Οι αλλαγές που εισάγονται στο νέο θεσμικό πλαίσιο για την υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στον αγροτικό κόσμο. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρκαδίας, με επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία, εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τις διατάξεις που αφορούν τη διαδικασία υποβολής της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ), κάνοντας λόγο για ασάφειες που μπορούν να οδηγήσουν σε αποκλεισμό Συνεταιρισμών, Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (Κ.Υ.Δ.) και γεωπόνων από μια διαδικασία που εδώ και χρόνια στηρίζει την ελληνική γεωργία.
Το βασικό σημείο της διαμαρτυρίας αφορά το νέο άρθρο 63Α του Ν. 5264/2025, το οποίο προστέθηκε με πρόσφατη νομοθετική τροπολογία και εισάγει αυστηρούς κανόνες σχετικά με τη λεγόμενη «σύγκρουση συμφερόντων», καθώς και ιδιαίτερα υψηλά διοικητικά πρόστιμα για τους φορείς που αναλαμβάνουν την υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ.
Γιατί αντιδρούν οι Συνεταιρισμοί
Σύμφωνα με τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Αρκαδίας, η διατύπωση του νόμου είναι τόσο γενική ώστε μπορεί να θεωρηθεί ότι κάθε οικονομική ή επαγγελματική σχέση μεταξύ ενός Κ.Υ.Δ. και ενός παραγωγού συνιστά σύγκρουση συμφερόντων.
Στην πράξη όμως, αυτό αποτελεί την καθημερινότητα της αγροτικής οικονομίας.
Οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί δεν περιορίζονται μόνο στην υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ. Παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες προς τα μέλη τους, όπως:
- διάθεση λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων,
- συγκέντρωση και εμπορία της αγροτικής παραγωγής,
- σύνταξη φακέλων για προγράμματα όπως οι Νέοι Αγρότες, τα Σχέδια Βελτίωσης και τα Βιολογικά,
- συμβουλευτική υποστήριξη,
- υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης.
Αν αυτές οι απολύτως νόμιμες δραστηριότητες θεωρηθούν λόγος αποκλεισμού, τότε ουσιαστικά τίθεται εκτός λειτουργίας ένα μεγάλο μέρος του δικτύου που εξυπηρετεί καθημερινά τους παραγωγούς.
Το ίδιο ισχύει και για τους ιδιώτες γεωπόνους και τα ιδιωτικά Κ.Υ.Δ., οι οποίοι παράλληλα με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ παρέχουν γεωτεχνικές υπηρεσίες, συμμετέχουν σε επενδυτικά προγράμματα και εμπορεύονται γεωργικά εφόδια.
Ο φόβος για πρόστιμα έως 20.000 ευρώ
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί έντονο προβληματισμό είναι τα διοικητικά πρόστιμα που προβλέπει η νέα διάταξη.
Οι κυρώσεις κυμαίνονται από 5.000 έως 20.000 ευρώ ακόμη και σε περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται ως πλημμελής αποτύπωση ή μεταφορά στοιχείων στο πληροφοριακό σύστημα του ΟΣΔΕ.
Οι εκπρόσωποι των Κ.Υ.Δ. επισημαίνουν ότι η ευθύνη τους περιορίζεται στην ορθή καταχώριση των στοιχείων που προσκομίζει ο παραγωγός και όχι στον έλεγχο της γνησιότητας ή της νομιμότητας των δικαιολογητικών.
Όπως τονίζουν, δεν διαθέτουν ούτε ελεγκτικούς μηχανισμούς ούτε θεσμική αρμοδιότητα για να διαπιστώσουν εάν ένα μισθωτήριο, ένα τιμολόγιο ή άλλο αποδεικτικό έγγραφο είναι αληθές ή νόμιμο.
Για τον λόγο αυτό ζητούν να αποσαφηνιστεί ότι η υποχρέωση «δέουσας επιμέλειας» αφορά αποκλειστικά:
- τον έλεγχο πληρότητας των δικαιολογητικών,
- την ορθή καταχώριση των στοιχείων,
- τη διόρθωση τυπογραφικών ή προφανών λαθών πριν την οριστικοποίηση της αίτησης.
Πρόταση για σαφές όριο ευθύνης των Κ.Υ.Δ.
Στην επιστολή κατατίθεται και συγκεκριμένη πρόταση για την υποχρεωτική σύναψη έγγραφης συμφωνίας μεταξύ του παραγωγού και του φορέα υποβολής της αίτησης.
Οι βασικές προτάσεις περιλαμβάνουν:
Περιορισμό της ευθύνης
Η ευθύνη του Κ.Υ.Δ. να αφορά αποκλειστικά την πιστή μεταφορά των στοιχείων που παραδίδει ο παραγωγός.
Απαλλαγή από την ευθύνη ελέγχου
Να προβλέπεται ρητά ότι ο φορέας δεν ευθύνεται για την αλήθεια, τη γνησιότητα ή τη νομιμότητα των εγγράφων που προσκομίζει ο παραγωγός.
Αναλυτική καταγραφή δικαιολογητικών
Η σύμβαση να συνοδεύεται από πίνακα όλων των δικαιολογητικών που κατατέθηκαν, με συνυπογραφή του παραγωγού, ώστε να τεκμηριώνεται ποια στοιχεία παραδόθηκαν.
Πρόβλεψη για ανθρώπινα λάθη
Να αναγνωρίζεται ότι ενδέχεται να υπάρξουν τυπογραφικά ή εκ παραδρομής λάθη κατά την καταχώριση, τα οποία θα μπορούν να διορθώνονται χωρίς την επιβολή προστίμων, εφόσον δεν υπάρχει δόλος ή συμμετοχή σε ψευδή δήλωση.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους παραγωγούς
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τους Συνεταιρισμούς και τους γεωπόνους.
Εάν μεγάλος αριθμός Κ.Υ.Δ. αναγκαστεί να διακόψει την υποβολή δηλώσεων λόγω του νέου πλαισίου ή του φόβου επιβολής προστίμων, οι πρώτοι που θα αντιμετωπίσουν προβλήματα θα είναι οι ίδιοι οι αγρότες.
Η διαδικασία του ΟΣΔΕ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την καταβολή των άμεσων ενισχύσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το δίκτυο των πιστοποιημένων φορέων που υποστηρίζουν τους παραγωγούς σε όλη τη χώρα.
Το ζητούμενο είναι η σαφήνεια
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρκαδίας δεν αμφισβητεί την ανάγκη ύπαρξης κανόνων διαφάνειας και αποφυγής πραγματικών περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων.
Ωστόσο, ζητά οι διατάξεις να διατυπωθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια, ώστε να μην θεωρούνται ύποπτες οι συνήθεις και απολύτως νόμιμες συναλλαγές που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας των Συνεταιρισμών, των γεωπόνων και των Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων.
Παράλληλα, ζητείται ένα ξεκάθαρο νομοθετικό πλαίσιο που θα ορίζει με σαφήνεια τα όρια ευθύνης των Κ.Υ.Δ., προστατεύοντας τόσο τους επαγγελματίες που υποστηρίζουν τους παραγωγούς όσο και την ομαλή λειτουργία του συστήματος υποβολής των δηλώσεων ΟΣΔΕ.
Ένα σαφές και λειτουργικό πλαίσιο θεωρείται απαραίτητο ώστε να διασφαλιστεί η εμπιστοσύνη των παραγωγών, η νομική ασφάλεια των φορέων και η απρόσκοπτη καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων.
