Πάνω από 2,1 δισ. ευρώ διοχετεύθηκαν την περίοδο 2020-2026 για την αποζημίωση ζημιών στη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΕΛΓΑ, Ανδρέας Λυκουρέντζος.
Το ποσό αποτυπώνει το οικονομικό βάρος που έχουν προκαλέσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα τα τελευταία χρόνια, αλλά και τη σημασία του ασφαλιστικού μηχανισμού για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους όταν μια καταστροφή πλήττει την παραγωγή τους.
Στο επίκεντρο πλέον βρίσκεται όχι μόνο το ύψος των αποζημιώσεων, αλλά και η δυνατότητα του Οργανισμού να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες, καθώς η κλιματική κρίση δημιουργεί συχνότερα και εντονότερα φαινόμενα.
Πού κατευθύνθηκαν τα χρήματα
Από το συνολικό ποσό, 1.881.765.977,34 ευρώ καταβλήθηκαν ως αποζημιώσεις στο πλαίσιο των Κανονισμών Ασφάλισης του ΕΛΓΑ για ζημιές στη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο. Από αυτά, 1.069.516.776,69 ευρώ προήλθαν από την ειδική ασφαλιστική εισφορά των παραγωγών.
Επιπλέον, 812.249.200,65 ευρώ καλύφθηκαν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και ειδικά προγράμματα για μεγάλες φυσικές καταστροφές, μεταξύ άλλων για τον «Ιανό» και τα φαινόμενα «Daniel-Elias».
Στα παραπάνω προστίθενται 200.853.954,83 ευρώ, τα οποία διατέθηκαν μέσω προγραμμάτων Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων και δράσεων Κρατικής Αρωγής, κυρίως για ζημιές που προκλήθηκαν από μεγάλες πυρκαγιές.
Ιανός και Daniel άλλαξαν τον τρόπο των πληρωμών
Οι μεγάλες καταστροφές των τελευταίων ετών ανέδειξαν και την ανάγκη για ταχύτερη οικονομική στήριξη των πληγέντων. Οι προκαταβολές που δόθηκαν μετά τον «Ιανό», τον «Daniel» και άλλα ακραία φαινόμενα επέτρεψαν, σύμφωνα με τη διοίκηση του ΕΛΓΑ, να φτάσει νωρίτερα ρευστότητα στους παραγωγούς που είχαν χάσει μέρος ή το σύνολο της παραγωγής τους.
Για μια αγροτική εκμετάλλευση, η ταχύτητα της αποζημίωσης έχει ιδιαίτερη σημασία. Μετά από μια μεγάλη καταστροφή, ο παραγωγός δεν αντιμετωπίζει μόνο απώλεια εισοδήματος, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να συνεχίσει να καλύπτει καλλιεργητικές και λειτουργικές δαπάνες.
Επομένως, η έγκαιρη καταβολή των χρημάτων αποτελεί εξίσου σημαντικό ζήτημα με το τελικό ύψος της αποζημίωσης.
Αυξάνονται οι ανάγκες, ενώ οι εισφορές πιέζονται
Ένα από τα βασικά προβλήματα που αναδεικνύονται είναι η σχέση ανάμεσα στο ύψος των ζημιών και στα διαθέσιμα έσοδα του ΕΛΓΑ.
Με βάση τη Δήλωση Καλλιέργειας του 2025, η ασφαλιζόμενη αξία της φυτικής παραγωγής και του ζωικού κεφαλαίου ανέρχεται σε περίπου 10 δισ. ευρώ, ενώ τα προβλεπόμενα έσοδα του Οργανισμού φτάνουν τα 232 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026 οι παραγωγοί είχαν καταβάλει λιγότερα από 200 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΛΓΑ για την περίοδο 2020-2025 ανέρχονται σε 113.786.593,68 ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σημαντικό οικονομικό ζήτημα: όσο αυξάνονται οι ανάγκες για αποζημιώσεις λόγω ακραίων φαινομένων, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να εξασφαλίζεται επαρκής χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.
Ψηφιακές εκτιμήσεις από το 2027
Σημαντική αλλαγή αναμένεται από το 2027, όταν προγραμματίζεται η ολοκλήρωση του έργου «Ψηφιοποίηση της Εκτιμητικής Διαδικασίας», συνολικού προϋπολογισμού 1,6 εκατ. ευρώ. Με το νέο σύστημα, τα στοιχεία που συλλέγονται κατά τις αυτοψίες στο πεδίο θα μεταφέρονται ψηφιακά στα κεντρικά συστήματα του ΕΛΓΑ, αφού προηγηθεί ο απαραίτητος ποιοτικός έλεγχος.
Στόχος είναι να περιοριστεί σημαντικά ο χρόνος που απαιτείται για την καταχώριση των πορισμάτων και την εκκαθάριση των αποζημιώσεων. Η εκτίμηση του Οργανισμού είναι ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να μειώσει τον απαιτούμενο χρόνο κατά τουλάχιστον έξι μήνες.
Για τους παραγωγούς, αυτό μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των επόμενων ετών, καθώς η ταχύτερη επεξεργασία των πορισμάτων σημαίνει δυνητικά και ταχύτερη πρόσβαση στην αποζημίωση.
Περισσότερη προστασία από το χαλάζι
Παράλληλα, σχεδιάζεται επέκταση του Εθνικού Προγράμματος Χαλαζικής Προστασίας για την περίοδο 2027-2030.
Η καλυπτόμενη έκταση αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 5,5 εκατ. στρέμματα σε 6,5 εκατ. στρέμματα, ανάλογα με τις επιχειρησιακές δυνατότητες των αεροσκαφών που χρησιμοποιούνται στο πρόγραμμα.
Η επέκταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το χαλάζι αποτελεί έναν από τους κινδύνους που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες σε καλλιέργειες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για την ενίσχυση της προστασίας της αγροτικής παραγωγής απέναντι στα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
