Κουρέτας: «Η Θεσσαλία μπορεί να γίνει το εργαστήριο του νέου ελληνικού αγροτικού μοντέλου»
Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική δεν μπορεί να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο όλες τις ευρωπαϊκές αγροτικές περιοχές. Για τη Θεσσαλία, όπου η κλιματική κρίση, η λειψυδρία, οι πλημμύρες, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η ανάγκη αναδιάρθρωσης της παραγωγής συναντώνται ταυτόχρονα, η επόμενη ημέρα απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της ενημερωτικής εκδήλωσης που διοργάνωσε η Περιφέρεια Θεσσαλίας στο JOIST Innovation Park στη Λάρισα, με αντικείμενο τη νέα ΚΑΠ 2028–2034 και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Θεσσαλία στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής.
Η συμμετοχή ήταν ιδιαίτερα μεγάλη, με την αίθουσα να κατακλύζεται από εκπροσώπους του αγροτικού κόσμου, της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και των πολιτικών φορέων. Η εκδήλωση δεν περιορίστηκε στην ενημέρωση, αλλά αποτέλεσε την αφετηρία μιας οργανωμένης περιφερειακής διαβούλευσης, με στόχο τη διαμόρφωση μιας τεκμηριωμένης πρότασης της Θεσσαλίας προς την ελληνική Πολιτεία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Θεσσαλία ως «δοκιμαστικό πεδίο» της νέας ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ανάγκη η Θεσσαλία να αποκτήσει διακριτό ρόλο στη νέα προγραμματική περίοδο και να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο εφαρμογής των νέων ευρωπαϊκών κατευθύνσεων.
Η περιοχή συγκεντρώνει ένα μοναδικό σύνολο προκλήσεων: από τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή έως την ενεργειακή κατανάλωση της γεωργίας, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και την ανάγκη σύνδεσης της παραγωγής με τη γνώση, τη μεταποίηση και τις αγορές.
Η Περιφέρεια θεωρεί ότι ακριβώς αυτή η πολυπλοκότητα μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα. Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη Θεσσαλία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο για τον μετασχηματισμό του ελληνικού πρωτογενούς τομέα.
Δημήτρης Κουρέτας: «Η ΚΑΠ δεν είναι απλώς μια οικονομική ενίσχυση»
Στην τοποθέτησή του ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης, επισημαίνοντας ότι η νέα ΚΑΠ καλείται πλέον να απαντήσει σε πολύ ευρύτερες προκλήσεις από την απλή οικονομική στήριξη του αγροτικού εισοδήματος.
Όπως ανέφερε, η κλιματική κρίση, η γήρανση της υπαίθρου, η ενεργειακή εξάρτηση, το εισόδημα των παραγωγών και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας αποτελούν πλέον αλληλένδετα ζητήματα.
«Η ΚΑΠ δεν είναι απλώς μια οικονομική ενίσχυση. Είναι ένα κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην κοινωνία και σε εκείνους που διαχειρίζονται έναν από τους πιο πολύτιμους κοινούς μας πόρους: τη γη», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Κουρέτας αναφέρθηκε στη σημαντική αλλαγή που προτείνεται για την περίοδο 2028–2034, με την αγροτική πολιτική να συνδέεται στενότερα με την πολιτική συνοχής και τα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης.
Όπως υπογράμμισε, αυτή η νέα αρχιτεκτονική μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για μια διαφορετική προσέγγιση στη Θεσσαλία.
«Το αγροτικό πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με μία ενίσχυση ανά στρέμμα», ανέφερε, εξηγώντας ότι απαιτείται ταυτόχρονη παρέμβαση σε νερό, ενέργεια, οδικές και ψηφιακές υποδομές, συμβουλευτική, κατάρτιση, ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, μεταποίηση και πρόσβαση στην αγορά.
Υδατικό ισοζύγιο, άρδευση και ενεργειακό κόστος στην πρώτη γραμμή
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ενός διακριτού περιφερειακού προγράμματος αγροτικής ανθεκτικότητας.
Σύμφωνα με την προσέγγιση της Περιφέρειας, ένα τέτοιο σχέδιο θα πρέπει να συνδέει τον σχεδιασμό της ΚΑΠ με την πολιτική για τα ύδατα, την ενέργεια και τη συνοχή.
Στο επίκεντρο θα μπορούσαν να βρεθούν το υδατικό ισοζύγιο ανά παραγωγική ζώνη, ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων, η μείωση του ενεργειακού κόστους, η προστασία και αναγέννηση του εδάφους, αλλά και η προσαρμογή των καλλιεργειών στις πραγματικές δυνατότητες των φυσικών πόρων.
«Η Θεσσαλία δεν πρέπει να αποτελέσει απλώς μία ακόμη αγροτική περιφέρεια, αλλά ένα ξεχωριστό μοντέλο στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034», τόνισε ο Περιφερειάρχης.
Και πρόσθεσε ότι αυτό δεν αποτελεί αίτημα εξαίρεσης, αλλά πρόταση αξιοποίησης της Θεσσαλίας ως πεδίου εφαρμογής της νέας ευρωπαϊκής προσέγγισης.
«Ο κάμπος προσφέρει την ασφάλεια και την ποιότητα τροφίμων και προϊόντων που στοχεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν καταφέρουμε εδώ να ενώσουμε παραγωγή, νερό, γνώση, αγορά και ανθεκτικότητα σε ένα ενιαίο σχέδιο, τότε η Θεσσαλία δεν θα είναι απλώς ένας τόπος που ανακάμπτει από κρίσεις. Θα μπορεί να γίνει το εργαστήριο του νέου ελληνικού αγροτικού μοντέλου», σημείωσε.
Οι επιστήμονες ανοίγουν τον διάλογο για τη νέα ΚΑΠ
Σημαντικές ήταν οι παρεμβάσεις των πανεπιστημιακών που συμμετείχαν στην εκδήλωση, αναδεικνύοντας διαφορετικές πλευρές της επόμενης ημέρας για την ευρωπαϊκή και ελληνική γεωργία.
Ο καθηγητής του Swedish University of Agricultural Sciences Κώστας Καραντινίνης χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενεργού συμμετοχής των περιφερειακών φορέων στον σχεδιασμό της επόμενης ΚΑΠ.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή της ΚΑΠ και στη σταδιακή μετατόπιση του επίκεντρου από την καθαρά εισοδηματική στήριξη προς μια ευρύτερη λογική περιφερειακής ανάπτυξης.
«Πλέον η ΚΑΠ είναι περιφερειακή ανάπτυξη», τόνισε, επισημαίνοντας ότι κάθε περιοχή και κάθε χώρα θα πρέπει να διαπραγματευτεί με αποτελεσματικότητα για τους πόρους και τα εργαλεία που χρειάζεται.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει περιθώρια να βγει κερδισμένη από τη νέα ΚΑΠ. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η προηγούμενη δεκαετία χαρακτηρίστηκε από αύξηση της παραγωγής, ενώ άλλοι κρίσιμοι δείκτες, όπως η τεχνολογία και η κερδοφορία, κινήθηκαν σε αντίθετη κατεύθυνση.
Κ. Μάττας: Η αγροτική πολιτική αφορά ολόκληρη την κοινωνία
Ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Μάττας υπογράμμισε ότι η διαβούλευση για τη νέα ΚΑΠ δεν αφορά αποκλειστικά τους αγρότες και τον πρωτογενή τομέα.
Αφορά, όπως σημείωσε, ολόκληρη την κοινωνία της Θεσσαλίας, καθώς η οικονομική και κοινωνική της λειτουργία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την αγροτική παραγωγή.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της υγείας και της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων, ενώ έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού και ουσιαστικής στήριξης των νέων ανθρώπων που επιλέγουν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον πρωτογενή τομέα.
Ι. Δούκας: Χωρίς γνώση και συνεργασία δεν υπάρχει προστιθέμενη αξία
Ο επίκουρος καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας και Πολιτικής του ΕΚΠΑ Ιωάννης Δούκας χαρακτήρισε τη νέα ΚΑΠ «άσκηση συμπερίληψης για την Ευρωπαϊκή Ένωση», σε ένα περιβάλλον αλλεπάλληλων και αλληλένδετων κρίσεων.
Κλιματική αλλαγή, ενεργειακή κρίση, οικονομικές πιέσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και την ύπαιθρο, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια περισσότερο ολοκληρωμένη προσέγγιση.
Ο κ. Δούκας στάθηκε ιδιαίτερα στη συνεργασία και στη σημασία της εκπαίδευσης, της γνώσης και της κατάρτισης.
Όπως ανέφερε, σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου το 75% της αγροτικής γνώσης βασίζεται στην εμπειρία που αποκτάται στο χωράφι, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου στο 92–93%.
Τα στοιχεία αυτά, όπως εξήγησε, καθιστούν ακόμη πιο σημαντική τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας και της γεωργικής συμβουλευτικής με την καθημερινότητα του παραγωγού και τις πραγματικές ανάγκες της αγροτικής εκμετάλλευσης.
Η Πολιτεία ακούει την πρόταση της Θεσσαλίας
Από την πλευρά της Πολιτείας, ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ Αντώνης Φιλιππής χαιρέτισε την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας και τη διαδικασία διαβούλευσης.
Όπως ανέφερε, η Πολιτεία αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη προσοχή την πρόταση για ένα διακριτό περιφερειακό κεφάλαιο για τη Θεσσαλία, αναγνωρίζοντας ότι η περιοχή αντιμετωπίζει ένα σύνολο προκλήσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να διερευνηθεί με ποιον αποτελεσματικότερο τρόπο οι ανάγκες της Θεσσαλίας μπορούν να ενσωματωθούν στο εθνικό σχέδιο.
Αυτό μπορεί να γίνει, όπως σημείωσε, είτε μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων είτε μέσω συνδυασμού των εργαλείων της ΚΑΠ με άλλες εθνικές και περιφερειακές πολιτικές.
«Οι πραγματικές ανάγκες της Θεσσαλίας όχι μόνο θα πρέπει να αποτυπωθούν, αλλά να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
Από τον διάλογο στην τελική πρόταση
Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε οργανωμένη διαβούλευση σε δύο θεματικά στρογγυλά τραπέζια, αφιερωμένα στη φυτική και τη ζωική παραγωγή.
Στόχος της διαδικασίας είναι να καταγραφούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι ανάγκες των παραγωγών και των φορέων και να μετατραπούν σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής.
Την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Χρήστος Αθανασιάδης.
Την έναρξη έκανε με σύντομο χαιρετισμό ο Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Δημήτρης Τσέτσιλας, ενώ χαιρετισμούς απηύθυναν ο δήμαρχος Λαρισαίων Θανάσης Μαμάκος, οι βουλευτές Χρήστος Μπουκώρος, Λίτσα Λιακούλη, Γιάννης Καρυπίδης και Κομνηνός Βελβερούδης, ο πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Βασίλης Κόκκαλης, καθώς και εκπρόσωποι πολιτικών κομμάτων και φορέων.
Ανοιχτή η ηλεκτρονική διαβούλευση έως τις 15 Σεπτεμβρίου
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε με την εκδήλωση.
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας καλεί τους ανθρώπους της παραγωγής, τους επαγγελματικούς φορείς και όλους τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν στο Γενικό Ηλεκτρονικό Ερωτηματολόγιο Διαβούλευσης για τη νέα ΚΑΠ 2028–2034.
Το ερωτηματολόγιο θα παραμείνει ανοιχτό έως τις 15 Σεπτεμβρίου και αποτελεί ένα ακόμη εργαλείο για τη συγκέντρωση τεκμηριωμένων προτάσεων από τη βάση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Η διαδικασία έχει καταρτιστεί από το Εργαστήριο Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας στην Κοινωνία του ΕΚΠΑ, με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Στάθη Αραποστάθη.
Η συμμετοχή των παραγωγών και των φορέων θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι απαντήσεις θα συμβάλουν στη διαμόρφωση της τελικής πρότασης της Θεσσαλίας.
Η επόμενη μεγάλη μάχη για τη Θεσσαλία δεν αφορά μόνο το ύψος των ενισχύσεων. Αφορά το ίδιο το παραγωγικό της μοντέλο. Το στοίχημα είναι αν η νέα ΚΑΠ μπορεί να μετατραπεί από μηχανισμό χρηματοδότησης σε εργαλείο πραγματικού μετασχηματισμού της θεσσαλικής γεωργίας.
Και η Θεσσαλία επιχειρεί να μην περιμένει τις αποφάσεις. Επιχειρεί να συμμετάσχει στη διαμόρφωσή τους.
