Νέα διάσταση λαμβάνει η υπόθεση των αγροτικών ενισχύσεων στην Ελλάδα, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) εξετάζει την περίοδο από το 2019 έως και το 2026, με επίκεντρο τα προγράμματα βιολογικής παραγωγής, την επάρκεια των ελέγχων και την αξιοπιστία των στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν για την καταβολή κοινοτικών ενισχύσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το κρίσιμο ερώτημα κατά πόσο το ελληνικό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου παρείχε τις απαραίτητες εγγυήσεις ώστε οι πληρωμές για τη βιολογική παραγωγή να καταλήγουν αποκλειστικά σε πραγματικούς και επιλέξιμους δικαιούχους.
Η έρευνα αναμένεται να εξετάσει περιπτώσεις εικονικών αιτήσεων, ψευδών δηλώσεων αλλά και ενδεχόμενων παράνομων συμπράξεων, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα φαινόμενα αυτά περιορίστηκαν σε προηγούμενα χρόνια ή αν εξακολούθησαν να εμφανίζονται μέχρι και σήμερα.
Στο μικροσκόπιο μπαίνει συνολικά η αλυσίδα διαχείρισης των προγραμμάτων, από την έκδοση των προσκλήσεων και την πιστοποίηση μέχρι τους διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους και τις δηλώσεις ΟΣΔΕ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ο οποίος έχει την εποπτεία του συστήματος ελέγχου και πιστοποίησης, καθώς και του ΟΠΕΚΕΠΕ, μέσω του οποίου διαχειρίστηκαν για σειρά ετών δηλώσεις και πληρωμές κοινοτικών ενισχύσεων.
Το μεγάλο ερώτημα για τα κοινοτικά κονδύλια
Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκεται το ερώτημα εάν τα ευρωπαϊκά κονδύλια για τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία κατευθύνθηκαν πράγματι στους παραγωγούς που τηρούσαν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και είχαν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα ή εάν μέρος των χρημάτων κατέληξε σε πρόσωπα χωρίς ουσιαστική σχέση με τη βιολογική παραγωγή.
Οι ενισχύσεις έχουν ως βασικό στόχο να στηρίζουν τους παραγωγούς για το πρόσθετο κόστος και τις δεσμεύσεις που συνεπάγεται η εφαρμογή των πρακτικών βιολογικής γεωργίας. Συνεπώς, τυχόν πληρωμές σε μη δικαιούχους δημιουργούν όχι μόνο δημοσιονομικό ζήτημα, αλλά και σοβαρή στρέβλωση σε βάρος των πραγματικών βιοκαλλιεργητών.
Η έκθεση των 40 σελίδων της DG AGRI
Σημαντικό κομμάτι της υπόθεσης αποτελεί η 40σέλιδη έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), η οποία συντάχθηκε μετά από ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2026 και κοινοποιήθηκε στις ελληνικές αρχές στις 14 Σεπτεμβρίου 2026.
Στην έκθεση καταγράφονται σοβαρές αδυναμίες στους ελέγχους των αγροτικών ενισχύσεων και στην πιστοποίηση της βιολογικής παραγωγής, ενώ τίθεται υπό αμφισβήτηση η επάρκεια του υφιστάμενου συστήματος ως προς τη διασφάλιση ότι οι πληρωμές καταλήγουν αποκλειστικά στους πραγματικά επιλέξιμους δικαιούχους.
Σοβαρές αδυναμίες στην πιστοποίηση των βιολογικών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο σύστημα πιστοποίησης.
Η κατοχή έγκυρου πιστοποιητικού βιολογικής παραγωγής αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή στα σχετικά καθεστώτα ενίσχυσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ευρήματα που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι ευρωπαϊκοί έλεγχοι κατέγραψαν σημαντικά προβλήματα τόσο στην εποπτεία όσο και στην επαλήθευση των διαδικασιών πιστοποίησης.
Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται πολλοί διαπιστευμένοι φορείς ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων, οι οποίοι βρίσκονται υπό την εποπτεία του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της DG AGRI, καταγράφηκαν ελλείψεις στις διαδικασίες εποπτείας και επαλήθευσης των ελέγχων, καθώς και προβλήματα στην παρακολούθηση των διορθωτικών ενεργειών που όφειλαν να εφαρμόζουν οι φορείς πιστοποίησης.
Στο επίκεντρο και η αξιοπιστία των στοιχείων
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα της ελληνικής βιολογικής παραγωγής.
Οι αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένων εκτάσεων, ζωικού κεφαλαίου, πιστοποιημένων δραστηριοτήτων και πραγματικής παραγωγής αποτελούν κρίσιμο σημείο για την αξιολόγηση του συστήματος.
Η έρευνα καλείται πλέον να φωτίσει εάν οι αδυναμίες αυτές ήταν αποκλειστικά διοικητικού χαρακτήρα ή εάν σε ορισμένες περιπτώσεις αποτέλεσαν το έδαφος για αδικαιολόγητες πληρωμές, ψευδείς δηλώσεις και καταστρατήγηση των κοινοτικών προγραμμάτων.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά ήδη τα τελευταία χρόνια σειρά υποθέσεων που αφορούν απάτες με ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις στην Ελλάδα, με ψευδείς δηλώσεις και παρεμβάσεις στις διαδικασίες ελέγχου να έχουν βρεθεί στο επίκεντρο προηγούμενων ερευνών.
