Στο επίκεντρο η πρόωρη συγκομιδή, η παράνομη διακίνηση και η αξιοπιστία του ελληνικού προϊόντος στις διεθνείς αγορές
Νέο κύκλο συζητήσεων για τον τρόπο με τον οποίο διακινούνται τα ελληνικά ακτινίδια ανοίγει η FresHellas, με τον οργανωμένο κλάδο συσκευασίας και τυποποίησης να προειδοποιεί ότι η απευθείας διακίνηση προϊόντος από το χωράφι εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικά προβλήματα της αγοράς.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της νέας περιόδου των ακτινιδίων, καθώς η τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών δεν συνδέεται μόνο με τη νομιμότητα της εμπορίας. Αφορά άμεσα την ποιότητα του προϊόντος, την ιχνηλασιμότητα, τους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων και, τελικά, την εικόνα που αποκτά το ελληνικό ακτινίδιο στις διεθνείς αγορές.
Στο πλαίσιο αυτό, αντιπροσωπεία της FresHellas, αποτελούμενη από τα μέλη της διοίκησης Νίκο Κουτλιάμπα και Νίκο Σωφρονίδη, καθώς και τον σύμβουλο του Συνδέσμου Τάκη Ορφανό, συναντήθηκε με τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Ποιότητας και Ασφάλειας Τροφίμων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Διονύση Γραμματικό.
Στο μικροσκόπιο η διακίνηση «από το χωράφι»
Στη συνάντηση τέθηκε με έμφαση το ζήτημα της παράνομης απευθείας διακίνησης ποσοτήτων ακτινιδίων από το χωράφι, μια πρακτική που, σύμφωνα με τη FresHellas, δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο, αλλά εξακολουθεί να δημιουργεί στρεβλώσεις στην αγορά.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς η διακίνηση εκτός της οργανωμένης αλυσίδας μπορεί να περιορίζει στην πράξη τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και να δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας για τις επιχειρήσεις που τηρούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Για τις οργανωμένες μονάδες τυποποίησης, η εμπορία ενός προϊόντος δεν σταματά στη συγκομιδή. Προϋποθέτει διαδικασίες ελέγχου, διαλογής, τυποποίησης, συσκευασίας και ιχνηλασιμότητας, οι οποίες έχουν κόστος και αποτελούν μέρος της προσπάθειας να διατηρηθεί σταθερή η ποιότητα του ελληνικού προϊόντος.
Όταν, επομένως, ποσότητες διακινούνται εκτός αυτής της οργανωμένης διαδικασίας, ο ανταγωνισμός δεν διεξάγεται απαραίτητα με τους ίδιους όρους.
Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό
Η ουσία της παρέμβασης της FresHellas βρίσκεται ακριβώς εδώ: η παράνομη διακίνηση δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ζήτημα απώλειας εμπορικού τζίρου ή αθέμιτου ανταγωνισμού.
Έχει και διάσταση ποιότητας.
Το ακτινίδιο είναι ένα προϊόν με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό και η εικόνα που δημιουργείται στις αγορές του εξωτερικού δεν αφορά αποκλειστικά την επιχείρηση που πραγματοποίησε μια συγκεκριμένη αποστολή. Επηρεάζει συνολικά τη φήμη του ελληνικού προϊόντος.
Ένα προϊόν που δεν έχει συγκομιστεί στον κατάλληλο χρόνο ή δεν έχει ακολουθήσει τις απαιτούμενες διαδικασίες μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα που ξεπερνούν κατά πολύ μια μεμονωμένη εμπορική συναλλαγή.
Για τον λόγο αυτό, η προστασία της ποιότητας του ελληνικού ακτινιδίου αποτελεί ταυτόχρονα και ζήτημα προστασίας της εξαγωγικής του ταυτότητας.
Στο τραπέζι η επανεξέταση του πλαισίου για το ΜΕΝΟ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στη συνάντηση δεν περιορίστηκαν στη διαπίστωση του προβλήματος, αλλά συμφωνήθηκε να υπάρξει νέα συζήτηση για το ισχύον πλαίσιο έκδοσης του ΜΕΝΟ.
Στόχος είναι να εξεταστούν σημεία της υφιστάμενης διαδικασίας που ενδεχομένως χρειάζονται αναθεώρηση, ώστε να περιοριστούν αποτελεσματικότερα πρακτικές που λειτουργούν εις βάρος της οργανωμένης αγοράς.
Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία, καθώς δείχνει ότι η συζήτηση μεταφέρεται από το επίπεδο της καταγγελίας στο επίπεδο της θεσμικής παρέμβασης.
Το ζητούμενο για τον κλάδο δεν είναι απλώς να υπάρχουν κανόνες, αλλά οι κανόνες αυτοί να μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά και να παρέχουν στις ελεγκτικές αρχές τα απαραίτητα εργαλεία για τον εντοπισμό παραβάσεων.
Η «μάχη» για την ημερομηνία συγκομιδής
Το ζήτημα της απευθείας διακίνησης συνδέεται άμεσα και με ένα δεύτερο θέμα που έχει απασχολήσει έντονα τον κλάδο: την επίσημη έναρξη της συγκομιδής των ακτινιδίων.
Η FresHellas έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή της σε πρόταση για κατάργηση της θεσμοθετημένης έναρξης συγκομιδής, θεωρώντας ότι μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές επιπτώσεις.
Η συγκεκριμένη ημερομηνία δεν αποτελεί, από την οπτική του κλάδου, μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία. Συνδέεται με την προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι το προϊόν που φεύγει από την ελληνική παραγωγή πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις και διαθέτει τα χαρακτηριστικά που απαιτούν οι αγορές.
Η πρόωρη συγκομιδή και η ανεξέλεγκτη διακίνηση μπορούν να λειτουργήσουν σωρευτικά: αφενός δημιουργώντας πιέσεις στην αγορά και αφετέρου αυξάνοντας τον κίνδυνο να φτάσουν σε ξένους αγοραστές προϊόντα που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους.
Ο ξένος αγοραστής είναι ο τελικός «κριτής»
Για ένα εξαγωγικό προϊόν, η σχέση εμπιστοσύνης με τον αγοραστή είναι κεφάλαιο που χτίζεται δύσκολα και μπορεί να χαθεί γρήγορα.
Το ελληνικό ακτινίδιο έχει αποκτήσει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές και η διατήρηση αυτής της θέσης προϋποθέτει συνέπεια στην ποιότητα και αξιοπιστία στις εμπορικές συναλλαγές.
Επομένως, η συζήτηση για το αν ένα ακτινίδιο συγκομίστηκε και διακινήθηκε με τους σωστούς όρους δεν αφορά μόνο την αρχή της αλυσίδας. Αφορά τον τελικό καταναλωτή και τον εισαγωγέα που αγοράζει ένα προϊόν με την προσδοκία ότι η ελληνική προέλευση αποτελεί εγγύηση συγκεκριμένου επιπέδου ποιότητας.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο κλάδος θεωρεί ότι η κατάργηση ή η αποδυνάμωση των ελεγκτικών δικλίδων θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Το κόστος της «χαλαρής» εφαρμογής
Υπάρχει και μια ακόμη πλευρά της υπόθεσης: το κόστος που επωμίζονται οι επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν μέσα στο θεσμικό πλαίσιο.
Μια οργανωμένη επιχείρηση τυποποίησης επενδύει σε εγκαταστάσεις, εξοπλισμό, προσωπικό, ελέγχους, ψυκτικές υποδομές, διαδικασίες ποιότητας και ιχνηλασιμότητας. Όταν στην ίδια αγορά δραστηριοποιούνται παράλληλα επιχειρήσεις ή διακινητές που παρακάμπτουν μέρος αυτών των υποχρεώσεων, δημιουργείται μια ανισορροπία.
Και αυτή η ανισορροπία, σε μια αγορά με έντονο ανταγωνισμό, δεν παραμένει χωρίς συνέπειες.
Το ζήτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο ποιος πουλάει και σε ποια τιμή. Είναι και ποιος λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες, ποιος αναλαμβάνει το κόστος της συμμόρφωσης και ποιος τελικά επωμίζεται την ευθύνη για την ποιότητα του προϊόντος.
Νέος κύκλος θεσμικών παρεμβάσεων
Η FresHellas αναμένεται να συνεχίσει τις παρεμβάσεις της το επόμενο διάστημα, με προγραμματισμένες θεσμικές συναντήσεις και με τα υπουργεία Ανάπτυξης και Εργασίας.
Στόχος του Συνδέσμου είναι να αναδείξει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος και να προωθήσει συγκεκριμένες λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη.
Το επόμενο διάστημα, συνεπώς, αναμένεται να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αγορά του ακτινιδίου. Η νέα συγκομιδική περίοδος θα δείξει στην πράξη αν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί μπορούν να περιορίσουν τις παράνομες πρακτικές ή αν απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις.
Για τον οργανωμένο κλάδο, το στοίχημα είναι διπλό: να προστατευθεί ο υγιής ανταγωνισμός στο εσωτερικό της αγοράς και ταυτόχρονα να διαφυλαχθεί η αξιοπιστία του ελληνικού ακτινιδίου στο εξωτερικό.
Και στην περίπτωση ενός προϊόντος με τόσο έντονο εξαγωγικό χαρακτήρα, τα δύο αυτά ζητήματα είναι τελικά άρρηκτα συνδεδεμένα.
