Χιλιάδες αγρότες βρίσκονται σε αναστάτωση μετά την αποστολή ειδοποιήσεων από την ΑΑΔΕ για επιστροφή ποσών που θεωρούνται αχρεωστήτως καταβληθείσες αγροτικές ενισχύσεις της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2023. Το θέμα έφτασε στη Βουλή μέσω ερώτησης του τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης και βουλευτή Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, Βασίλη Κόκκαλη, προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι παραγωγοί καλούνται να επιστρέψουν χρήματα ύστερα από διοικητικούς, επιτόπιους και διασταυρωτικούς ελέγχους, με αιτιολογία παραβάσεις σε όρους επιλεξιμότητας ή άλλες δεσμεύσεις που σχετίζονται με την ΚΑΠ 2023.
Το κύριο ζήτημα, σύμφωνα με τις καταγγελίες των αγροτών, είναι ότι τα ειδοποιητήρια δεν περιλαμβάνουν σαφή και εξατομικευμένη τεκμηρίωση. Δεν αναφέρεται ποιο αγροτεμάχιο παρουσιάζει πρόβλημα, ποια υποχρέωση δεν τηρήθηκε ή ποιο δικαίωμα επηρεάζεται, ούτε παρέχονται οδηγίες για πιθανή διόρθωση. Έτσι, πολλοί παραγωγοί καλούνται να επιστρέψουν χρήματα χωρίς επαρκή ενημέρωση, γεγονός που ενισχύει το κλίμα ανασφάλειας στον αγροτικό κόσμο.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη λόγω τεχνικών και διοικητικών ζητημάτων, όπως δυσλειτουργίες στην ενεργοποίηση δικαιωμάτων του 2023, μεταβιβάσεις του 2022, αλλά και προβλήματα που σχετίζονται με τον ΑΤΑΚ και το ιδιοκτησιακό καθεστώς αγροτεμαχίων. Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, πρόκειται για σύνθετες διαδικασίες που δεν είναι δίκαιο να επιβαρύνουν αποκλειστικά τους παραγωγούς χωρίς πλήρη διαφάνεια και πρόσβαση στα στοιχεία.
Ταυτόχρονα, προβληματισμό προκαλεί η πληροφορία ότι η κατάθεση ένστασης μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετους ελέγχους ή ακόμη και σε προσωρινό «πάγωμα» αγροτικών πληρωμών, δημιουργώντας αποτρεπτικό κλίμα για την άσκηση του δικαιώματος προσφυγής. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται, υπάρχει φόβος ότι η διαδικασία ενστάσεων λειτουργεί περισσότερο ως μέσο πίεσης παρά ως μηχανισμός διόρθωσης λαθών.
Η υπόθεση εξελίσσεται σε μια περίοδο όπου ο αγροτικός τομέας αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές δυσκολίες, όπως αυξημένο κόστος παραγωγής, καθυστερήσεις στις πληρωμές και μειωμένη εμπιστοσύνη προς το σύστημα ενισχύσεων, ιδιαίτερα μετά τα προβλήματα που είχαν εμφανιστεί στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην κοινοβουλευτική παρέμβαση υπογραμμίζεται ότι οι αγρότες δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως αριθμητικά δεδομένα διοικητικών σφαλμάτων ούτε να επωμίζονται συνέπειες από τεχνικές ή οργανωτικές αστοχίες.
Ο Βασίλης Κόκκαλης ζητά από το Υπουργείο να διευκρινίσει πόσοι παραγωγοί έχουν λάβει ειδοποιήσεις και ποιο είναι το συνολικό ποσό που ζητείται να επιστραφεί, ποιες είναι οι βασικές αιτίες των ανακτήσεων και γιατί δεν παρέχονται αναλυτικές εξηγήσεις στα ειδοποιητήρια. Επιπλέον, ζητά διασφάλιση της πλήρους ενημέρωσης των παραγωγών πριν από οποιαδήποτε απαίτηση επιστροφής χρημάτων, καθώς και προστασία του δικαιώματος ένστασης χωρίς τον φόβο διακοπής πληρωμών. Τέλος, ζητά να αποσαφηνιστεί ποιοι είχαν την ευθύνη για τους ελέγχους και τις πληρωμές που σήμερα χαρακτηρίζονται αχρεωστήτως καταβληθείσες και ποια μέτρα θα ληφθούν ώστε να αποτραπούν αντίστοιχα περιστατικά στο μέλλον.
