Νέο πρόγραμμα ορολογικής επιτήρησης για την ευλογιά των αιγοπροβάτων ενεργοποιεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε εννέα Περιφέρειες της χώρας, μετά την εμφάνιση νέων εστιών σε περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα δεν είχαν καταγραφεί κρούσματα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται πλέον το τι θα συμβεί σε εκτροφές όπου θα ανιχνευθούν αντισώματα.
Το πρόγραμμα αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και προβλέπει εκτεταμένες δειγματοληψίες σε κτηνοτροφικές μονάδες της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα εξετάζονται 153 εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια, ενώ από κάθε μονάδα θα λαμβάνονται δείγματα αίματος από 15 ζώα, με στόχο την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού της ευλογιάς των προβάτων και των αιγών.
Από το πρόγραμμα εξαιρούνται τα Ιόνια Νησιά, τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη.
Τι προβλέπουν οι έλεγχοι στις κτηνοτροφικές μονάδες
Σε κάθε εκμετάλλευση που θα ενταχθεί στο πρόγραμμα προβλέπεται αρχικά κλινική εξέταση του συνόλου των ζώων.
Στη συνέχεια θα πραγματοποιείται αιμοληψία σε 15 ζώα ανά μονάδα. Προτεραιότητα θα δίνεται σε ζώα που παρουσιάζουν χρόνιες αλλοιώσεις ή άλλα ευρήματα τα οποία θα μπορούσαν να συνδέονται με παλαιότερη λοίμωξη.
Όπου δεν υπάρχουν εμφανή κλινικά σημεία, τα ζώα θα επιλέγονται με τυχαία δειγματοληψία.
Κατά προτεραιότητα θα εξετάζονται ζώα ηλικίας άνω του ενός έτους που έχουν παραμείνει για αρκετό χρονικό διάστημα στην ίδια εκτροφή.
Παράλληλα, τα δείγματα θα εξετάζονται και για παρουσία αντισωμάτων έναντι του αφθώδους πυρετού και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών, όπου αυτό προβλέπεται από το πρόγραμμα.
Κάθε θετικό ή αμφίβολο εργαστηριακό αποτέλεσμα προβλέπεται να παραπέμπεται στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς για περαιτέρω διερεύνηση και επιβεβαίωση.
Το μεγάλο ερώτημα για τα οροθετικά ζώα
Το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στον κτηνοτροφικό κόσμο αφορά τη διαχείριση των ζώων στα οποία θα εντοπιστούν αντισώματα.
Πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί κάνουν λόγο για πίεση από τις Βρυξέλλες προς την κατεύθυνση αυστηρής αντιμετώπισης των θετικών ευρημάτων. Ωστόσο, ένα θετικό ορολογικό αποτέλεσμα δεν ταυτίζεται αυτομάτως, από μόνο του, με επιβεβαιωμένο ενεργό κρούσμα.
Η ενωσιακή νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους συνδυασμούς εργαστηριακών, κλινικών και επιδημιολογικών στοιχείων για την ταξινόμηση ενός ζώου ως επιβεβαιωμένου κρούσματος. Μεταξύ άλλων, για θετικό αποτέλεσμα από έμμεση διαγνωστική μέθοδο λαμβάνονται υπόψη η παρουσία συμβατών κλινικών συμπτωμάτων ή επιδημιολογικής σύνδεσης με ύποπτο ή επιβεβαιωμένο κρούσμα.
Κτηνίατροι Δημοσίου: «Χρειάζεται ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο»
Η Πανελλήνια Ένωση Κτηνιάτρων Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΚΔΥ) επισημαίνει ότι η ορολογική επιτήρηση αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της νόσου, υπογραμμίζει όμως ότι πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρο σχέδιο για τη διαχείριση όσων εκτροφών εμφανίσουν θετικά ή αμφίβολα αποτελέσματα.
Οι δημόσιοι κτηνίατροι θέτουν ως βασικό ερώτημα το τι ακριβώς θα συμβεί με τα οροθετικά ζώα και τις μονάδες στις οποίες αυτά βρίσκονται.
Όπως επισημαίνουν, η παρουσία αντισωμάτων αποτελεί ένδειξη προηγούμενης έκθεσης στον ιό, αλλά ένα ορολογικό αποτέλεσμα δεν αρκεί από μόνο του για να καθορίσει πότε έγινε η έκθεση ή να αποδείξει ενεργή λοίμωξη.
Για τον λόγο αυτό ζητούν κάθε περίπτωση να εξετάζεται εξατομικευμένα, με πρόσθετη εργαστηριακή και επιδημιολογική διερεύνηση, αντί να οδηγεί ένα θετικό αποτέλεσμα αυτομάτως σε απόφαση θανάτωσης ζώων.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία πράγματι προβλέπει χρήση εργαστηριακών εξετάσεων στο πλαίσιο της επιτήρησης ακόμη και για την αξιολόγηση προηγούμενης έκθεσης σε νόσο, ενώ ο τρόπος επιβεβαίωσης κρούσματος διέπεται από συγκεκριμένα κριτήρια.
Τι ζητούν οι δημόσιοι κτηνίατροι
Η ΠΕΚΔΥ ζητά πριν από την πλήρη εφαρμογή του προγράμματος να αποσαφηνιστεί:
- πώς θα αξιολογούνται τα θετικά και αμφίβολα αποτελέσματα,
- ποιες συμπληρωματικές εξετάσεις θα πραγματοποιούνται,
- με ποια διαδικασία θα επιβεβαιώνεται ή θα αποκλείεται η λοίμωξη,
- ποια κριτήρια θα χρησιμοποιούνται για τις αποφάσεις σε επίπεδο εκτροφής,
- και κυρίως ποια θα είναι η τύχη των οροθετικών ζώων.
Όπως τονίζουν οι κτηνίατροι, οι αποφάσεις που μπορεί να οδηγήσουν στην απώλεια ζωικού κεφαλαίου πρέπει να στηρίζονται σε σαφή επιστημονικά και επιδημιολογικά δεδομένα.
Βαρύς ο απολογισμός της ευλογιάς
Η παρατεταμένη επιζωοτία έχει ήδη προκαλέσει τεράστιες απώλειες στην ελληνική αιγοπροβατοτροφία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην ενημέρωση για το νέο πρόγραμμα, από την έναρξη της επιζωοτίας έχουν καταγραφεί 2.254 εστίες, ενώ στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης έχουν θανατωθεί περίπου 493.000 ζώα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να κατατάσσει την ευλογιά προβάτων και αιγών μεταξύ των νοσημάτων για τα οποία εφαρμόζονται ειδικά μέτρα ελέγχου, ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κανόνες για χρήση εμβολιασμού ως εργαλείου πρόληψης ή ελέγχου.
Σκληρή αντίδραση από την Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων
Έντονα αντιδρά και η Γραμματεία της Πανελλαδικής Επιτροπής Μπλόκων (ΠΕΜ), η οποία καταγγέλλει ότι ενδεχόμενη θανάτωση κοπαδιών αποκλειστικά λόγω οροθετικών αποτελεσμάτων θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη καταστροφή στην ελληνική κτηνοτροφία.
Η ΠΕΜ χαρακτηρίζει «αιτία πολέμου» οποιαδήποτε απόφαση για θανάτωση κοπαδιών εξαιτίας του προγράμματος ορολογικού ελέγχου και ζητά:
- να μη θανατώνονται κοπάδια αποκλειστικά λόγω ανίχνευσης αντισωμάτων,
- να εφαρμοστούν ουσιαστικότερα μέτρα βιοασφάλειας,
- να υπάρξει πλήρης αποζημίωση των πληγέντων κτηνοτρόφων,
- να εφαρμοστεί πρόγραμμα ανασύστασης ζωικού κεφαλαίου με κρατική χρηματοδότηση,
- και να εξεταστεί η εφαρμογή εμβολιασμού.
Η ΠΕΜ επικαλείται, μεταξύ άλλων, πρακτικές άλλων κρατών. Ωστόσο, απαιτείται διάκριση μεταξύ διαφορετικών ασθενειών: τα επίσημα στοιχεία της ΕΕ για τη Ρουμανία το 2026 περιγράφουν πρόγραμμα επιτήρησης και ελέγχων για την ευλογιά αιγοπροβάτων και όχι πρόγραμμα εμβολιασμού, ενώ στην Κύπρο ο εκτεταμένος εμβολιασμός αιγοπροβάτων που έχει ανακοινωθεί επισήμως αφορά τον αφθώδη πυρετό.
