Στην ανακοίνωση του νέου Εθνικού Διαστημικού Προγράμματος, με την ονομασία «HELLAS-SPACE 2.0» και συνολικό προϋπολογισμό ύψους περίπου 350 εκατ. ευρώ, προχώρησε στα τέλη Ιουνίου (29/6) ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Greece in Orbit – Η Ελλάδα σε Τροχιά», παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Το τετραετές πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και θα υλοποιηθεί μέσα από τη συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), αποτελώντας τη συνέχεια του πρώτου προγράμματος μικροδορυφόρων (ύψους 200 εκατ. ευρώ).
Σύμφωνα με τον επίσημο σχεδιασμό, οι εφαρμογές των νέων διαστημικών υποδομών εστιάζουν σε καίριους τομείς της εθνικής οικονομίας, της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της πολιτικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης ρητά της Γεωργίας Ακριβείας. Καθώς το πρόγραμμα εισέρχεται σε φάση υλοποίησης, το ενδιαφέρον στρέφεται στο πώς ακριβώς μεταφράζεται αυτή η δορυφορική υποδομή στην πράξη και ποια είναι η φυσική συνέπεια της λήψης των διαστημικών δεδομένων όταν φτάνουν στο χωράφι και την αγροτική παραγωγή.
1. Η Γεωργία Ακριβείας και η φυσική συνέπεια της τηλεπισκόπησης στο έδαφος
Η ένταξη της Γεωργίας Ακριβείας στις βασικές προτεραιότητες του «HELLAS-SPACE 2.0» βασίζεται στη συλλογή πολυφασματικών και θερμικών δεδομένων από τους δορυφόρους Παρατήρησης της Γης. Η φυσική συνέπεια της επεξεργασίας αυτών των δεδομένων στον αγροτικό τομέα μεταφράζεται σε τρεις συγκεκριμένες λειτουργίες:
- Στοχευμένη άρδευση και διαχείριση υδάτων: Η δορυφορική τηλεπισκόπηση καταγράφει τα επιφανειακά επίπεδα της εδαφικής υγρασίας και τη θερμοκρασία των εδαφών. Πρακτικό αποτέλεσμα αυτής της μέτρησης είναι ότι οι παραγωγοί και οι ΤΟΕΒ μπορούν να εντοπίζουν με ακρίβεια τα αγροτεμάχια που αντιμετωπίζουν υδατικό έλλειμμα. Η άρδευση εφαρμόζεται στοχευμένα μόνο στα σημεία που απαιτείται, αποτρέποντας τη σπατάλη υδάτινων πόρων και την άσκοπη κατανάλωση ενέργειας.
- Πρόληψη φυτοπαθολογικού στρες: Μέσω της καταγραφής της ανακλώμενης ηλιακής ακτινοβολίας από το φύλλωμα των καλλιεργειών (δείκτες βλάστησης), αποτυπώνεται ο ρυθμός φωτοσύνθεσης των φυτών. Η φυσική συνέπεια αυτού του ελέγχου είναι η πρώιμη διάγνωση ασθενειών, τροφοπενιών ή μυκητολογικών προσβολών, αρκετές ημέρες πριν τα συμπτώματα γίνουν ορατά με το γυμνό μάτι. Έτσι, ο γεωργός μπορεί να παρέμβει με στοχευμένη λίπανση ή φυτοπροστασία αποκλειστικά στην εστία του προβλήματος, μειώνοντας το κόστος των γεωργικών εισροών.
- Προστασία αγροτικής γης από φυσικούς κινδύνους: Η παρακολούθηση του περιβάλλοντος και η πολιτική προστασία επιτρέπουν τον έγκαιρο εντοπισμό θερμικών εστιών και πυρκαγιών σε αγροτοδασικές περιουσίες, καθώς και την άμεση χαρτογράφηση πλημμυρισμένων εκτάσεων μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα, διευκολύνοντας την αντικειμενική καταγραφή και εκτίμηση των ζημιών.
2. Ο οδικός χάρτης έως το 2035 και η ερευνητική διάσταση
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Μανώλης Ράμμος, παρουσίασε την πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα, η οποία θέτει τις προτεραιότητες της χώρας έως το 2035. Όπως επισημάνθηκε, η στρατηγική αυτή αποτελεί έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη με σαφείς στόχους, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς παρακολούθησης της προόδου, ο οποίος διαμορφώθηκε σε συνεργασία με την ακαδημαϊκή κοινότητα, την εγχώρια βιομηχανία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Το πραγματικό και ουσιαστικό όφελος για τον πρωτογενή τομέα θα εξαρτηθεί άμεσα από τους μηχανισμούς μεταφοράς αυτής της τεχνογνωσίας. Η επιτυχία του εγχειρήματος στο πεδίο κρίνεται από το κατά πόσο τα δεδομένα που θα συλλέγονται από το διάστημα θα είναι άμεσα, κατανοητά και εύκολα αξιοποιήσιμα από τα πανεπιστήμια, τους γεωπόνους και τους ίδιους τους αγρότες.
3. Η ελληνική αποστολή στο Διάστημα
Το πρόγραμμα συμπληρώνεται από την ενίσχυση του ερευνητικού δυναμικού της χώρας. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, πραγματοποιήθηκε συζήτηση του Πρωθυπουργού με τον πρώτο Έλληνα υποψήφιο αστροναύτη και συνεργάτη ερευνητή του ΕΛΚΕΔ, Ανδριανό Γολέμη, όπου ανακοινώθηκε ότι ο Έλληνας επιστήμονας αναμένεται να ταξιδέψει στο Διάστημα μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Στόχος της αποστολής είναι η πραγματοποίηση επιστημονικών πειραμάτων, τα αποτελέσματα των οποίων θα τεθούν στη διάθεση της ελληνικής επιστημονικής και ερευνητικής κοινότητας.
