτίας.

Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται μέσα όπως ψεκαστήρες απολύμανσης, μάσκες, προστατευτικές στολές και άλλα μέσα ατομικής προστασίας, που χρησιμοποιούνται κατά τους κτηνιατρικούς ελέγχους και τις διαδικασίες απολύμανσης.

Το επόμενο στοίχημα

Η διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο περνά πλέον σε μία κρίσιμη φάση, όπου το βάρος μετατοπίζεται από την άμεση αντιμετώπιση των κρουσμάτων στην ολοκλήρωση της επιδημιολογικής εικόνας, την εντατικοποίηση των επανελέγχων και την οικονομική αποκατάσταση των πληγέντων.

Για την τοπική οικονομία, ιδιαίτερη σημασία έχει η αποκατάσταση της εμπορικής ροής των τυροκομικών προϊόντων, ενώ για τους κτηνοτρόφους κρίσιμες παραμένουν οι νέες αποζημιώσεις για το χαμένο γάλα και το αυξημένο κόστος ζωοτροφών.

Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί, τελικά, από την ικανότητα περιορισμού της νόσου, την ολοκλήρωση της επιτήρησης και την ταχύτητα με την οποία ο κτηνοτροφικός και τυροκομικός κλάδος της Λέσβου θα μπορέσει να επιστρέψει σε συνθήκες κανονικής παραγωγικής και εμπορικής λειτουργίας.