Στο τραπέζι των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ βρίσκονται οι βασικές αλλαγές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, με επίκεντρο τον ορισμό του ενεργού γεωργού, τις επιλέξιμες εκτάσεις και τη στήριξη των νέων αγροτών. Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη μέλη, ενώ το ύψος των ενισχύσεων και οι δημοσιονομικές ρυθμίσεις παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Νέα ΚΑΠ: Στο Λουξεμβούργο οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ
Οι υπουργοί Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο, υπό την προεδρία του Ιρλανδού υπουργού Γεωργίας, Μάρτιν Χέιντον, με στόχο την επίτευξη μερικής συμφωνίας για το πλαίσιο στήριξης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2027.
Σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου της ΕΕ, οι συζητήσεις επικεντρώνονται σε βασικές διατάξεις της νέας ΚΑΠ, αλλά και σε ζητήματα διαχείρισης της αλιείας και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας του αγροτικού τομέα.
Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται παράλληλα με τις συζητήσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, που αφορά την περίοδο 2028-2034 και θα καθορίσει τους διαθέσιμους πόρους για τις μελλοντικές αγροτικές ενισχύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει, μέσω των προτεινόμενων αλλαγών, την απλούστευση των κανόνων, την ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και τη βελτίωση της κατανομής των ενισχύσεων μεταξύ των κρατών μελών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ορισμοί του «γεωργού», του «ενεργού γεωργού» και του «επιλέξιμου εκταρίου», καθώς και οι ρυθμίσεις για τους νέους γεωργούς και τη διαχείριση των κινδύνων στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
Παράλληλα, οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις συνδέονται με την ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τομέα, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος και την καλή διαβίωση των ζώων.
Ωστόσο, η μερική συμφωνία δεν καλύπτει τις οικονομικές διατάξεις της νέας ΚΑΠ, καθώς αυτές θα εξεταστούν στο πλαίσιο των ευρύτερων διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Ενεργός γεωργός: Ποια κριτήρια προτείνονται για τις ενισχύσεις
Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος θα μπορεί να καθορίζει τα κριτήρια με βάση τα οποία ένας παραγωγός θα αναγνωρίζεται ως ενεργός γεωργός, ώστε οι ενισχύσεις να συνδέονται με την άσκηση ενός ελάχιστου επιπέδου γεωργικής δραστηριότητας.
Μεταξύ των κριτηρίων που θα μπορούν να λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνονται:
- Το εισόδημα που προέρχεται από τη γεωργική δραστηριότητα.
- Η εργασία που πραγματοποιείται στην εκμετάλλευση.
- Ο εταιρικός σκοπός της επιχείρησης.
- Η εγγραφή σε σχετικά μητρώα γεωργών ή εκμεταλλεύσεων.
- Η δυνατότητα εφαρμογής αρνητικής λίστας, με κατηγορίες που θα εξαιρούνται από την ιδιότητα του ενεργού γεωργού.
Τι προβλέπεται για το όριο των 5.000 ευρώ
Η πρόταση δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν ως ενεργούς γεωργούς δικαιούχους συγκεκριμένων κατηγοριών ενισχύσεων, εφόσον οι πληρωμές τους δεν υπερβαίνουν ένα καθορισμένο χρηματικό όριο. Το όριο αυτό δεν θα μπορεί να είναι υψηλότερο από 5.000 ευρώ για το προηγούμενο έτος υποβολής αιτήσεων.
Το ποσό των 5.000 ευρώ δεν αποτελεί γενικό όριο επιδότησης ούτε συνεπάγεται αυτόματη αναγνώριση όλων των δικαιούχων που εισπράττουν μικρότερα ποσά ως ενεργών γεωργών. Πρόκειται για δυνατότητα που θα μπορούν να αξιοποιήσουν τα κράτη μέλη, εφόσον επιλέξουν τη συγκεκριμένη προσέγγιση και σύμφωνα με τους κανόνες που θα θεσπιστούν.
Επιλέξιμα στρέμματα και βοσκήσιμες εκτάσεις: Τι αλλάζει
Ιδιαίτερη σημασία για τους κτηνοτρόφους και τους παραγωγούς που αξιοποιούν εκτάσεις με περιορισμένες δυνατότητες συμβατικής γεωργικής καλλιέργειας έχει η πρόβλεψη για τα επιλέξιμα εκτάρια.
Η πρόταση αφήνει περιθώρια στα κράτη μέλη να εντάξουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εκτάσεις στις οποίες δεν είναι δυνατή η συνήθης γεωργική συντήρηση και για τις οποίες απαιτείται εκτατική βόσκηση, προκειμένου να διατηρείται η γη ή να προστατεύεται το τοπίο.
Η τελική εφαρμογή της ρύθμισης θα εξαρτηθεί από τις επιλογές κάθε κράτους μέλους στο εθνικό του πλαίσιο εφαρμογής της νέας ΚΑΠ. Επομένως, η πρόταση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι όλες οι βοσκήσιμες εκτάσεις θα αναγνωρίζονται ως επιλέξιμες για ενισχύσεις.
Νέοι αγρότες: Δυνατότητα διατήρησης της ιδιότητας μετά το ηλικιακό όριο
Η ανανέωση των γενεών στον αγροτικό τομέα αποτελεί επίσης βασικό πεδίο των διαπραγματεύσεων για τη νέα ΚΑΠ.
Η ιρλανδική προεδρία προτείνει να υπάρχει δυνατότητα διατήρησης της ιδιότητας του νέου γεωργού καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου επιλεξιμότητας μιας ενίσχυσης, ακόμη και αν ο δικαιούχος υπερβεί στη συνέχεια το προβλεπόμενο ανώτατο ηλικιακό όριο.
Βασική προϋπόθεση είναι να εξακολουθεί να πληροί το κριτήριο να βρίσκεται επικεφαλής της γεωργικής εκμετάλλευσης.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσκοπεί στην παροχή μεγαλύτερης ασφάλειας στους νέους που έχουν ενταχθεί σε καθεστώτα στήριξης, χωρίς να οδηγεί σε αυτόματη παράταση όλων των ενισχύσεων νέων γεωργών ή σε οριζόντια κατάργηση των ηλικιακών προϋποθέσεων.
Πότε θα οριστικοποιηθούν οι αλλαγές στη νέα ΚΑΠ
Η επιδίωξη της ιρλανδικής προεδρίας είναι να διαμορφωθεί κοινή θέση των κρατών μελών σε βασικά στοιχεία του νέου κανονιστικού πλαισίου. Ωστόσο, η μερική συμφωνία δεν ισοδυναμεί με οριστική υιοθέτηση της νέας ΚΑΠ.
Οι τελικοί κανόνες για τις αγροτικές ενισχύσεις, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και την κατανομή των διαθέσιμων πόρων θα εξαρτηθούν από την πορεία των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων και την ολοκλήρωση της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας.
Για τους Έλληνες αγρότες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς θα ενσωματωθούν οι νέες προβλέψεις στο εθνικό πλαίσιο εφαρμογής, ειδικά όσον αφορά την αναγνώριση των ενεργών γεωργών, την επιλεξιμότητα των βοσκήσιμων εκτάσεων και τη στήριξη των νέων παραγωγών.
Οι παραπάνω ρυθμίσεις αποτελούν προτάσεις υπό διαπραγμάτευση και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως οριστικοί κανόνες που εφαρμόζονται ήδη στις αγροτικές ενισχύσεις.
