Η προδημοσίευση της Δράσης 2 της Παρέμβασης Π3-73-1.1 «Έργα Υποδομών Εγγείων Βελτιώσεων» από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανοίγει τον δρόμο για επενδύσεις συνολικού ύψους 80 εκατ. ευρώ σε αρδευτικές υποδομές. Αν και η επίσημη πρόσκληση αναμένεται το επόμενο διάστημα, το πλαίσιο συμμετοχής έχει ήδη διαμορφωθεί και θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για δήμους και περιφέρειες.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που δίνει προτεραιότητα στην εξοικονόμηση υδατικών πόρων, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων αρδευτικών δικτύων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των έργων έως το τέλος του 2029.
Τα βασικά σημεία της προδημοσίευσης
Οι σημαντικότεροι όροι που προβλέπονται είναι:
- Μία αίτηση ανά δήμο.
- Έως δύο αιτήσεις ανά περιφέρεια.
- Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός 2,2 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
- Υποχρεωτική τεκμηρίωση εξοικονόμησης νερού τουλάχιστον 20% για έργα εκσυγχρονισμού αρδευτικών δικτύων.
Η υπέρβαση του ανώτατου προϋπολογισμού αποτελεί λόγο αυτόματης απόρριψης της πρότασης.
Ποιοι μπορούν να υποβάλουν πρόταση
Δικαιούχοι της δράσης είναι αποκλειστικά:
- Δήμοι
- Περιφέρειες
Οι φορείς θα πρέπει να αποδείξουν ότι διαθέτουν την απαιτούμενη διοικητική και τεχνική επάρκεια, ενώ οι προτάσεις οφείλουν να συνοδεύονται από πλήρη φάκελο μελετών και αδειοδοτήσεων.
Ποιες επενδύσεις χρηματοδοτούνται
Η δράση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της αποδοτικότητας των αρδευτικών υποδομών, όπως:
- εκσυγχρονισμός υφιστάμενων αρδευτικών δικτύων,
- αντικατάσταση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού,
- ενεργειακές αναβαθμίσεις αντλιοστασίων,
- εγκατάσταση συστημάτων τηλεμετρίας και αυτοματισμών,
- εφαρμογές γεωργίας ακριβείας,
- έργα τεχνητού εμπλουτισμού υπόγειων υδροφορέων,
- αξιοποίηση ανακυκλωμένων υδάτων,
- μικρής κλίμακας έργα ταμίευσης και τα συνοδά αρδευτικά δίκτυα.
Η εξοικονόμηση νερού αποτελεί το βασικό κριτήριο
Η σημαντικότερη προϋπόθεση της δράσης αφορά την εξοικονόμηση υδατικών πόρων.
Για κάθε έργο εκσυγχρονισμού πρέπει να αποδεικνύεται ότι μπορεί να επιτευχθεί τουλάχιστον 20% δυνητική εξοικονόμηση νερού.
Σε περιοχές όπου τα υπόγεια ή επιφανειακά υδατικά σώματα χαρακτηρίζονται ως μη καλής ποσοτικής κατάστασης, οι απαιτήσεις γίνονται ακόμη αυστηρότερες. Εκεί δεν αρκεί η θεωρητική εξοικονόμηση, αλλά απαιτείται τεκμηρίωση ότι το έργο θα οδηγήσει και σε πραγματική μείωση της κατανάλωσης νερού.
Παράλληλα, τα νέα αρδευτικά δίκτυα προβλέπεται να υλοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά με κλειστούς αγωγούς, περιορίζοντας σημαντικά τις απώλειες κατά τη μεταφορά.
Επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, αλλά με προϋποθέσεις
Η δράση δίνει τη δυνατότητα ενσωμάτωσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των αρδευτικών υποδομών μέσω:
- net billing,
- virtual net billing.
Ωστόσο, το φωτοβολταϊκό σύστημα δεν μπορεί να αποτελεί αυτόνομη επένδυση. Θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο έργο εκσυγχρονισμού των αρδευτικών υποδομών, ώστε η χρηματοδότηση να παραμένει προσανατολισμένη στην εξοικονόμηση νερού και όχι αποκλειστικά στην παραγωγή ενέργειας.
Απαιτούμενα δικαιολογητικά
Οι προτάσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από:
- εγκεκριμένες τεχνικές μελέτες,
- περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις,
- άδειες χρήσης νερού όπου απαιτούνται,
- μελέτες εξοικονόμησης υδάτων,
- κάθε άλλο στοιχείο που αποδεικνύει την τεχνική ωριμότητα του έργου.
Πώς θα αξιολογηθούν οι προτάσεις
Η επιλογή των έργων θα γίνει μέσω συγκριτικής αξιολόγησης και θα βασιστεί σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- το περιβαλλοντικό όφελος,
- την οικονομική βιωσιμότητα,
- την τεχνική ωριμότητα,
- τη συμπληρωματικότητα με υφιστάμενες υποδομές.
Τι σημαίνει στην πράξη για τον αγροτικό τομέα
Παρότι οι επενδύσεις δεν πρόκειται να επηρεάσουν άμεσα την επόμενη αρδευτική περίοδο, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ουσιαστικές αλλαγές τα επόμενα χρόνια. Η αντικατάσταση παλαιών ανοικτών δικτύων με κλειστούς αγωγούς, ο εκσυγχρονισμός αντλιοστασίων και η αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών μπορούν να μειώσουν σημαντικά τόσο τις απώλειες νερού όσο και το ενεργειακό κόστος λειτουργίας των ΤΟΕΒ και των δημοτικών αρδευτικών υποδομών.
Με ανώτατο προϋπολογισμό 2,2 εκατ. ευρώ ανά πρόταση, το πρόγραμμα εστιάζει κυρίως σε στοχευμένες παρεμβάσεις μικρής και μεσαίας κλίμακας, οι οποίες μπορούν να αποδώσουν άμεσα περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη στις τοπικές αγροτικές κοινωνίες.
