Το ΟΣΔΕ παραμένει κλειστό και η ανησυχία μεγαλώνει
Βρισκόμαστε ήδη στα τέλη Ιουλίου και το σύστημα του ΟΣΔΕ εξακολουθεί να παραμένει κλειστό, τόσο για την υποβολή των νέων δηλώσεων του 2026 όσο και για τις απαραίτητες διορθώσεις προηγούμενων αιτήσεων. Η καθυστέρηση αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα διαδικαστικό πρόβλημα. Δημιουργεί έντονη ανησυχία σε παραγωγούς, γεωπόνους και Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων (ΚΥΔ), καθώς συμπαρασύρει ολόκληρο το χρονοδιάγραμμα της νέας ΚΑΠ.
Εφόσον οι δηλώσεις δεν ξεκινήσουν άμεσα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα μετατεθούν χρονικά και οι διοικητικοί έλεγχοι, γεγονός που σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των πληρωμών του 2026 κινδυνεύει να μεταφερθεί στο επόμενο έτος. Παράλληλα, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, ούτε το ΟΣΔΕ του 2027 φαίνεται πως θα καταφέρει να ευθυγραμμιστεί ημερολογιακά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, στόχος που είχε τεθεί από το ΥΠΑΑΤ και την ΑΑΔΕ.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, φορείς της Κρήτης – Παγκρήτιος Σύλλογος Μελετητών Γεωπόνων και Μελετητών Τεχνολόγων Γεωπόνων, απέστειλαν εκτενή επιστολή προς τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για το νέο νομοθετικό πλαίσιο που αφορά τη λειτουργία του ΟΣΔΕ και τη μετάβαση των αρμοδιοτήτων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.
Η τροπολογία που άνοιξε νέο κύκλο αντιδράσεων
Αφορμή για την επιστολή αποτέλεσε το νέο άρθρο 63Α, το οποίο προστέθηκε στον Ν. 5264/2025 και ρυθμίζει ζητήματα που σχετίζονται με την υποβολή των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (ΕΑΕ), τα ΚΥΔ και τις νέες αρμοδιότητες της ΑΑΔΕ.
Οι εκπρόσωποι των ΚΥΔ υποστηρίζουν ότι αρκετές από τις νέες διατάξεις όχι μόνο δεν λύνουν τα προβλήματα, αλλά δημιουργούν επιπλέον εμπόδια στην ομαλή λειτουργία του συστήματος.
«Παραβιάζονται τα επαγγελματικά δικαιώματα των γεωπόνων»
Ένα από τα βασικότερα σημεία της επιστολής αφορά τη δυνατότητα που δίνεται πλέον και σε λογιστές ή άλλες επαγγελματικές κατηγορίες να διαχειρίζονται έναντι αμοιβής τις δηλώσεις ΟΣΔΕ.
Οι συντάκτες της επιστολής επικαλούνται το ΠΔ 344/2000, σύμφωνα με το οποίο η υποβολή δηλώσεων ΟΣΔΕ αποτελεί αντικείμενο που απαιτεί υποχρεωτικά την απασχόληση γεωπόνου ή άλλου γεωτεχνικού.
Όπως αναφέρουν, η νέα διάταξη οδηγεί σε ευθεία σύγκρουση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και παραβιάζει κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα των γεωπόνων.
Το νέο ασυμβίβαστο βγάζει εκτός τα περισσότερα ΚΥΔ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η διάταξη που απαγορεύει τη συνεργασία με φορείς οι οποίοι διαθέτουν οποιοδήποτε οικονομικό ή επαγγελματικό συμφέρον που θα μπορούσε να επηρεάσει την αμεροληψία τους.
Σύμφωνα με τους φορείς της Κρήτης, η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι πρακτικά ανεφάρμοστη.
Τα περισσότερα ΚΥΔ σήμερα λειτουργούν παράλληλα:
- ως γεωπονικά μελετητικά γραφεία,
- παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες,
- υποστηρίζουν επενδυτικά προγράμματα,
- ασχολούνται με οικολογικά σχήματα,
- συντάσσουν μελέτες,
- εξυπηρετούν αγροτικούς συνεταιρισμούς,
- συμμετέχουν σε διαδικασίες αδειοδοτήσεων.
Εάν εφαρμοστεί αυστηρά η διάταξη, όπως υποστηρίζουν, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των υφιστάμενων ΚΥΔ δεν θα μπορεί πλέον να αναλάβει δηλώσεις ΟΣΔΕ.
Αυτό σημαίνει ότι ιδιαίτερα στην ελληνική περιφέρεια θα δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα εξυπηρέτησης των παραγωγών, καθώς πολλά μικρά γραφεία δεν θα μπορούν να επιβιώσουν έχοντας αποκλειστικά αντικείμενο το ΟΣΔΕ.
Το ΟΣΔΕ δεν είναι ελεγκτικός μηχανισμός αλλά συμβουλευτική υπηρεσία
Στην επιστολή τονίζεται ότι η διαδικασία υποβολής της ΕΑΕ δεν περιορίζεται στην απλή καταχώριση στοιχείων.
Αντίθετα, περιλαμβάνει καθημερινά:
- ενημέρωση για τους κανόνες της νέας ΚΑΠ,
- επιλογή οικολογικών σχημάτων,
- συμβουλές για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις,
- έλεγχο επιλεξιμότητας,
- διόρθωση λαθών,
- υποβολή ενστάσεων,
- καθοδήγηση για υποχρεώσεις των παραγωγών.
Για τον λόγο αυτό, οι συντάκτες υποστηρίζουν ότι η υποβολή ΟΣΔΕ αποτελεί καθαρά συμβουλευτική υπηρεσία και όχι ελεγκτική διαδικασία.
Οι νέες υποχρεώσεις δημιουργούν νομικούς κινδύνους
Ένα ακόμη σημείο έντονης κριτικής αφορά την υποχρέωση των ΚΥΔ να ελέγχουν όχι μόνο την πληρότητα αλλά και την ορθότητα των στοιχείων που προσκομίζουν οι παραγωγοί.
Οι φορείς επισημαίνουν ότι σήμερα τα στοιχεία των αγροτεμαχίων βρίσκονται καταχωρισμένα σε τέσσερις διαφορετικές βάσεις δεδομένων:
- Κτηματολόγιο,
- Ε9,
- ΟΣΔΕ,
- Ελαιοκομικό και Αμπελουργικό Μητρώο.
Στην πράξη, οι πληροφορίες μεταξύ αυτών των συστημάτων συχνά διαφέρουν.
Έτσι, ακόμη και όταν ο παραγωγός προσκομίζει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, είναι πιθανό να προκύπτουν αποκλίσεις χωρίς ευθύνη του ίδιου ή του φορέα που υποβάλλει τη δήλωση.
Πρόστιμα έως 20.000 ευρώ ακόμη και για ανθρώπινα λάθη
Ιδιαίτερα αυστηρή χαρακτηρίζεται και η πρόβλεψη για τα διοικητικά πρόστιμα.
Η επιστολή αναφέρει ότι προβλέπονται κυρώσεις από 5.000 έως 20.000 ευρώ, ακόμη και για λάθη που μπορεί να οφείλονται σε απλή πληκτρολόγηση ή σε εσφαλμένη μεταφορά στοιχείων.
Παράλληλα προβλέπεται ακόμη και αποκλεισμός έως δύο ετών από τη δυνατότητα υποβολής δηλώσεων.
Οι εκπρόσωποι των ΚΥΔ κάνουν λόγο για δυσανάλογες κυρώσεις, οι οποίες δεν συμβαδίζουν με τη φύση της υπηρεσίας που παρέχουν.
Ζητούν να αλλάξει και το βάρος της απόδειξης
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί και η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία ο ελεγχόμενος καλείται να αποδείξει ότι δεν έφερε υπαιτιότητα.
Οι συντάκτες θεωρούν ότι αυτό αντιστρέφει βασικές αρχές του κράτους δικαίου, καθώς, όπως υποστηρίζουν, το βάρος της απόδειξης θα πρέπει να ανήκει στον ελεγκτικό μηχανισμό και όχι στον πολίτη ή στον επαγγελματία.
Προβληματισμός για τη λύση των συμβάσεων με τα ΚΥΔ
Με τη νέα ρύθμιση λύνονται αυτοδικαίως οι συμβάσεις διασφάλισης ποιότητας μεταξύ ΟΠΕΚΕΠΕ και ΚΥΔ.
Οι φορείς εκφράζουν φόβους ότι μαζί με τις συμβάσεις καταργούνται και υποχρεώσεις της διοίκησης, όπως:
- η συνεχής ενημέρωση,
- η τεχνική υποστήριξη,
- η εκπαίδευση των χρηστών,
- η λειτουργία εξειδικευμένων καναλιών επικοινωνίας.
Υποστηρίζουν ότι η έλλειψη αυτής της υποστήριξης ήταν ήδη εμφανής τον τελευταίο χρόνο και συνέβαλε στα σημερινά προβλήματα.
«Το 97% των δηλώσεων γίνεται μέσω των ΚΥΔ»
Στο πιο ηχηρό σημείο της επιστολής, οι φορείς υπενθυμίζουν ότι σχεδόν το 97% των δηλώσεων ΟΣΔΕ υποβάλλεται σήμερα μέσω των ΚΥΔ.
Όπως επισημαίνουν, εάν εφαρμοστεί το νέο πλαίσιο χωρίς αλλαγές:
- μεγάλο μέρος των ΚΥΔ δεν θα μπορεί να λειτουργήσει,
- οι παραγωγοί δεν θα γνωρίζουν πώς θα υποβάλουν τις δηλώσεις τους,
- η ΑΑΔΕ θα πρέπει να ενημερώσει άμεσα τους αγρότες για τον νέο τρόπο λειτουργίας,
- θα αυξηθεί σημαντικά το κόστος υποβολής,
- υπάρχει σοβαρός κίνδυνος καθυστέρησης πληρωμών και επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων στη χώρα.
Το βασικό μήνυμα των φορέων
Οι εκπρόσωποι των ΚΥΔ της Κρήτης καταλήγουν ότι δεν αρνούνται τη μετάβαση σε ένα πιο σύγχρονο σύστημα, ζητούν όμως να προηγηθεί ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκής ενημέρωση και πραγματική διαβούλευση με τους ανθρώπους που διαχειρίζονται καθημερινά τις δηλώσεις των παραγωγών.
Προειδοποιούν ότι, εάν οι νέες διατάξεις εφαρμοστούν χωρίς διορθώσεις και ενώ το ΟΣΔΕ παραμένει ακόμη κλειστό, η διαδικασία των δηλώσεων του 2026 κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στις ενισχύσεις των παραγωγών όσο και στη συνολική λειτουργία του αγροτικού συστήματος.
