Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων ζητά από τη Διοίκηση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θεσμική και νομική προστασία για τους γεωτεχνικούς που ασκούν ελεγκτικά καθήκοντα, προειδοποιώντας ακόμη και για διοικητικές και δικαστικές προσφυγές, απεργιακές κινητοποιήσεις και αποχή από ελεγκτικές διαδικασίες
Η νομική προστασία των γεωτεχνικών ελεγκτών που υπηρετούν στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ) και στις Περιφέρειες επανέρχεται στο προσκήνιο, μετά την έντονη παρέμβαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) προς την πολιτική και διοικητική ηγεσία.
Η Ομοσπονδία ζητά να διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο θεσμικής και νομικής κάλυψης των γεωτεχνικών που πραγματοποιούν ελέγχους για λογαριασμό της Πολιτείας, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένοι υπάλληλοι αναλαμβάνουν σημαντικές ευθύνες, χωρίς να διαθέτουν αντίστοιχη προστασία απέναντι στις νομικές συνέπειες που μπορεί να προκύψουν από την εκτέλεση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.
Το ζήτημα, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, δεν αφορά μια μεμονωμένη περίπτωση, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιμετωπίζει τον δημόσιο ελεγκτή, ο οποίος καλείται να εφαρμόζει τη νομοθεσία, να διαπιστώνει παραβάσεις και να εισηγείται ή να επιβάλλει κυρώσεις.
Οι γεωτεχνικοί ελεγκτές στην πρώτη γραμμή της εφαρμογής της νομοθεσίας
Οι γεωπόνοι και οι λοιποί γεωτεχνικοί που ασκούν ελεγκτικά καθήκοντα στο ΥπΑΑΤ και στις Περιφέρειες αποτελούν κρίσιμο τμήμα του δημόσιου ελεγκτικού μηχανισμού.
Στο πλαίσιο της υπηρεσιακής τους αποστολής διενεργούν ελέγχους, πραγματοποιούν αυτοψίες και πιστοποιήσεις, εξετάζουν στοιχεία, διαπιστώνουν παραβάσεις και συμμετέχουν σε διαδικασίες που μπορεί να οδηγήσουν σε διοικητικά μέτρα, καταλογισμούς ή κυρώσεις.
Ακριβώς αυτή η ελεγκτική αρμοδιότητα, όμως, τους φέρνει αντιμέτωπους με σημαντικούς προσωπικούς και νομικούς κινδύνους.
Όπως επισημαίνει η ΠΟΓΕΔΥ, οι ελεγκτές μπορεί να αντιμετωπίσουν πιέσεις, απειλές, μηνύσεις, αγωγές και άλλες μορφές νομικής εμπλοκής, ακόμη και όταν ενεργούν αποκλειστικά στο πλαίσιο των υπηρεσιακών τους αρμοδιοτήτων.
Το βασικό επιχείρημα της Ομοσπονδίας είναι ότι δεν μπορεί να απαιτείται από έναν δημόσιο υπάλληλο να εφαρμόζει με αυστηρότητα τον νόμο, να υπογράφει ελεγκτικές πράξεις και να καταλογίζει παραβάσεις, χωρίς παράλληλα να διασφαλίζεται ότι θα έχει την αναγκαία νομική υποστήριξη όταν οι αποφάσεις του αμφισβητούνται δικαστικά.
Τι ζητά η ΠΟΓΕΔΥ από τη Διοίκηση
Η ΠΟΓΕΔΥ υποστηρίζει ότι έχει θέσει επανειλημμένα το αίτημα για νομική προστασία των γεωτεχνικών ελεγκτών, τόσο προς την πολιτική όσο και προς τη διοικητική ηγεσία του ΥπΑΑΤ.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, παρά τις παρεμβάσεις και τις σχετικές επιστολές της ΠΕΓΔΥ, το ζήτημα δεν έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπιστεί θετικά.
Η ΠΟΓΕΔΥ θεωρεί ιδιαίτερα προβληματικό το γεγονός ότι, όπως αναφέρει, έχουν υιοθετηθεί αντίστοιχες μορφές νομικής ασφαλιστικής προστασίας για άλλες κατηγορίες ελεγκτικών υπαλλήλων του Δημοσίου, ενώ το αίτημα των γεωτεχνικών παραμένει σε εκκρεμότητα.
Το αίτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην κάλυψη ενός μεμονωμένου δικαστικού εξόδου. Αφορά ευρύτερα τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου προστασίας του δημόσιου ελεγκτή, ώστε ο υπάλληλος να γνωρίζει ότι η Πολιτεία δεν θα τον αφήσει μόνο του όταν αντιμετωπίζει νομικές συνέπειες εξαιτίας πράξεων που έκανε στο πλαίσιο της υπηρεσίας του.
Η σύνδεση με το Ταμείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η ΠΟΓΕΔΥ και στη σχέση του ελεγκτικού έργου των γεωπόνων με το Ταμείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας (ΤΓΚ).
Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι οι γεωπόνοι ελεγκτές συμβάλλουν άμεσα στη δημιουργία εσόδων του Ταμείου μέσω ελέγχων, πιστοποιήσεων, τελών και άλλων διοικητικών διαδικασιών.
Με βάση αυτό το επιχείρημα, η ΠΟΓΕΔΥ θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα διοικητικής λογικής: από τη μία πλευρά, το Δημόσιο αξιοποιεί το αποτέλεσμα του ελεγκτικού έργου και τα έσοδα που συνδέονται με αυτό και, από την άλλη, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, δεν έχει διασφαλιστεί αντίστοιχη προστασία για τους υπαλλήλους που αναλαμβάνουν τον συγκεκριμένο κίνδυνο.
Η θέση της ΠΟΓΕΔΥ συνοψίζεται στην άποψη ότι η προστασία του ελεγκτή δεν αποτελεί προνόμιο, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία του δημόσιου ελεγκτικού μηχανισμού.
Γιατί η νομική κάλυψη θεωρείται κρίσιμη για τον δημόσιο ελεγκτή
Το ζήτημα έχει μεγαλύτερη σημασία από την απλή κάλυψη δικαστικών εξόδων.
Ένας ελεγκτής που πραγματοποιεί έναν έλεγχο και διαπιστώνει παράβαση καλείται να εφαρμόσει συγκεκριμένους κανόνες και διαδικασίες. Η απόφασή του, ωστόσο, μπορεί να έχει οικονομικές ή διοικητικές συνέπειες για τον ελεγχόμενο.
Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο υπάλληλος ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με αντιδράσεις, ιδίως όταν οι αποφάσεις του οδηγούν σε κυρώσεις ή οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η ύπαρξη ενός αποτελεσματικού μηχανισμού νομικής προστασίας μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμική εγγύηση ώστε ο ελεγκτής να ασκεί τα καθήκοντά του με μεγαλύτερη ανεξαρτησία και χωρίς τον φόβο ότι θα επωμιστεί ατομικά το κόστος μιας νομικής αντιπαράθεσης που προέκυψε από την υπηρεσιακή του δράση.
Από την πλευρά της, η ΠΟΓΕΔΥ συνδέει άμεσα τη νομική προστασία με την ανεξαρτησία, την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία του δημόσιου ελέγχου.
Η Ομοσπονδία προειδοποιεί για κλιμάκωση
Η ανακοίνωση της ΠΟΓΕΔΥ περιλαμβάνει σαφή προειδοποίηση προς τη Διοίκηση.
Η Ομοσπονδία αναφέρει ότι, εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, προτίθεται να εξετάσει και να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα νόμιμα μέσα.
Μεταξύ άλλων, προαναγγέλλει:
- την υποβολή του σχετικού φακέλου στις αρμόδιες ελεγκτικές και εποπτικές αρχές,
- την αξιολόγηση και άσκηση διοικητικών και δικαστικών μέσων,
- τη διερεύνηση ενδεχόμενης παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας,
- την αξιολόγηση τυχόν διοικητικών ευθυνών,
- την υποβολή ποινικών αναφορών ή εγκλήσεων, εφόσον από τη νομική αξιολόγηση προκύψουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις,
- την άσκηση νόμιμων αξιώσεων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων,
- και, τέλος, τη δρομολόγηση πανελλαδικών απεργιακών κινητοποιήσεων και αποχής από ελεγκτικά καθήκοντα, με την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Η Ομοσπονδία διευκρινίζει ότι δεν προκαταλαμβάνει την κρίση ελεγκτικών, πειθαρχικών ή δικαστικών οργάνων. Παράλληλα, όμως, δηλώνει ότι θα διερευνήσει κάθε νόμιμη δυνατότητα για την απόδοση ευθυνών, εφόσον διαπιστωθεί ότι υπάρχουν πράξεις ή παραλείψεις αρμόδιων οργάνων.
Το μήνυμα προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Κεντρικό αποδέκτη της παρέμβασης αποτελεί ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, από τον οποίο η ΠΟΓΕΔΥ ζητά να παρέμβει προκειμένου να δοθεί λύση.
Η Ομοσπονδία χαρακτηρίζει το αίτημα των γεωτεχνικών «δίκαιο» και ζητά να δρομολογηθεί η θεσμική προστασία των υπαλλήλων που συμμετέχουν στον ελεγκτικό μηχανισμό.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το θέμα αγγίζει όχι μόνο τα εργασιακά δικαιώματα των γεωτεχνικών, αλλά και την ομαλή λειτουργία των ελεγκτικών υπηρεσιών του ΥπΑΑΤ και των Περιφερειών.
Εάν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αποδυναμωθούν λόγω φόβου προσωπικών νομικών συνεπειών, το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τους ίδιους τους υπαλλήλους. Αφορά την ικανότητα της Δημόσιας Διοίκησης να εφαρμόζει αποτελεσματικά τη νομοθεσία στον αγροτικό τομέα.
Από τη νομική προστασία στην εύρυθμη λειτουργία του ελεγκτικού μηχανισμού
Το βασικό ερώτημα που θέτει η ΠΟΓΕΔΥ είναι αν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματικός δημόσιος έλεγχος χωρίς αντίστοιχη προστασία των ανθρώπων που τον διενεργούν.
Ο δημόσιος ελεγκτής βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση. Δεν ενεργεί για προσωπικό όφελος, αλλά στο πλαίσιο συγκεκριμένων υπηρεσιακών αρμοδιοτήτων και με σκοπό την εφαρμογή της νομοθεσίας.
Όταν ένας ελεγκτής καλείται να καταγράψει μια παράβαση ή να επιβάλει μια διοικητική συνέπεια, η απόφαση μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις από τον ελεγχόμενο. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, απαιτείται ένα σύστημα που θα εξασφαλίζει ότι ο υπάλληλος θα έχει πρόσβαση στην απαραίτητη νομική υποστήριξη όταν η υπηρεσιακή του δράση οδηγεί σε δικαστική αντιπαράθεση.
Η λογική αυτή συνδέεται άμεσα με την έννοια της θεσμικής θωράκισης των ελεγκτών.
Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα ατομικής προστασίας. Είναι ζήτημα προστασίας της ίδιας της ελεγκτικής διαδικασίας.
Τι διακυβεύεται για το ΥπΑΑΤ και τις Περιφέρειες
Η αντιπαράθεση που έχει δημιουργηθεί αφορά έναν κρίσιμο μηχανισμό της αγροτικής διοίκησης.
Οι γεωτεχνικές υπηρεσίες συμμετέχουν σε ένα ευρύ φάσμα ελέγχων και διαδικασιών που συνδέονται με την εφαρμογή της αγροτικής νομοθεσίας, την πιστοποίηση, την εποπτεία και την επιβολή διοικητικών μέτρων.
Η αποτελεσματικότητα αυτών των διαδικασιών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ικανότητα των ελεγκτών να εκτελούν τα καθήκοντά τους χωρίς αδικαιολόγητες πιέσεις.
Από αυτή την άποψη, η συζήτηση για τη νομική κάλυψη των γεωτεχνικών ελεγκτών αποκτά θεσμική διάσταση.
Η ΠΟΓΕΔΥ ουσιαστικά ζητά από την Πολιτεία να διασφαλίσει ότι η ανάληψη μιας ελεγκτικής αρμοδιότητας δεν θα μετατρέπεται σε προσωπικό ρίσκο για τον υπάλληλο.
Το επόμενο βήμα αν δεν υπάρξει λύση
Η Ομοσπονδία επιλέγει προς το παρόν να απευθύνει έκκληση προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για παρέμβαση και επίλυση του ζητήματος.
Ταυτόχρονα, όμως, θέτει σαφές πλαίσιο κλιμάκωσης.
Εφόσον, όπως αναφέρει, δεν υπάρξει ουσιαστική ανταπόκριση, η ΠΟΓΕΔΥ δηλώνει έτοιμη να προσφύγει στις αρμόδιες ελεγκτικές και εποπτικές αρχές, να αξιοποιήσει τα διοικητικά και δικαστικά μέσα που προβλέπει η νομοθεσία και να εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο απεργιακών κινητοποιήσεων και αποχής από ελεγκτικές διαδικασίες.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία των υπηρεσιών που πραγματοποιούν ελέγχους στον αγροτικό και κτηνοτροφικό τομέα.
Γι’ αυτό και η επίλυση του ζητήματος αποκτά χαρακτήρα επείγοντος για όλες τις πλευρές.
ΠΟΓΕΔΥ: «Δεν ζητούμε προνόμιο»
Η Ομοσπονδία επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ότι το αίτημά της δεν αφορά προνομιακή μεταχείριση των γεωτεχνικών.
Στην ανακοίνωσή της υπογραμμίζει ότι ζητά προστασία για τους υπαλλήλους από τους οποίους η ίδια η Πολιτεία απαιτεί να εφαρμόζουν τη νομοθεσία, να πραγματοποιούν ελέγχους, να υπογράφουν υπηρεσιακές πράξεις και να καταλογίζουν παραβάσεις.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η νομική προστασία του δημόσιου ελεγκτή αποτελεί προϋπόθεση για την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα του ελέγχου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ομοσπονδία μεταφέρει πλέον την ευθύνη της επόμενης κίνησης στη Διοίκηση του ΥπΑΑΤ και του Ταμείου Γεωργίας και Κτηνοτροφίας.
Το ζητούμενο είναι η θεσμική θωράκιση
Η αντιπαράθεση γύρω από τη νομική προστασία των γεωτεχνικών ελεγκτών αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης: ποιος προστατεύει τον δημόσιο υπάλληλο όταν οι συνέπειες μιας υπηρεσιακής πράξης τον ακολουθούν προσωπικά;
Για την ΠΟΓΕΔΥ, η απάντηση πρέπει να είναι ένα σαφές και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο νομικής κάλυψης.
Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι ένας ελεγκτής δεν μπορεί να καλείται να εφαρμόζει τον νόμο «με προσωπικό κόστος» και χωρίς την απαραίτητη θεσμική υποστήριξη.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται, επομένως, να δείξει εάν η Διοίκηση θα προχωρήσει σε συγκεκριμένη λύση ή εάν η διαφορά θα οδηγηθεί σε διοικητικό, δικαστικό και συνδικαλιστικό επίπεδο.
Για τους γεωτεχνικούς ελεγκτές, πάντως, το μήνυμα της ΠΟΓΕΔΥ είναι σαφές: η νομική προστασία δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα δευτερεύον εργασιακό αίτημα, αλλά ως βασική προϋπόθεση για την ασφαλή και αποτελεσματική άσκηση του δημόσιου ελεγκτικού έργου.
