Η ΑΑΔΕ, με την εγκύκλιο Ε.2038/2026, έρχεται να λύσει αρκετές από τις απορίες που είχαν δημιουργηθεί γύρω από την ψηφιακή διακίνηση αποθεμάτων και τη διαβίβαση των παραστατικών στην πλατφόρμα myDATA.
Οι νέες οδηγίες αφορούν κυρίως τους αγρότες, τους συνεταιρισμούς, τους εμπόρους, τα ελαιοτριβεία αλλά και τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στις λαϊκές και γενικότερα στις υπαίθριες αγορές.
Πρόκειται για μία εγκύκλιο με ιδιαίτερη πρακτική σημασία, καθώς διευκρινίζει περιπτώσεις που μέχρι σήμερα δημιουργούσαν αβεβαιότητα στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων.
Τι ισχύει σήμερα για την ψηφιακή διακίνηση
Η πρώτη φάση της ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης αποθεμάτων εφαρμόζεται υποχρεωτικά από 1 Δεκεμβρίου 2025 και αφορά:
- την έκδοση του παραστατικού διακίνησης,
- τη διαβίβασή του στο myDATA.
Η δεύτερη φάση, που αφορά:
- φόρτωση,
- μεταφόρτωση,
- παραλαβή,
- πλήρη ιχνηλασιμότητα της διακίνησης,
γίνεται υποχρεωτική από τις 12 Οκτωβρίου 2026.
Μέχρι τότε οι σχετικές διαδικασίες μπορούν να διαβιβάζονται προαιρετικά.
Η σημαντικότερη αλλαγή: Αντίστροφη Διακίνηση
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της εγκυκλίου είναι η δυνατότητα έκδοσης του παραστατικού από τον αντισυμβαλλόμενο.
Συγκεκριμένα, όταν ένας αγρότης του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ παραδίδει προϊόντα:
- σε έμπορο,
- σε συνεταιρισμό,
- σε ελαιοτριβείο,
το ψηφιακό παραστατικό μπορεί να εκδοθεί από τον παραλήπτη πριν ακόμη ξεκινήσει η μεταφορά.
Στο παραστατικό αναγράφεται η ένδειξη:
«Αντίστροφη Διακίνηση».
Το σημαντικό είναι ότι αυτό ισχύει ακόμη και όταν:
- ο αγρότης χρησιμοποιεί το δικό του φορτηγό,
- η μεταφορά πραγματοποιείται αποκλειστικά με δικά του μέσα.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα μειώνει σημαντικά τη γραφειοκρατία για τον παραγωγό, αφού πολλές επιχειρήσεις που διαθέτουν ήδη λογιστικά συστήματα μπορούν να αναλαμβάνουν ολόκληρη τη διαδικασία.
Δεν απαιτείται πάντα ψηφιακό δελτίο αποστολής
Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν απαιτείται η έκδοση ψηφιακού παραστατικού.
Η σημαντικότερη αφορά τη μεταφορά προϊόντων:
- από χωράφι σε χωράφι,
- από χωράφι σε αποθήκη,
- μεταξύ αποθηκευτικών χώρων,
- μεταξύ εγκαταστάσεων του ίδιου παραγωγού.
Η εξαίρεση ισχύει όταν η απόσταση δεν υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η εξαίρεση εφαρμόζεται ακόμη και αν οι συγκεκριμένοι χώροι δεν έχουν δηλωθεί ως εγκαταστάσεις στο φορολογικό μητρώο.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική διευκόλυνση για τους παραγωγούς που διαθέτουν διάσπαρτες καλλιέργειες.
Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει σύνδεση στο Internet
Η ψηφιακή διαδικασία δεν σταματά σε περίπτωση:
- διακοπής ρεύματος,
- βλάβης Internet,
- απώλειας διασύνδεσης.
Το παραστατικό εκδίδεται κανονικά με ειδική ένδειξη ότι υπήρξε απώλεια σύνδεσης και διαβιβάζεται στο myDATA μόλις αποκατασταθεί η επικοινωνία.
Αν η έκδοση πραγματοποιείται εκτός εγκατάστασης και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η εφαρμογή myDATAapp, επιτρέπεται η χειρόγραφη έκδοση.
Στη συνέχεια το παραστατικό διαβιβάζεται μέσω:
- myDATAapp ή
- timologio.
Έτσι αποφεύγεται η καθυστέρηση της μεταφοράς των προϊόντων.
Τι αλλάζει για τις λαϊκές αγορές
Η εγκύκλιος αφιερώνει μεγάλο μέρος στις λαϊκές αγορές, καθώς αποτελούσαν μία από τις πιο σύνθετες περιπτώσεις εφαρμογής.
Για κάθε διακίνηση προς λαϊκή αγορά απαιτείται:
Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής.
Ωστόσο, μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026 επιτρέπεται να εκδίδεται χειρόγραφα.
Η υποχρεωτική ψηφιακή έκδοση ξεκινά στις:
12 Οκτωβρίου 2026.
Η επιστροφή των αδιάθετων προϊόντων
Ένα ακόμη πρακτικό ζήτημα που λύνεται αφορά την επιστροφή των προϊόντων που δεν πωλήθηκαν.
Η διαδικασία είναι πλέον ξεκάθαρη.
Η επιστροφή πραγματοποιείται:
- με το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής,
- χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ενημέρωσή του για τις ποσότητες που πουλήθηκαν.
Όταν ο παραγωγός επιστρέψει στις εγκαταστάσεις του, εκδίδεται:
Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Με αυτόν τον τρόπο ενημερώνεται το διαθέσιμο απόθεμα.
Συμμετοχή σε περισσότερες από μία λαϊκές
Πολλοί παραγωγοί συμμετέχουν την ίδια ημέρα σε δύο ή περισσότερες λαϊκές αγορές.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι δεν απαιτείται νέο παραστατικό για κάθε μετακίνηση.
Αρκεί το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής να αναφέρει εξαρχής όλες τις λαϊκές αγορές στις οποίες πρόκειται να μεταβεί ο παραγωγός.
Έτσι αποφεύγονται πολλαπλές εκδόσεις παραστατικών μέσα στην ίδια ημέρα.
Τι ισχύει για τους επαγγελματίες πωλητές
Οι επαγγελματίες πωλητές αγροτικών προϊόντων μπορούν να πραγματοποιούν διακίνηση και επιστροφή προϊόντων για περισσότερες υπαίθριες αγορές χρησιμοποιώντας το ψηφιακό παραστατικό αγοράς του προμηθευτή ή του χονδρεμπόρου.
Προϋπόθεση είναι να αναγράφονται:
- οι αγορές,
- οι ημερομηνίες συμμετοχής.
Οι πωλητές βιομηχανικών και βιοτεχνικών ειδών
Η εγκύκλιος προβλέπει εξαίρεση και για όσους διαθέτουν παράλληλα φυσικό κατάστημα.
Δεν απαιτείται έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης όταν:
- τα εμπορεύματα προέρχονται από το κατάστημα,
- τα τιμολόγια αγοράς εκδίδονται χωριστά για τα προϊόντα που προορίζονται για τις υπαίθριες αγορές.
Τι ισχύει για τους αγρότες ειδικού καθεστώτος
Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ εξακολουθούν να εξαιρούνται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής.
Όταν μεταφέρουν προϊόντα:
- δεν εκδίδουν οι ίδιοι ψηφιακό παραστατικό,
- ο παραλήπτης εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Εάν όμως η παράδοση γίνεται στις εγκαταστάσεις του αγρότη, τότε ο έμπορος ή ο συνεταιρισμός εκδίδει ψηφιακό Δελτίο Αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».
Παράταση για τους ελαιοπαραγωγούς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παράταση που δίνεται στους ελαιοπαραγωγούς του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ με κύκλο εργασιών έως 200.000 ευρώ (φορολογικό έτος 2022).
Μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 2026 δεν υποχρεούνται να εκδίδουν ψηφιακό δελτίο αποστολής για τη μεταφορά του ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο.
Βασική προϋπόθεση είναι το ελαιοτριβείο να εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Το myDATAapp γίνεται βασικό εργαλείο
Η ΑΑΔΕ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση της εφαρμογής myDATAapp, η οποία επιτρέπει:
- έκδοση ψηφιακών δελτίων αποστολής,
- λειτουργία μέσω κινητού τηλεφώνου,
- υποστήριξη των διαδικασιών της Β’ Φάσης,
- πλήρη ψηφιακή ιχνηλασιμότητα των μεταφορών.
Η εφαρμογή αναμένεται να αποτελέσει το βασικό εργαλείο των μικρών επιχειρήσεων και των αγροτών που πραγματοποιούν διακινήσεις εκτός της έδρας τους.
Συμπέρασμα
Η εγκύκλιος Ε.2038/2026 δεν εισάγει τόσο νέες υποχρεώσεις όσο παρέχει τις αναγκαίες διευκρινίσεις για την ορθή εφαρμογή της ψηφιακής διακίνησης αποθεμάτων.
Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούν:
- τη δυνατότητα έκδοσης παραστατικού από τον αντισυμβαλλόμενο με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση»,
- την εξαίρεση των μεταφορών έως 10 χιλιομέτρων μεταξύ εγκαταστάσεων του ίδιου παραγωγού,
- τη μεταβατική περίοδο για τις λαϊκές αγορές έως τις 11 Οκτωβρίου 2026,
- τη σαφή διαδικασία επιστροφής των αδιάθετων προϊόντων,
- τις ειδικές προβλέψεις για αγρότες ειδικού καθεστώτος, ελαιοπαραγωγούς και επαγγελματίες πωλητές.
Οι διευκρινίσεις αυτές συμβάλλουν στη μείωση της αβεβαιότητας και διευκολύνουν την προσαρμογή των επιχειρήσεων στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα του myDATA, ενώ παράλληλα περιορίζουν τον κίνδυνο λαθών και φορολογικών παραβάσεων κατά τη διακίνηση των αποθεμάτων.
