Μια ιστορική απόφαση που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αναγράφονται τα αλλεργιογόνα στις συσκευασίες των τροφίμων έλαβε η Επιτροπή Codex Alimentarius (ο κοινός φορέας του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ – FAO και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας – Π.Ο.Υ.).
Κατά την 49η Σύνοδό της στη Γενεύη, η Επιτροπή υιοθέτησε νέες, διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για την Προληπτική Επισήμανση Αλλεργιογόνων (PAL) — τη γνωστή σε όλους μας φράση στις ετικέτες: «Μπορεί να περιέχει ίχνη από…» (π.χ. ξηρούς καρπούς, γάλα, γλουτένη, σησάμι).
Στόχος της νέας οδηγίας είναι να μπει οριστικό τέλος στην αυθαίρετη και αλόγιστη χρήση αυτών των προειδοποιήσεων από τις βιομηχανίες τροφίμων και να θεσπιστεί ένα ενιαίο, επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο σε παγκόσμιο επίπεδο.
📌 Διαβάστε επίσης: ΟΗΕ / ΠΟΥ: Οι νέοι παγκόσμιοι κανόνες για την ασφάλεια τροφίμων – Τι αλλάζει σε ελέγχους και εξαγωγές
Το πρόβλημα: Η «ασπίδα προστασίας» που έγινε παγίδα
Εκτιμάται ότι οι τροφικές αλλεργίες επηρεάζουν το 4,3% του παγκόσμιου πληθυσμού, με τις αντιδράσεις να κυμαίνονται από ήπια συμπτώματα έως θανατηφόρο αναφυλαξία. Μέχρι σήμερα, επειδή το νομοθετικό πλαίσιο διέφερε από χώρα σε χώρα, πολλές εταιρείες τροφίμων χρησιμοποιούσαν την ένδειξη «μπορεί να περιέχει ίχνη…» απλώς ως νομική κάλυψη, ακόμη κι όταν ο κίνδυνος ήταν σχεδόν μηδενικός.
Αυτό το «χάος» δημιούργησε δύο σοβαρά προβλήματα για τους καταναλωτές:
- Πολλοί αλλεργικοί αποκλείουν αναίτια από τη διατροφή τους απολύτως ασφαλή προϊόντα.
- Άλλοι, βλέποντας την προειδοποίηση παντού, χάνουν την εμπιστοσύνη τους στις ετικέτες, τις αγνοούν και θέτουν τη ζωή τους σε άμεσο κίνδυνο.
Τι αλλάζει για τις ελληνικές επιχειρήσεις μεταποίησης και τυποποίησης
Για την ελληνική βιομηχανία τροφίμων, τους συνεταιρισμούς και τις μικρομεσαίες μονάδες που τυποποιούν και εξάγουν αγροτικά προϊόντα (από σνακ και αρτοσκευάσματα, μέχρι γαλακτοκομικά, τυποποιημένα βότανα και ελαιόλαδο), η νέα οδηγία του Codex Alimentarius χτυπάει το καμπανάκι του εκσυγχρονισμού.
Πλέον, η ένδειξη «Μπορεί να περιέχει ίχνη από…» δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο των Καλών Βιομηχανικών Πρακτικών (GMP) ή για να καλύψει πλημμελείς διαδικασίες καθαρισμού των μηχανημάτων.
Οι 4 βασικές αρχές των νέων κανόνων:
- Τέλος στην αυθαιρεσία: Η προληπτική επισήμανση επιτρέπεται μόνο αφού η επιχείρηση έχει εφαρμόσει αυστηρά μέτρα διαχείρισης αλλεργιογόνων και παρ’ όλα αυτά παραμένει αναπόφευκτος κίνδυνος επιμόλυνσης.
- Επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου: Οι εταιρείες υποχρεούνται πλέον να διενεργούν επιστημονική μελέτη (Risk Assessment) που να αποδεικνύει ότι υπάρχει πραγματικός, υπολειμματικός κίνδυνος ακούσιας μεταφοράς αλλεργιογόνου (π.χ. μέσω κοινής γραμμής παραγωγής, αποθήκευσης ή μεταφοράς).
- Διευκόλυνση των εξαγωγών: Αν και τα πρότυπα του Codex είναι εθελοντικά, αποτελούν το διεθνές σημείο αναφοράς για την εθνική νομοθεσία και το παγκόσμιο εμπόριο. Η εναρμόνιση των ελληνικών επιχειρήσεων με αυτούς τους κανόνες αποτελεί «διαβατήριο» για τις αγορές του εξωτερικού.
- Προστασία του καταναλωτή: Δημιουργείται ένα κοινό, παγκόσμιο πλαίσιο εμπιστοσύνης, όπου η ετικέτα θα λέει πάντα την αλήθεια και θα προειδοποιεί μόνο όταν υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος.
Πηγή: Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) / Codex Alimentarius Commission – 49η Σύνοδος
