Η εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής στον αγροτικό τομέα αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχόλησαν τους ελαιοπαραγωγούς τους τελευταίους μήνες. Η εποχικότητα της ελαιοσυγκομιδής, οι πολλές και συχνές μεταφορές μικρών ποσοτήτων ελαιοκάρπου, αλλά και η περιορισμένη εξοικείωση αρκετών παραγωγών με τις ψηφιακές διαδικασίες, δημιούργησαν έντονο προβληματισμό σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του νέου συστήματος.
Με την εγκύκλιο Ε.2038/2026, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωρά σε σημαντικές διευκρινίσεις και μεταβατικές ρυθμίσεις, δίνοντας περισσότερο χρόνο προσαρμογής και μια πιο λειτουργική διαδικασία για τη διακίνηση του ελαιοκάρπου προς τα ελαιοτριβεία.
Γιατί κρίθηκε απαραίτητη η παρέμβαση
Η αρχική εφαρμογή της υποχρέωσης έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής είχε προκαλέσει ανησυχία σε ολόκληρη την ελαιοκομική αλυσίδα.
Παραγωγοί, ελαιοτριβεία και συνεταιρισμοί επισήμαναν ότι στην πράξη:
- κάθε μικρή μεταφορά θα απαιτούσε ξεχωριστό ψηφιακό παραστατικό,
- η συγκομιδή πραγματοποιείται πολλές φορές με συνεχείς διαδρομές μέσα στην ίδια ημέρα,
- αρκετοί παραγωγοί είναι μεγάλης ηλικίας και δεν χρησιμοποιούν ψηφιακές εφαρμογές,
- υπήρχε αυξημένος κίνδυνος επιβολής προστίμων για τυπικές παραλείψεις και όχι για ουσιαστικές φορολογικές παραβάσεις.
Παράλληλα, υπήρχε ο φόβος ότι η διαδικασία θα επιβράδυνε σημαντικά την περίοδο συγκομιδής, ιδιαίτερα στις περιοχές με μεγάλη παραγωγή ελιάς.
Μεταβατική απαλλαγή έως τις 11 Οκτωβρίου 2026
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τους παραγωγούς που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.
Η ΑΑΔΕ παρατείνει έως τις 11 Οκτωβρίου 2026 την απαλλαγή από την έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής για τη μεταφορά ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο.
Η απαλλαγή αφορά όσους:
- υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ,
- είχαν κύκλο εργασιών έως 200.000 ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2022,
- παραδίδουν τον ελαιόκαρπο σε ελαιοτριβείο το οποίο εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Στην πράξη, ο παραγωγός μπορεί να συνεχίσει τη συγκομιδή και τη μεταφορά της παραγωγής του χωρίς να απαιτείται η έκδοση ψηφιακού παραστατικού για κάθε διαδρομή.
Τι αλλάζει από τις 12 Οκτωβρίου 2026
Μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου ενεργοποιείται πλήρως η υποχρέωση ψηφιακής διακίνησης.
Ωστόσο, η σημαντική διαφοροποίηση είναι ότι το ψηφιακό παραστατικό δεν θα είναι απαραίτητο να εκδίδεται από τον ίδιο τον παραγωγό.
Αντίθετα, πριν από την έναρξη της μεταφοράς, το παραστατικό θα μπορεί να εκδίδεται από:
- το ελαιοτριβείο,
- τον αγροτικό συνεταιρισμό,
- τον έμπορο που παραλαμβάνει τον ελαιόκαρπο.
Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της ένδειξης «Αντίστροφη Διακίνηση», ακόμη και όταν ο παραγωγός χρησιμοποιεί το δικό του αγροτικό όχημα για τη μεταφορά.
Τι σημαίνει στην πράξη η «Αντίστροφη Διακίνηση»
Πρόκειται ουσιαστικά για μια σημαντική απλοποίηση της διαδικασίας.
Αντί ο κάθε παραγωγός να διαθέτει εξοπλισμό, πρόσβαση στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες και γνώση της διαδικασίας έκδοσης ψηφιακών παραστατικών, η ευθύνη μπορεί να μεταφέρεται στον παραλήπτη του προϊόντος.
Έτσι:
- το ελαιοτριβείο γνωρίζει εκ των προτέρων την παραλαβή,
- καταγράφεται ηλεκτρονικά η διακίνηση,
- εξασφαλίζεται πλήρης ιχνηλασιμότητα,
- μειώνεται σημαντικά η γραφειοκρατία για τον παραγωγό.
Η συγκεκριμένη λύση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις περιοχές όπου λειτουργούν εκατοντάδες μικροί ελαιοπαραγωγοί.
Τι ισχύει για τους αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ
Για τους παραγωγούς που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ δεν αλλάζει ουσιαστικά τίποτα.
Εξακολουθούν να εξαιρούνται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής.
Στις περιπτώσεις που προβλέπονται από την εγκύκλιο, το απαιτούμενο παραστατικό συνεχίζει να εκδίδεται από τον παραλήπτη των προϊόντων σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Ποια προβλήματα επιλύονται
Οι νέες διευκρινίσεις αντιμετωπίζουν αρκετά από τα πρακτικά ζητήματα που είχαν αναδειχθεί κατά τη δημόσια διαβούλευση.
Μεταξύ άλλων:
- αποφεύγεται η ανάγκη έκδοσης δεκάδων ψηφιακών παραστατικών κατά τη διάρκεια της συγκομιδής,
- μειώνεται ο κίνδυνος διοικητικών προστίμων για διαδικαστικά λάθη,
- διευκολύνονται οι ηλικιωμένοι παραγωγοί που δεν διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες,
- δίνεται επαρκής χρόνος προσαρμογής πριν από την πλήρη εφαρμογή του νέου συστήματος,
- διατηρείται η απαιτούμενη φορολογική διαφάνεια και η ιχνηλασιμότητα των διακινούμενων ποσοτήτων.
Ο ρόλος των παρεμβάσεων προς την ΑΑΔΕ
Πριν από την έκδοση της εγκυκλίου είχε προηγηθεί σειρά επαφών μεταξύ εκπροσώπων της πολιτείας και της ΑΑΔΕ, κατά τις οποίες μεταφέρθηκαν οι ανησυχίες παραγωγών, συνεταιρισμών και ελαιοτριβείων.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν:
- η δυσκολία εφαρμογής του κανόνα «ένα δελτίο για κάθε μεταφορά»,
- η ανάγκη αποφυγής άδικων προστίμων,
- η προστασία της ομαλής διεξαγωγής της ελαιοσυγκομιδής,
- η δυνατότητα έκδοσης του παραστατικού από τον παραλήπτη του προϊόντος.
Οι τελικές διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ ενσωματώνουν σε μεγάλο βαθμό αυτές τις επισημάνσεις, διαμορφώνοντας ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο εφαρμογής.
Τι πρέπει να κάνουν οι παραγωγοί
Μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 2026, οι παραγωγοί που πληρούν τις προϋποθέσεις της μεταβατικής απαλλαγής μπορούν να συνεχίσουν τη διακίνηση του ελαιοκάρπου χωρίς έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής, εφόσον το ελαιοτριβείο εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να επικοινωνήσουν εγκαίρως με το ελαιοτριβείο, τον συνεταιρισμό ή τον έμπορο με τον οποίο συνεργάζονται, ώστε να ενημερωθούν για τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζεται η διαδικασία της «Αντίστροφης Διακίνησης» μετά τις 12 Οκτωβρίου.
Η έγκαιρη προετοιμασία θα επιτρέψει την ομαλή μετάβαση στο νέο ψηφιακό σύστημα, χωρίς καθυστερήσεις στη συγκομιδή και χωρίς περιττή διοικητική επιβάρυνση, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με το νέο φορολογικό πλαίσιο.
