Παρέμβαση στη Βουλή για το άρθρο 69 – Ζητά σαφείς κανόνες για ΚΥΔ και διοικήσεις, διάκριση αμέλειας και δόλου και ενιαίο πλαίσιο ελέγχων
Παρατηρήσεις και συγκεκριμένες νομοτεχνικές προτάσεις για το άρθρο 69 του υπό συζήτηση σχεδίου νόμου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απέστειλε ο Σύνδεσμος Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΣΑΣΟΕ) στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.
Η παρέμβαση αφορά το νέο πλαίσιο ευθύνης, ελέγχου και κυρώσεων για τα πρόσωπα που υποβάλλουν, τροποποιούν ή διαχειρίζονται Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης (ΕΑΕ), με ιδιαίτερη αναφορά στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), στους χειριστές των αιτήσεων και στα φυσικά πρόσωπα που ασκούν διοίκηση στους φορείς που λειτουργούν ως ΚΥΔ.
Ο ΣΑΣΟΕ διευκρινίζει ότι στηρίζει την ανάγκη αυστηρού και αποτελεσματικού ελέγχου της διαδικασίας, καθώς και την επιβολή αυστηρών κυρώσεων όταν διαπιστώνεται δόλος, εν γνώσει υποβολή ψευδών στοιχείων, χρήση πλαστών δικαιολογητικών ή αποδεδειγμένη συμμετοχή σε παράνομη ή αχρεώστητη λήψη ενισχύσεων.
Επισημαίνει, ωστόσο, ότι ένα αυστηρό κυρωτικό πλαίσιο μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο όταν οι κανόνες είναι σαφείς, αντικειμενικοί, γνωστοί εκ των προτέρων και εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο από όλα τα ελεγκτικά όργανα.
Μεταβατικό έτος η ΕΑΕ 2026
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο ΣΑΣΟΕ στην ΕΑΕ 2026, καθώς το νέο πλαίσιο υποχρεώσεων και κυρώσεων εξειδικεύθηκε ενώ η διαδικασία υποβολής των αιτήσεων βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.
Όπως επισημαίνει, εκατοντάδες ΚΥΔ και χιλιάδες εργαζόμενοι και επαγγελματίες καλούνται, υπό την πίεση των προθεσμιών και της ανάγκης έγκαιρης πληρωμής των παραγωγών, να προσαρμόσουν διαδικασίες, συμβάσεις, φακέλους τεκμηρίωσης, εσωτερικούς ελέγχους και κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων σε ένα νέο καθεστώς προσωπικών και οικονομικών ευθυνών.
Κεντρική πρόταση του Συνδέσμου είναι, επομένως, η ΕΑΕ 2026 να αποτελέσει μεταβατικό έτος, χωρίς όμως καμία υποχώρηση απέναντι σε περιπτώσεις δόλου ή απάτης.
Οι έλεγχοι, σύμφωνα με την πρόταση, θα πρέπει να πραγματοποιούνται κανονικά και οι παραβάσεις να καταγράφονται. Για παραβάσεις, όμως, που οφείλονται σε ελαφρά αμέλεια ή σε μη συμμόρφωση με υποχρεώσεις οι οποίες θεσπίστηκαν ή εξειδικεύθηκαν κατά τη διάρκεια της ΕΑΕ 2026, προτείνεται να παρέχεται πρώτα δυνατότητα συμμόρφωσης και διορθωτικών ενεργειών.
Η πλήρης εφαρμογή του νέου κυρωτικού πλαισίου προτείνεται να ξεκινήσει από την ΕΑΕ 2027, αφού προηγουμένως καθοριστούν δεσμευτικά οι υποχρεώσεις, ενημερωθούν και εκπαιδευτούν οι εμπλεκόμενοι και δοθεί ο απαραίτητος χρόνος οργανωτικής προσαρμογής.
Τι ζητά για την προσωπική ευθύνη των διοικήσεων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προβλεπόμενη προσωπική και εις ολόκληρον ευθύνη διευθυντών, διαχειριστών, διευθυνόντων συμβούλων και γενικότερα των προσώπων που είναι εντεταλμένα στη διοίκηση νομικών προσώπων.
Ο ΣΑΣΟΕ προτείνει, αντί τα συγκεκριμένα πρόσωπα να καλούνται να αποδείξουν ότι ενήργησαν χωρίς υπαιτιότητα, η προσωπική ευθύνη να προϋποθέτει ότι «αποδεικνύεται ειδικώς και αιτιολογημένα η προσωπική υπαιτιότητά τους ως προς την τέλεση της συγκεκριμένης παράβασης».
Παράλληλα, ζητά να συνεκτιμώνται τα μέτρα πρόληψης, εποπτείας και συμμόρφωσης που είχε λάβει κάθε διοίκηση, η εκπαίδευση του προσωπικού, η ύπαρξη εσωτερικών διαδικασιών ελέγχου και οι ενέργειες που έγιναν για την πρόληψη ή την αποκατάσταση μιας παράβασης.
Διάκριση μεταξύ λάθους, αμέλειας και δόλου
Στις προτάσεις που κατατέθηκαν στη Βουλή περιλαμβάνεται επίσης η σαφής διάκριση μεταξύ τυπικού σφάλματος, ελαφράς αμέλειας, βαριάς αμέλειας και δόλου.
Ο Σύνδεσμος ζητά ακόμη την αποσαφήνιση των περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων και τη σύνδεση των προβλεπόμενων κυρώσεων με τη βαρύτητα, την υπαιτιότητα και την πραγματική συνέπεια κάθε παράβασης.
Παράλληλα, προτείνει την έκδοση δεσμευτικού Πίνακα Κατάταξης και Επιμέτρησης Παραβάσεων, ώστε το ίδιο πραγματικό περιστατικό να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από τον ελεγκτή, το ελεγκτικό κλιμάκιο ή τη γεωγραφική περιοχή.
Ενιαίος φάκελος τεκμηρίωσης για όλα τα ΚΥΔ
Αντίστοιχα, ο ΣΑΣΟΕ ζητά την έκδοση ενιαίου και δεσμευτικού Καταλόγου Περιεχομένου Φακέλου Τεκμηρίωσης ΕΑΕ, προκειμένου κάθε ΚΥΔ να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια στοιχεία πρέπει να τηρεί, ποιοι έλεγχοι το βαρύνουν και ποια συγκεκριμένη έλλειψη μπορεί να χαρακτηριστεί παράβαση.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στην παρέμβαση:
«Ο κατάλογος με τον οποίο το ΚΥΔ θα ελέγχει την πληρότητα του φακέλου του πρέπει να είναι ο ίδιος κατάλογος με τον οποίο θα το ελέγχει η ΑΑΔΕ.»
Η θέση του ΣΑΣΟΕ συνοψίζεται σε δύο βασικές προτεραιότητες: αφενός στη διασφάλιση της νομιμότητας και της αξιοπιστίας των αιτήσεων και αφετέρου στην έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η πληρωμή των παραγωγών.
Ο Σύνδεσμος ζητά ελέγχους και μηδενική ανοχή στην απάτη από σήμερα, αλλά μεταβατική εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων για την ΕΑΕ 2026 και πλήρη εφαρμογή του κυρωτικού πλαισίου από την ΕΑΕ 2027, αφού προηγουμένως οι κανόνες αποσαφηνιστούν και δημοσιοποιηθούν και εξασφαλιστεί η επαρκής ενημέρωση και εκπαίδευση όσων καλούνται να τους εφαρμόσουν.
Ο ΣΑΣΟΕ δηλώνει ότι θα παρακολουθήσει την εξέλιξη της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας και την εφαρμογή του νέου πλαισίου και θα επανέλθει με πρόσθετες παρατηρήσεις και προτάσεις, αξιοποιώντας την πρακτική εμπειρία των ΚΥΔ και των συνεταιριστικών οργανώσεων από τη διαχείριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης.
